ސްވިޓްޒަލޭންޑުގައި ކުރިއަށްދިޔަ މަތީ ފަންތީގެ މަޝްވަރާތަކަށްފަހު، ލުބުނާނުގައި ހިނގަމުންދާ އަސްކަރީ ހަރަކާތްތައް ހުއްޓުވުމަށްޓަކައި ހާއްސަ ސެލްއެއް ގާއިމުކުރުމަށް އެމެރިކާއާއި އީރާނުން އެއްބަސްވެއްޖެއެވެ. މި އެއްބަސްވުމަށް އައިސްފައިވަނީ، ލުބުނާނުގައި ހަރަކާތްތެރިވާ ހަތިޔާރުއެޅި ޖަމާއަތްތައް ނުހުއްޓުވައިފިނަމަ އީރާނަށް ވަރުގަދަ ހަމަލާތަކެއް ދޭނެކަމަށް އެމެރިކާގެ ރައީސް ޑޮނަލްޑް ޓްރަމްޕް އިންޒާރުދެއްވާފައި ވަނިކޮށެވެ.
ގަތަރާއި ޕާކިސްތާނުން މެދުވެރިއެއްގެ ދައުރު އަދާކޮށްގެން ސްވިޓްޒަލޭންޑުގެ ބަރގެންސްޓޮކްގައި ކުރިއަށްގެންދިޔަ މި މަޝްވަރާތަކުގައި އެމެރިކާގެ ނައިބު ރައީސް ޖޭޑީ ވެންސް އަދި އީރާނުގެ ހާރިޖީ ވަޒީރު އައްބާސް އަރަގްޗީ ބައިވެރިވެވަޑައިގެންނެވިއެވެ. ގަތަރާއި ޕާކިސްތާނުން ނެރުނު ގުޅިފައިވާ ބަޔާނެއްގައި ބުނެފައިވާ ގޮތުގައި، މި މަޝްވަރާތަކުގައި އުންމީދީ ކުރިއެރުންތަކެއް ވަނީ ލިބިފައެވެ. އޭގެ ތެރޭގައި ކުރިއަށް އޮތް ތަނުގައި ޓެކްނިކަލް ފެންވަރުގައި މަޝްވަރާތައް ކުރިއަށް ގެންދާނެ ނިޒާމެއް ގާއިމުކުރުން ހިމެނޭކަމަށް އެ ބަޔާނުގައި ފާހަގަކޮށްފައިވެއެވެ.
މި މަޝްވަރާތަކުގެ އެންމެ މުހިންމު އެއް ނިންމުމަކީ ލުބުނާނުގައި ހިނގަމުންދާ ހަމަލާތައް ހުއްޓާލާފައިވާކަން ކަށަވަރުކުރުމަށްޓަކައި "ޑީ-ކޮންފްލިކްޝަން ސެލް" އެއް އުފެއްދުމެވެ. މެދުވެރިންގެ ބަޔާނުގައި ބުނެފައިވަނީ، މި ސެލް މެދުވެރިކޮށް ލުބުނާނުގެ ސަރުކާރާއި ހަނގުރާމައިގައި ބައިވެރިވާ ފަރާތްތަކާ ދެމެދު ގުޅުން ގާއިމުކުރެވި، އަސްކަރީ އޮޕަރޭޝަންތައް ހުއްޓާލާފައި އޮތް އޮތުން ދެމެހެއްޓުމަށް މަސައްކަތްކުރާނެ ކަމަށެވެ. މީގެ އިތުރުން، ކުރިއަށް އޮތް 60 ދުވަހުގެ ތެރޭގައި ދާއިމީ ސުލްހައިގެ އެއްބަސްވުމަކަށް އައުމަށް މަގުޗާޓެއް އެކުލަވާލުމަށްވެސް ދެ ގައުމުން ވަނީ އެއްބަސްވެފައެވެ.
މަޝްވަރާތައް ކުރިއަށްދިޔަ ނަމަވެސް، އެމެރިކާގެ ރައީސް ޓްރަމްޕް ވަނީ މީސްމީޑިއާގައި އީރާނަށް ވަރުގަދަ އިންޒާރުތަކެއް ދެއްވާފައެވެ. ޓްރަމްޕް ވިދާޅުވި ގޮތުގައި، ލުބުނާނުގައި ހަރަކާތްތެރިވާ އީރާނުގެ ޕްރޮކްސީތަކުން ހިންގަމުންދާ ހަމަނުޖެހުންތައް ވަގުތުން ހުއްޓާލަން ޖެހޭނެއެވެ. އަދި އެކަން ނުކޮށްފިނަމަ، ފާއިތުވި ހަފުތާގައި ދިން ހަމަލާތަކަށްވުރެ މާ ވަރުގަދަ ހަމަލާތަކެއް އީރާނަށް ދޭނެކަމަށް އޭނާ އިންޒާރުދެއްވިއެވެ. މީގެ އިތުރުން، ފޮކްސް ނިއުސްއަށް ދެއްވި އިންޓަވިއުއެއްގައި ޓްރަމްޕް ވިދާޅުވީ، ހޯރމުޒް ކަނޑުއޮޅި ބަންދުކޮށްފިނަމަ އީރާނުގެ ވެރިންނަށް އޭގެ ހިތި ނަތީޖާއާ ކުރިމަތިލާންޖެހޭނެ ކަމަށް ސީދާ އީރާނުގެ ވެރިންނަށް ދަންނަވާފައިވާނެ ކަމަށެވެ.
މި އިންޒާރުތަކާ ގުޅިގެން މަޝްވަރާތަކަށް ހުރަސްއެޅިދާނެކަމުގެ ބިރު ހީވި ނަމަވެސް، އީރާނުގެ އަސްކަރިއްޔާގެ ޖޮއިންޓް ކޮމާންޑުން ވަނީ އިސްރާއީލާ ދެކޮޅަށް ހިންގަމުންދިޔަ އޮފެންސިވް އޮޕަރޭޝަންތައް ހުއްޓާލާފައިވާކަން އިއުލާނުކޮށްފައެވެ. މިއީ މެދުއިރުމަތީގައި ފެށިފައިވާ ހަނގުރާމަ އިތުރަށް ފުޅާވިޔަނުދިނުމަށް އެޅުނު މުހިންމު ފިޔަވަޅެއްކަމަށް މަސްރަހު ދިރާސާކުރާ ފަރާތްތަކުން ބުނެއެވެ. އީރާނުގެ ހާރިޖީ ވަޒީރު އަރަގްޗީ އެކްސްގައި ކުރެއްވި ޕޯސްޓެއްގައި ވިދާޅުވީ، ޕާކިސްތާނާއި ގަތަރުގެ މެދުވެރިވުމާއެކު ލުބުނާނުގެ ހަނގުރާމަ ނިމުމަކަށް ގެނައުމަށް ބޮޑެތި ކުރިއެރުންތަކެއް ލިބިފައިވާ ކަމަށެވެ. އަދި އީރާނުގެ ތެލާއި ޕެޓްރޯކެމިކަލް އެކްސްޕޯޓުކުރުމަށް ހުރި ހުރަސްތައް ނައްތާލުމާއި، ހިފަހައްޓާފައިވާ ފައިސާ ދޫކޮށްލުމުގެ އިތުރުން އީރާނު އާރާސްތުކުރުމުގެ ބޮޑު މަޝްރޫއެއް ފެށުމަށް ހަމަޖެހިފައިވާކަމަށްވެސް އޭނާ ވިދާޅުވިއެވެ.
އެހެންނަމަވެސް، މި އެއްބަސްވުންތައް ތަންފީޒުކުރުމުގައި އިސްރާއީލުގެ ދައުރު ވަރަށް މުހިންމުކަމަށް ރިޕޯޓުތައް ބުނެއެވެ. އިސްރާއީލުގެ ދިފާއީ ވަޒީރު އިސްރާއީލް ކަޓްޒް ވިދާޅުވި ގޮތުގައި، ލުބުނާނުގެ ދެކުނުގައި އިސްރާއީލު ސިފައިން ހިފާފައިވާ ސަރަހައްދުތަކުން ފޭބުމުގެ އެއްވެސް ވިސްނުމެއް ނެތެވެ. އޭނާ ފާހަގަކުރެއްވި ގޮތުގައި، އިސްރާއީލަށް އޮތް ނުރައްކާތައް ނައްތާލުމަށްޓަކައި ލުބުނާނުގައި ހަރަކާތްތެރިވުމުގެ ފުރިހަމަ އިހުތިޔާރު އިސްރާއީލު ސިފައިންނަށް އޮންނާނެއެވެ. ސްވިޓްޒަލޭންޑުގައި ކުރިއަށްދިޔަ މަޝްވަރާތަކުގައި އިސްރާއީލުން ބައިވެރިވެފައި ނުވާއިރު، ލުބުނާނުން އިސްރާއީލު ސިފައިން ނުފައިބާނަމަ ދާއިމީ ސުލްހައެއް ގާއިމުކުރުމަށް ހުރަސްތަކެއް ކުރިމަތިވާނެކަމަށް މަޝްވަރާތަކުގައި ބައިވެރިވި އޮފިޝަލަކާ ހަވާލާދީ ބްލޫމްބަރގް އިން ރިޕޯޓުކޮށްފައިވެއެވެ.
މި މަޝްވަރާތަކުގައި އީރާނުގެ ނިއުކްލިއަރ ޕްރޮގްރާމްގެ މައްސަލައަކީ އެންމެ ބޮޑު އެއް ގޮންޖެހުމެވެ. އެމެރިކާއިން ބޭނުންވަނީ އީރާނުން ޔުރޭނިއަމް ފައްކާކުރުން އެއްކޮށް ހުއްޓާލުމަށާއި، ބެލިސްޓިކް މިސައިލް ޕްރޮގްރާމް ދޫކޮށްލުމަށެވެ. ނަމަވެސް އީރާނުގެ ރައީސް މަސްއޫދު ޕެޒެޝްކިއަން ވިދާޅުވެފައިވަނީ، ސުލްހަވެރި ބޭނުންތަކަށް ޔުރޭނިއަމް ފައްކާކުރުމުގެ ހައްގު ދޫކޮށްނުލާނެ ކަމަށާއި، އެކަން އެމެރިކާއިން ގަބޫލުކުރަންޖެހޭނެ ކަމަށެވެ. އީރާނުގެ އެތެރޭގެ ސިޔާސީ މަސްރަހުގައިވެސް މި މަޝްވަރާތަކާ މެދު ހިޔާލުތަފާތުވުންތައް އުފެދިފައިވާއިރު، އެމެރިކާއަށް މާ ބޮޑަށް ދޫދިނުމަކީ އީރާނުގެ އާންމުން ބަލައިގަންނާނެ ކަމެއް ނޫންކަމަށް މުރާސިލުން ފާހަގަކުރެއެވެ.
މި މަޝްވަރާތަކުގެ ސަބަބުން ދުނިޔޭގެ އިގުތިސާދަށް، ހާއްސަކޮށް ތެލުގެ ބާޒާރަށް ވަނީ ހެޔޮ ބަދަލުތަކެއް އަންނަން ފަށާފައެވެ. އީރާނުން ހޯރމުޒް ކަނޑުއޮޅި ބަންދުކޮށްފާނެކަމުގެ ބިރު އޮތުމާއެކު ތެލުގެ އަގު އުފުލިފައި އޮތުމަށްފަހު، މަޝްވަރާތަކުގައި ލިބުނު ކުރިއެރުންތަކާއެކު ބްރެންޓް ކްރޫޑްގެ އަގު ވަނީ ފީފާއަކަށް 80 ޑޮލަރަށްވުރެ ދަށަށް ގޮސްފައެވެ. މެދުވެރިންގެ ބަޔާނުގައި ފާހަގަކޮށްފައިވާ ގޮތުގައި، ވިޔަފާރި ބޯޓުފަހަރަށް ރައްކާތެރިކަމާއެކު ހޯރމުޒް ކަނޑުއޮޅިން ދަތުރުކުރެވޭނެ މަގު ފަހިކުރުމަށްޓަކައި ހާދިސާތައް މަދުކުރުމަށް މުވާސަލާތީ ހާއްސަ ލައިނެއް ގާއިމުކުރުމަށްވެސް ވަނީ އެއްބަސްވެވިފައެވެ.
މި އަހަރުގެ ކުރީކޮޅު ފެށުނު މި ހަނގުރާމައަކީ، އީރާނުގެ ނިއުކްލިއަރ ޕްރޮގްރާމާ ގުޅޭގޮތުން އެމެރިކާއިން ކުރިއަށްގެންދިޔަ މަޝްވަރާތައް ނާކާމިޔާބުވުމާ ގުޅިގެން އެމެރިކާއާއި އިސްރާއީލުން އީރާނަށް ދިން ވަރުގަދަ ވައިގެ ހަމަލާތަކަކާ ގުޅިގެން ފެށުނު ހަނގުރާމައެކެވެ. ފެބްރުއަރީ މަހުގެ ފަހުކޮޅު ފެށުނު މި ހަމަލާތަކުގައި އީރާނުގެ އަސްކަރީ މަރުކަޒުތަކަށާއި ނިއުކްލިއަރ ފެސިލިޓީތަކަށް ބޮޑެތި ގެއްލުންތަކެއް ލިބިފައިވެއެވެ. މި ހަމަލާތަކުގެ ރައްދުގައި އީރާނުން ވަނީ ގަލްފުގެ ބައެއް ގައުމުތަކަށާއި ޖޯޑަންއަށް ހަމަލާދީފައެވެ. އަދި ލުބުނާނުގައި ހަރަކާތްތެރިވާ ހިޒްބުالله އިން ވަނީ އިސްރާއީލަށް އަމާޒުކޮށް ގިނަ އަދަދެއްގެ ރޮކެޓާއި ޑްރޯން ހަމަލާތަކެއް ދީފައެވެ. މި ހަމަނުޖެހުންތަކުގެ ސަބަބުން މެދުއިރުމަތީގެ މަސްރަހު ވަރަށް ބޮޑަށް ހޫނުވެ، ބައިނަލްއަގުވާމީ ވިޔަފާރިއަށާއި ހަކަތައިގެ ބާޒާރަށް ބޮޑެތި ގޮންޖެހުންތަކެއް ކުރިމަތިވިއެވެ.
ހަނގުރާމައިގެ ސަބަބުން ބައިނަލްއަގުވާމީ ކަނޑުދަތުރުފަތުރަށް ވަނީ ބޮޑެތި ހުރަސްތަކެއް އެޅިފައެވެ. އެމެރިކާގެ އަސްކަރިއްޔާއިން އީރާނުގެ ކަނޑުގެ ސަރަހައްދުގައި ވިޔަފާރި ބޯޓުފަހަރަށް ހުރަސްއަޅާފައިވާއިރު، އީރާނުން ވަނީ ގަލްފުގެ ގައުމުތަކުގެ ތެޔޮ އުފުލާ ބޯޓުފަހަރަށް އަމާޒުކޮށް ހަމަލާތައް ދީފައެވެ. މީގެ ތެރޭގައި ޔުނައިޓެޑް އަރަބް އެމިރޭޓްސް (ޔޫއޭއީ) ގެ ފުޖައިރާގައި ހުންނަ ތެޔޮ ރައްކާކުރާ މަރުކަޒަކަށް ދިން ހަމަލާއެއްގައި އިންޑިއާގެ ތިން ރައްޔިތަކު ޒަހަމްވި ހާދިސާ ހިމެނެއެވެ. މިފަދަ ހާދިސާތައް ތަކުރާރުވިޔަ ނުދިނުމަށްޓަކައި، ސްވިޓްޒަލޭންޑުގެ މަޝްވަރާތަކުގައި ކަނޑުމަތީގެ ސަލާމަތާއި ރައްކާތެރިކަން ކަށަވަރުކުރުމަށް ހާއްސަ އިސްކަމެއް ދީފައިވެއެވެ.
މި މައްސަލައިގައި ވިލާތުގެ ގައުމުތަކުންނާއި މެދުއިރުމަތީގެ އެހެން ގައުމުތަކުން ދަނީ ކަންބޮޑުވުން ފާޅުކުރަމުންނެވެ. އިނގިރޭސިވިލާތާއި ފަރަންސޭސިވިލާތް ފަދަ ގައުމުތަކުން އެމެރިކާގެ ހަމަލާތަކަށް ފާޑުކިޔާފައިވާއިރު، އެ ގައުމުތަކުން ބޭނުންވަނީ ޑިޕްލޮމެޓިކް ހައްލެއް ހޯދުމަށެވެ. މިސްރުގެ ވެރިރަށް ގާހިރާގައި ބޭއްވި ބައްދަލުވުމެއްގައި ތުރުކީ، މިސްރު، ޕާކިސްތާނު އަދި ސައުދީ އަރަބިއްޔާގެ ހާރިޖީ ވަޒީރުން ވަނީ އެމެރިކާއާއި އީރާނާ ދެމެދު ވެވުނު ވަގުތީ އެއްބަސްވުމަށް މަރުހަބާ ވިދާޅުވެފައެވެ. އަދި މެދުއިރުމަތީގެ ހަމަޖެހުމަށްޓަކައި ފަލަސްތީނުގެ މިނިވަން ދައުލަތެއް ގާއިމުކުރުމުގެ މުހިންމުކަން އެ ބޭފުޅުން ވަނީ ތަކުރާރުކުރައްވާފައެވެ.
މަތީ ފަންތީގެ އޮފިޝަލުން ސްވިޓްޒަލޭންޑުން ފުރާވަޑައިގެންނެވި ނަމަވެސް، ދެ ގައުމުގެ ޓެކްނިކަލް ޓީމުތަކުން ދަނީ އެއްބަސްވުންތައް ތަންފީޒުކުރާނެ ގޮތުގެ ތަފުސީލުތައް އެކުލަވާލުމަށްޓަކައި ބަރގެންސްޓޮކްގައި މަޑުކޮށްގެންނެވެ. މި ޓީމުތަކުގެ މައިގަނޑު މަސައްކަތަކީ ލުބުނާނުގައި ގާއިމުކުރާ ޑީ-ކޮންފްލިކްޝަން ސެލް ހިންގާނެ ގޮތުގެ އޮނިގަނޑު އެކުލަވާލުމާއި، ހޯރމުޒް ކަނޑުއޮޅީގެ ސަލާމަތީ ކަންކަން ބެލެހެއްޓުމަށް ބޭނުންވާ މުވާސަލާތީ ނިޒާމުތައް ގާއިމުކުރުމެވެ.
