ދިވެހިރާއްޖޭގެ ދާހިލީ އަދި ހާރިޖީ މަސްލަހަތުތަކާ ގުޅިފައިވާ، އަދި އެތައް ޒަމާނެއް ވަންދެން ރައްޔިތުންގެ މެދުގައި ބޮޑެތި ކަންބޮޑުވުންތަކެއް އޮތް މުހިންމު ކަންކަމަށް ގާނޫނީ ހައްލެއް ހޯދައި ދިނުމުގެ ގޮތުން ސަރުކާރުގެ ފަރާތުން ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހަށް ހަތަރު ބިލެއް މި ވަނީ ހުށަހަޅާފައެވެ. މި މަހުގެ 9 ވަނަ ދުވަހު މަޖިލީހުގައި ފުރަތަމަ ކިޔުން އިއްވި މި ހަތަރު ބިލަކީ، ރާއްޖޭގެ އިމިގްރޭޝަންގެ ކަންކަމާއި، ރިއަލް އެސްޓޭޓް ވިޔަފާރި އާއި، ޖިނާއީ އަދުލުގެ ނިޒާމުގައި މަރުގެ އަދަބު ތަންފީޒުކުރުމުގެ އިތުރުން، އިންސާނީ ކަރާމާތާއި އަބުރު ރައްކާތެރިކުރުމުގެ މައްޗަށް އެކުލެވިގެންވާ ބިލުތަކެކެވެ.
ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ ޑރ. މުހައްމަދު މުއިއްޒު ވިދާޅުވި ގޮތުގައި މިއީ ފުޅާ ދާއިރާއެއްގައި ދިރާސާކުރުމަށްފަހު ފޮނުވާފައިވާ ވަރަށް ފަންނީ، އަދި ގައުމަށް ނުހަނު ބޭނުންތެރި ބިލުތަކެކެވެ.
އިމިގްރޭޝަން ބިލު: ގައުމީ ސަލާމަތާއި ފަލަސްތީނުގެ ހައްގުގައި ވަރުގަދަ ފިޔަވަޅެއް
އިމިގްރޭޝަންގެ ކަންކަން ހިންގައި ބެލެހެއްޓުމުގެ އުސޫލުތައް ޒަމާނީކޮށް ހަރުދަނާކުރުމަށްޓަކައި "ދިވެހިރާއްޖޭގެ އިމިގްރޭޝަންގެ ބިލު" މަޖިލީހަށް ހުށަހެޅުއްވީ ކުޅުދުއްފުށި އުތުރު ދާއިރާގެ މެންބަރު މުހައްމަދު ދާއޫދެވެ. މި ބިލުގައި އެންމެ ފާހަގަކޮށްލެވޭ އެއް ކަމަކީ އިޒްރޭލުގެ ޕާސްޕޯޓު އޮންނަ އެއްވެސް މީހަކަށް ދިވެހިރާއްޖެއަށް ނާދެވޭ ގޮތަށް މުތުލަގަށް މަނާކުރުމަށް ކަނޑައަޅާފައިވާ ކަނޑައެޅުމެވެ.
މިކަމާ ގުޅޭގޮތުން ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ ވިދާޅުވީ، އިޒްރޭލުން ފަލަސްތީނުގެ ރައްޔިތުންނާ ދެކޮޅަށް ހިންގަމުންދާ ގަތުލުއާންމަކީ ދިވެހި ރައްޔިތުން އެއްގޮތަކަށް ވެސް ބަލައިގަންނަ ކަމެއް ނޫން ކަމަށެވެ. އެހެންކަމުން، ކުރިން ވަކި ހާލަތަކާ ގުޅިގެން މަނާކުރަން އޮތް އޮތުން ބަދަލުކޮށް، އެއްވެސް ޝަރުތަކާ ނުލައި އިޒްރޭލް ޕާސްޕޯޓުގައި ރާއްޖެ އެތެރެވުން މަނާކުރުމަކީ ރައްޔިތުންގެ އިހުސާސްތަކާ އެއްގޮތަށް ސަރުކާރުން އެޅި ހަރުދަނާ ފިޔަވަޅެކެވެ. މީގެއިތުރުން، ބައިނަލްއަގްވާމީ ކޯޓުތަކުގައި ފަލަސްތީނުގެ ހައްގުގައި ރާއްޖެއިން ވަކާލާތު ކުރަމުންދާ ކަންވެސް ރައީސް ފާހަގަކުރެއްވިއެވެ.
މި ބިލުގެ ދަށުން އިންވެސްޓަރުންނަށް ވިސާ ދިނުމުގެ ސިޔާސަތަށް ވެސް ބޮޑެތި ބަދަލުތަކެއް އަންނާނެއެވެ. އެގޮތުން އެއްފަހަރާ ދިގު މުއްދަތަކަށް ވިސާ ދިނުމުގެ ބަދަލުގައި، ކޮންމެ ފަސް އަހަރަކުން ވިސާ އާކުރަންޖެހޭ ގޮތަށް ވަނީ ހަމަޖައްސާފައެވެ. އަދި ވިސާ އާކޮށްދެވޭނީ އެ ފަރާތްތަކުން ރާއްޖޭގެ ގާނޫނުތަކަށް އިހުތިރާމްކޮށް، އިންވެސްޓްމަންޓް ކުރިއެރުވި މިންވަރަށާއި ގައުމުގެ މަސްލަހަތަށް ފުރިހަމައަށް ބެލުމަށްފަހުގައެވެ.
ރިއަލް އެސްޓޭޓް ބިލު: ރައްޔިތުންގެ މުދަލާއި ފައިސާއަށް ފުރިހަމަ ރައްކާތެރިކަމެއް
ހެންވޭރު އުތުރު ދާއިރާގެ މެންބަރު އަހްމަދު އައިފާން ހުށަހެޅުއްވި "ރިއަލް އެސްޓޭޓް ވިޔަފާރީގެ ބިލު" ގެ މައިގަނޑު އަމާޒަކީ ދެފުށް ފެންނަ، ހާމަކަން ބޮޑު ނިޒާމެއްގެ ތެރެއިން މި ވިޔަފާރި ތަރައްގީކޮށް، މަޝްރޫއުތައް ގަންނަ ފަރާތްތަކުގެ މަސްލަހަތު ހިމާޔަތްކުރުމެވެ. މާޒީގައި ހިނގާފައިވާ ސީލައިފް އަދި ކޭޕާކް ފަދަ ހިޔާނާތްތަކުގެ ސަބަބުން އެތައް އާއިލާއެއްގެ ގެދޮރާއި ފައިސާ ގެއްލި، ބޮޑެތި ލޯނުތަކުގެ ތެރެއަށް ވެއްޓިފައިވާ މައްސަލައަށް މި ބިލުން ދާއިމީ ހައްލެއް ލިބިގެންދާނެ ކަމަށް ރައީސް ވިދާޅުވިއެވެ.
މި ބިލުގެ ދަށުން މި ދާއިރާ ރެގިއުލޭޓް ކުރުމަށްޓަކައި "ޕްރޮޕަޓީ ރެގިއުލޭޓަރީ އޮތޯރިޓީ" ގެ ނަމުގައި ދައުލަތުގެ ވަކި އިދާރާއެއް އުފެދިގެންދާނެއެވެ. މި އޮތޯރިޓީން ޑިވެލޮޕަރުންނާއި އެޖެންޓުން ދަފްތަރުކޮށް، މަޝްރޫއުތައް މޮނިޓަރ ކުރަމުން ގެންދާނެއެވެ.
މީގެއިތުރުން، އިންޓަގްރޭޓެޑް ރިއަލް އެސްޓޭޓް ޒޯންތައް ތަރައްގީކުރުމުގެ އުސޫލުތައްވެސް ބިލުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވެއެވެ. މިފަދަ ސަރަހައްދުތަކުގައި ޓާޝަރީ ހޮސްޕިޓަލާއި، މިސްކިތްތަކާއި، ވިޔަފާރި އަދި މުނިފޫހިފިލުވުމުގެ ވަސީލަތްތައް ގާއިމްކުރަން ޖެހެއެވެ. އަދި މި ޒޯންތަކުން އިސްރާއީލުގެ އެއްވެސް ފަރާތަކަށް ބިން ކުއްޔަށް ނުދެވޭނެ ކަމަށާއި، ވަކި ގައުމެއްގެ ބަޔަކަށް ދެވޭނީ ޖުމްލަ ބިމުގެ 25 ޕަސެންޓް ކަމަށް ކަނޑައަޅާފައި ވެއެވެ. މީގެއިތުރުން، އިސްލާމީ ޝަރީއަތާ ހިލާފު ވިޔަފާރިތަކާއި އެހެން ދީންތަކުގެ އަޅުކަންކުރާ ތަންތަން ހެދުން ފަދަ ކަންކަން މި ބިލުން މުޅިން މަނާކުރެއެވެ.
މަރުގެ އަދަބު ތަންފީޒުކުރުމުގެ ބިލު: އިސްލާމީ އަދުލުވެރިކަން ގާއިމްކުރުން
ގުރައިދޫ ދާއިރާގެ މެންބަރު ހަނާން މުހައްމަދު ރަޝީދު މަޖިލީހަށް ހުށަހެޅުއްވީ "މަރުގެ އަދަބު ކަނޑައެޅުމާއި އަދަބު ތަންފީޒުކުރުމާބެހޭ ބިލު" އެވެ. މި ބިލު ހުށަހެޅުމުގެ މައިގަނޑު ބޭނުމަކީ ޝަރުއީ ތިން މަރުހަލާ ނިމި، މަރުގެ އަދަބު ކަނޑައެޅިފައިވާ މީހުންނަށް އިސްލާމީ ޝަރީއަތާއި ގާނޫނުއަސާސީގައިވާ ގޮތުގެ މަތިން އެ އަދަބު ތަންފީޒުކުރުމަށް މަގުފަހިކުރުމެވެ.
މި ބިލުގައި މައިގަނޑު ދެ ކަމެއް ހިމެނެއެވެ. އެއީ މީހުން މެރުމުގެ ކުށުގައި ގިސާސް ހިފުމާއި، ބޮޑެތި މިންވަރުން ޑްރަގް ޓްރެފިކް ކުރާ ފަރާތްތަކަށް މަރުގެ އަދަބު ދިނުމެވެ. ރައީސް ވިދާޅުވި ގޮތުގައި ގިސާސް ހިފުމަކީ މުޖުތަމައުގެ އަމަންއަމާންކަން ދެމެހެއްޓުމަށާއި ފުރާނަތައް ރައްކާތެރިކުރުމަށް މާތް ﷲ ފަރުޟު ކުރައްވާފައިވާ ކަމެކެވެ. މި ބިލުގައި ކުށްވެރިޔާގެ ހައްގުތަކާއި، އަދުލުވެރި ޝަރީއަތެއް ހިންގުމާއި، ވާރިސުންގެ އިއްތިފާގު ހޯދުމުގެ އިތުރުން މާފުދިނުމުގެ އެންމެހައި އިޖުރާއަތްތައް އިސްލާމީ ފިގުހުގެ ހަމަތަކާ އެއްގޮތަށް ވަރަށް ފުރިހަމައަށް އެކުލަވާލާފައިވެއެވެ.
އަބުރު ރައްކާތެރިކުރުމުގެ ބިލު: ދޮގު ވާހަކަތަކުން މުޖުތަމައު ސަލާމަތްކުރުން
ވިލިމާލެ ދާއިރާގެ މެންބަރު މުހައްމަދު އިސްމާއީލް ހުށަހެޅުއްވި "އަބުރު ރައްކާތެރިކުރުމުގެ ހައްގުގެ ބިލު" އަކީ ގާނޫނުއަސާސީގެ 33 ވަނަ މާއްދާއިން ކަށަވަރުކޮށްދޭ އަބުރު ރައްކާތެރިކުރުމުގެ ހައްގު އަމަލީ ގޮތުން ތަންފީޒުކުރުމަށް ހުށަހެޅުނު ބިލެކެވެ. އިސްލާމްދީނުގައި މީހެއްގެ މުދަލާއި ލެޔެކޭ އެއްފަދައިން އަބުރުގެ ހުރުމަތްތެރިކަން ބޮޑުވެގެންވާއިރު، މީހުންގެ އަބުރު ކަތިލުމަކީ ބަލައިގަނެވޭނެ ކަމެއް ނޫން ކަމަށް ރައީސް ފާހަގަކުރެއްވިއެވެ.
މި ބިލުން އަބުރާ ބެހުމަކީ މަދަނީ ކުށެއްގެ ގޮތުގައި ކަނޑައަޅައި، ގެއްލުން ލިބޭ ފަރާތަށް ބަދަލު ނަގައިދިނުމުގެ ދޮރު ހުޅުވާލައެވެ. ލިޔުމުން، ދައްކާ ވާހަކައިން، ކުރެހުމަކުން ނުވަތަ މީޑިއާ އާއި އިންޓަނެޓްގެ ވަސީލަތްތައް މެދުވެރިކޮށް ނަމަވެސް، މީހެއްގެ އަގު ވައްޓާލުމަށް ދޮގު މައުލޫމާތު ފެތުރުމަކީ ކުށެއްގެ ގޮތުގައި ވަނީ ބަޔާންކޮށްފައެވެ. މި ބިލުގެ މަގްސަދަކީ ހިޔާލުފާޅުކުރުމުގެ މިނިވަންކަމުގެ އިމުގެ ތެރެއިން، ފަރުދުންގެ ކަރާމާތް ހިމާޔަތްކޮށް، އިސްލާހުވުމަށާއި މައާފަށް އެދުމުގެ ފުރުސަތު ތަނަވަސްކޮށްދިނުމާއެކު، އަނިޔާ ލިބޭ މީހާއަށް އިންސާފު ހޯދައިދިނުމެވެ.
ސަރުކާރުން ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހަށް މި ހުށަހެޅި ހަތަރު ބިލަކީ ހަމައެކަނި ގާނޫނީ ލިޔެކިޔުންތަކެއް ނޫނެވެ. މިއީ މުޅި ދިވެހި މުޖުތަމައުގެ އިޖުތިމާއީ، އިގްތިސާދީ އަދި އަހްލާގީ ފޭރާން ހެޔޮ މަގަށް އެޅުވުމަށްޓަކައި އެޅުނު ވަރަށް މުހިންމު ބިންގަލެކެވެ. ރައްޔިތުންގެ ޖީބުން ކުރާ ހަރަދާއި، ލިބޭ އާމްދަނީ ރައްކާތެރިކުރުމާއި، އިންސާނީ ކަރާމާތާއި ފުރާނައިގެ ރައްކާތެރިކަން ކަށަވަރުކުރުމުގެ އިތުރުން، ބައިނަލްއަގްވާމީ މައިދާނުގައި ދިވެހިރާއްޖޭގެ ސިޔާދަތާއި އިސްލާމީ އުސޫލުތައް ހިފެހެއްޓުމަށް މި ބިލުތަކުން މަގުފަހިވެގެންދާނެއެވެ.
އާންމު ރައްޔިތުންގެ ޒަމާންވީ ކަންބޮޑުވުންތަކަށް ހައްލު ގެނެސްދޭނެ މި މުހިންމު ބިލުތައް ގާނޫނަކަށް ވެގެން އައުމަކީ، ދިވެހި ދައުލަތުގެ ވެރިކަން ހިންގުމުގެ ނިޒާމަށާއި، އަދުލުއިންސާފުގެ ދާއިރާއަށް އަންނާނެ ވަރަށް ބޮޑު، އުންމީދީ އިންގިލާބީ ބަދަލެކެވެ.
