ފޯނު ނަގައި ޓިކްޓޮކް ނުވަތަ އިންސްޓަގްރާމް ހުޅުވާލުމަށްފަހު، އެންޒައިޓީ، އޭޑީއެޗްޑީ ނުވަތަ ޓްރޯމާއޭ ޖަހައި ސާޗުކޮށްލާށެވެ. މަދު ސިކުންތުކޮޅެއްގެ ތެރޭގައި، ނަފްސާނީ ބަލިތަކާ ގުޅޭ އުނދަގޫ އިބާރާތްތައް ތިލަކޮށްދީ، ކުށްހީތައް ފިލުވައިދޭ ނަފްސާނީ އިލްމުވެރިންނާއި ޑޮކްޓަރުންގެ ވީޑިއޯތައް ފެންނަން ފަށާނެއެވެ. އަލްޖަޒީރާއިން ރިޕޯޓުކޮށްފައިވާ ގޮތުގައި، މިއީ މިހާރު ނަފްސާނީ ސިއްހަތުގެ މައުލޫމާތު ފޯރުކޮށްދިނުމުގެ އާ މަންޒަރެވެ. އާންމުންނަށް މައުލޫމާތު ދިނުމުގެ އިތުރުން، ބައެއް އެކައުންޓުތަކުން އަމިއްލަ ކްލިނިކްތަކަށާއި، ފައިސާ ދައްކައިގެން ހަދާ ކޯސްތަކަށާއި ފޮތްތަކަށް ވެސް މީހުންނަށް މަގުދައްކައެވެ.
ދުނިޔޭގެ ސިއްހަތު ޖަމިއްޔާ (ޑަބްލިއުއެޗްއޯ) އިން 2025 ވަނަ އަހަރު ނެރުނު ރިޕޯޓާ ހަވާލާދީ އަލްޖަޒީރާއިން ބުނެފައިވާ ގޮތުގައި، ދުނިޔޭގެ ތިންބައިކުޅަ ދެބައި ގައުމުތަކުގައި ކޮންމެ 200،000 މީހަކަށް ހުންނަނީ އެންމެ ނަފްސާނީ ޑޮކްޓަރެކެވެ. އަދި ޑިޕްރެޝަން ހުންނަ މީހުންގެ ތެރެއިން އެކަށީގެންވާ ފަރުވާ ލިބެނީ އެންމެ ނުވަ ޕަސެންޓް މީހުންނަށެވެ. އިނގިރޭސިވިލާތުގައި އޭޑީއެޗްޑީއަށް ޓެސްޓުކުރުމަށް އަހަރުތަކެއް ވަންދެން ކިއޫގައި ތިބެން ޖެހެއެވެ. ފަރުވާ ހޯދުމުގެ އަގުބޮޑުވުމާއި، މުޖުތަމައުގައި އޮންނަ ލަދުވެތިކަމާއި، ފަންނީ މީހުން މަދުވުމުގެ ސަބަބުން، ގިނަ ބަޔަކު މިހާރު މިސްރާބު ޖަހާފައިވަނީ ސޯޝަލް މީޑިއާއަށެވެ.
ޖާނަލް އޮފް މެޑިކަލް އިންޓަނެޓް ރިސާޗް (ޖޭއެމްއައިއާރު) ގެ ދިރާސާތަކުން ދައްކާ ގޮތުގައި، ޓިކްޓޮކްގައި ނަފްސާނީ ސިއްހަތާ ގުޅޭ ހޭޝްޓެގްތައް ބަލާފައިވާ މިންވަރު 2022 ވަނަ އަހަރުގެ މާޗް މަހު 25.3 ބިލިއަނުގައި ހުރިއިރު، 2023 ވަނަ އަހަރުގެ އޮގަސްޓް މަހާ ހަމައަށް އެ އަދަދު ވަނީ 100 ބިލިއަނަށް ވުރެ މައްޗަށް ގޮސްފައެވެ. އަދި އެންޒައިޓީއާ ގުޅޭ ވީޑިއޯތައް ބަލާފައިވާ މިންވަރު 2021 ވަނަ އަހަރުގެ ފަހުކޮޅު ހަ ބިލިއަނުގައި ހުރިއިރު، 2022 ގެ މެދުތެރެއަށް އައިއިރު އެ އަދަދު ވަނީ 16.1 ބިލިއަނަށް އަރާފައެވެ.
މައުލޫމާތު އާންމުވުމާއި ފަސޭހަވުން
އިންސްޓަގްރާމްގައި ޕޭޖެއް ހިންގާ ކްލިނިކަލް ސައިކޮލޮޖިސްޓް ރޮބަޓް ރޫޕާ ބުނި ގޮތުގައި، ސޯޝަލް މީޑިއާގެ ސަބަބުން ނަފްސާނީ އިލްމު ވަނީ އާންމުންނަށް ވަރަށް ބޮޑަށް ހުޅުވާލެވިފައެވެ. އޭނާ ފާހަގަކުރި ގޮތުގައި، ދިރިއުޅޭ ތަނަކަށް ނުވަތަ ފަރުވާއަށް ފައިސާ ދެއްކޭނެ ތަނަވަސްކަން ހުރިތޯ ބެލުމެއް ނެތި، މީހުންނަށް ނަފްސާނީ ސިއްހަތާ ގުޅޭ މައުލޫމާތު މިހާރު އުނގެނޭނެއެވެ. ނަމަވެސް، ފޮލޯވަރުން އަމިއްލަ މެސެޖުތައް މެދުވެރިކޮށް ފަރުވާއަށް އެދޭ ހާލަތްތަކުގައި ދިމާވާ އުނދަގޫތައް އޭނާ ފާހަގަކުރިއެވެ. ރޫޕާ ބުނި ގޮތުގައި، ކާކުކަން ނޭނގޭ މީހަކަށް އިންސްޓަގްރާމް މެދުވެރިކޮށް ފަރުވާއެއް ނުދެވޭނެއެވެ.
ކީލް ޔުނިވާސިޓީގެ ރިސާޗް އެސޯސިއޭޓް ޑރ. ކޭޓީ ރޯޒް ސޯންޑާސް ކުރި ދިރާސާއަކުން ދެއްކި ގޮތުގައި، ޓިކްޓޮކް ބޭނުންކުރާ މީހުން އެކަކު އަނެކަކަށް ހިތްވަރުދީ، އަމިއްލައަށް ބަލި ދެނެގަތުމާ ގުޅޭ ގޮތުން ބަހުސްކުރެއެވެ. ޑިޖިޓަލް ގްލޯބަލް މެންޓަލް ހެލްތު ސްޕެޝަލިސްޓް ޖަނަގަން އަލަގަރާޖާ ބުނި ގޮތުގައި، ޒުވާނުންނާ ގުޅޭ ބަހުރުވައިން ވާހަކަދެއްކުމާއި، ކާކުކަން ނޭނގި ހިޔާލު ފާޅުކުރެވޭ ގޮތަށް އޮތުމުން، ރަސްމީ ފަރުވާއަށް ވުރެ ސޯޝަލް މީޑިއާ މާ ރައްކާތެރި ކަމަށް ބައެއް މީހުންނަށް އިހުސާސްކުރެވެއެވެ. އެހެންނަމަވެސް، މައުލޫމާތު ދިނުމާއި ހަގީގީ ފަރުވާ ދިނުމާ ދެމެދު ހުރި ތަފާތު އޭނާ ފާހަގަކުރިއެވެ. ފަރުވާ ދިނުމަށް ވަކި އުސޫލުތަކަކާއި ރައްކާތެރިކަމުގެ ފިޔަވަޅުތަކެއް ބޭނުންވާނެ ކަމަށް އޭނާ ބުންޏެވެ.
ނުރައްކާތަކާއި ވިޔަފާރީގެ ފައިދާ
އެމެރިކާގެ ސައިކޮލޮޖިސްޓް ޑރ. ޖޮނަތަން ޝެޑްލާ އަލްޖަޒީރާއަށް މައުލޫމާތު ދެމުން ބުނީ، ކޮވިޑް-19 ގެ ލޮކްޑައުން ތެރޭގައި އޭނާ އޮންލައިންކޮށް ވާހަކަދައްކަން ފެށީ އެކަނިވެރިކަން ފިލުވާލުމުގެ ގޮތުން ކަމަށާއި، ގިނަ ބަޔަކު ފޮލޯކުރަން ފެށީ ހީވެސް ނުކުރާ ގޮތަކަށް ކަމަށެވެ. އޭނާ ބުނި ގޮތުގައި، ސޯޝަލް މީޑިއާގައި ގިނަ ބަޔަކު ފޮލޯކުރުމަކީ އެއީ މާހިރެއް ކަމުގެ ހެއްކެއް ނޫން ކަމަށެވެ. ބައެއް މީހުން ކްލިނިކަލް މަސައްކަތަށް ވުރެ ބޮޑަށް ބޭނުންވަނީ އިންފްލުއެންސަރުންނަށް ވުމަށް ކަމަށާއި، ލައިކް ހޯދުމަށްޓަކައި ފެންވަރު ދަށް މައުލޫމާތު ފަތުރާ މަންޒަރު ފެންނަ ކަމަށް ވެސް އޭނާ ބުންޏެވެ.
ސައިކޭޓްރިސްޓް ޑރ. ގޯކެމް ޔިލްމާޒް ބުނި ގޮތުގައި، އޭނާ އަމިއްލައަށް އޮންލައިންކޮށް މައުލޫމާތު ނުދޭން ނިންމީ ކްލިނިކަލް މަސައްކަތަކީ ކޮންމެ މީހަކާ ވަކިން ކުރެވޭ ކަމަކަށް ވާތީއެވެ. މައުލޫމާތު ފަސޭހައިން ލިބުމަކީ އެންމެނަށް ހަމަހަމަ ފުރުސަތު ލިބުން ކަމަކަށް އޭނާ ގަބޫލެއް ނުކުރެއެވެ. މީހުންނަށް އަމިއްލަ އިހުސާސްތައް ކިޔައިދޭން އެނގުމާއި ލަދުވެތިކަން ކުޑަވުމަކީ ރަނގަޅު ކަމެއްގެ ގޮތުގައި އޭނާ ދުށް ނަމަވެސް، އާންމުންގެ ނަފްސާނީ ހޭލުންތެރިކަން އިތުރުވަމުން ދިޔަ ނަމަވެސް، ހަގީގީ ފަރުވާގެ ނިޒާމުތަކާއި އާންމު ހިދުމަތްތައް އެ ނިސްބަތުން ކުރިއަރަމުން ނުދާތީ އޭނާ ކަންބޮޑުވުން ފާޅުކުރިއެވެ.
އަލަގަރާޖާ އިންޒާރުދިން ގޮތުގައި، ސޯޝަލް މީޑިއާގެ އަލްގޮރިދަމްތަކުގެ ސަބަބުން ނުބައި މައުލޫމާތު ފެތުރި، އަމިއްލައަށް ބަލި ދެނެގަތުމުގެ ނުރައްކާ ބޮޑުވެއެވެ. އޭނާ ބުނި ގޮތުގައި، ވިޔަފާރީގެ ފައިދާ ނެގުމަކީ މައްސަލައެއް ނޫނެވެ. އެންމެ މުހިންމީ ފޯރުކޮށްދޭ މައުލޫމާތަކީ ސައްހަ އަދި ރައްކާތެރި މައުލޫމާތަކަށް ވުމެވެ. އެންމެ ރަނގަޅު ގޮތަކީ ސޯޝަލް މީޑިއާއަކީ ނަފްސާނީ ފަރުވާގެ ނިޒާމުގެ އަގުހެޔޮ ބައެއްގެ ގޮތުގައި ބޭނުންކުރުމެވެ. އެގޮތުން، މައުލޫމާތު ދިނުމާއި، މުޖުތަމައުގެ އެހީތެރިކަން ފޯރުކޮށްދިނުމާއި، ފަރުވާ ހޯދާނެ މަގުތައް ދައްކައިދިނުމަށް މިއީ ބޭނުންތެރި ވަސީލަތެއް ކަމަށް އޭނާ ފާހަގަކުރިއެވެ.
