މީގެ އެތައް އަހަރެއް ކުރިން އެޗްއައިވީއަކީ ފަރުވާއެއް އަދި ރައްކާތެރިވުމުގެ މަގެއް ނެތް ނުރައްކާތެރި ބައްޔެއްގެ ގޮތުގައި އޮތް ނަމަވެސް، ސައިންސާއި ސިއްހީ ދާއިރާއިން ހޯދި ކުރިއެރުންތަކާއެކު މިއަދު މިވަނީ ބޮޑު ބަދަލެއް އައިސްފައެވެ. އަހަރަކު އެންމެ ދެ ފަހަރު ޖަހާ އިންޖެކްޝަނަކުން މި ބަލިން ރައްކާތެރިވެވޭނެ މަގު މިހާރު ވަނީ ތަނަވަސްވެފައެވެ. އެހެންނަމަވެސް، މި އުންމީދީ ބޭސް އެންމެ ބޭނުންޖެހިފައިވާ މީހުންނަށް ނުލިބިދާނެ ކަމުގެ ބިރު މިހާރު ވަނީ ބޮޑުވެފައެވެ.
ބްރެޒިލްގެ ރިއޯ ޑި ޖެނެއިރޯގައި ކުރިއަށްދާ "އެއިޑްސް 2026" ކޮންފަރެންސްގައި ބައިވެރިވި މާހިރުން ފާހަގަކުރި ގޮތުގައި، އެމެރިކާގެ ސަރުކާރުން ބޭރު ގައުމުތަކަށް ދޭ އެހީ ކުޑަކުރުމުގެ ސަބަބުން، އެޗްއައިވީން ރައްކާތެރިވުމަށް އުފައްދާފައިވާ އާ ބޭސްތައް އާންމުންނަށް ފޯރުކޮށްދިނުމަށް ވަނީ ބޮޑެތި ހުރަސްތަކަކާ ކުރިމަތިވެފައެވެ. ސައިންސްގެ ގޮތުން ބޮޑެތި ކުރިއެރުންތަކެއް ހޯދިފައިވީ ނަމަވެސް، މާލީ އެހީތެރިކަން ނެތުމުގެ ސަބަބުން މި ކުރިއެރުންތަކުގެ ފައިދާ އާންމުންނާ ހަމައަށް ނުފޯރާނެ ކަމަށް އެ ފަރާތްތަކުން ބުނެއެވެ.
އިންގިލާބީ ބަދަލެއް ގެނުވަފާނެ އިންޖެކްޝަން
"ލެނަކަޕަވިއަރ" އަކީ އެޗްއައިވީން ރައްކާތެރިވުމަށް ދޭ "ޕްރެޕް" ގެ އިންޖެކްޝަން ވާޝަނެކެވެ. މިއީ ގަވާއިދުން ބޭނުންކުރާ ނަމަ، ޖިންސީ ގުޅުމުގެ ޒަރީއާއިން އެޗްއައިވީ އެރުން 99 އިންސައްތަ ހުއްޓުވައިދޭ ބޭހެކެވެ. ދުނިޔޭގެ ސިއްހަތު ޖަމިއްޔާ (ޑަބްލިއުއެޗްއޯ) އިން މީގެ އަހަރެއްހާ ދުވަސް ކުރިން ވަނީ، މި އިންޖެކްޝަން އާންމުންނަށް ލިބޭނެ މަގު ތަނަވަސްކުރުމަށް އިސްކަންދިނުމަށް ދުނިޔޭގެ ސަރުކާރުތަކަށް ލަފާދީފައެވެ.
ޑަބްލިއުއެޗްއޯއިން ފާހަގަކޮށްފައިވާ ގޮތުގައި، ކްލިނިކަލް ޓްރަޔަލްތަކުން ބޭރުގައި މި އިންޖެކްޝަން ލިބުމުގެ ފުރުސަތު އަދި ވަރަށް ހަނި ނަމަވެސް، މިއީ އާންމުކޮށް ލިބެން ހުންނަ ބޭސްތައް ހޯދުމަށް ދަތިވާ ފަރާތްތަކަށް އިންގިލާބީ ބަދަލެއް ގެނުވަފާނެ ފަރުވާއެކެވެ. ފަގީރުކަމާ ކުރިމަތިލާންޖެހިފައިވާ މީހުންނާއި، މުޖުތަމައުގެ ތެރޭގައި ބާކީވެފައިވާ މީހުންނާއި، އަދި ސިއްހީ ހިދުމަތްތަކާ ދުރު ހިސާބުތަކުގައި ދިރިއުޅޭ މީހުންނަށް ކޮންމެ ދުވަހަކު ގުޅައެއް ކެއުން ނުވަތަ ކޮންމެ ދެ މަހަކުން އެއް ފަހަރު އިންޖެކްޝަނެއް ޖެހުމަކީ ވަރަށް އުނދަގޫ ކަމެކެވެ. ނަމަވެސް ލެނަކަޕަވިއަރގެ ސަބަބުން، އަހަރަކު އެންމެ ދެ ފަހަރު ސިއްހީ މަރުކަޒަކަށް ޒިޔާރަތްކޮށްގެން އެޗްއައިވީން ފުރިހަމަ ރައްކާތެރިކަން ހޯދޭނެއެވެ.
ޑަބްލިއުއެޗްއޯއާއި އދ. ގުޅިގެން ހެދި ދިރާސާއަކުން އަންދާޒާކޮށްފައިވާ ގޮތުގައި، ދެކުނު އެފްރިކާ، ޒިމްބާބްވޭ އަދި ކެންޔާގެ ހުޅަނގު ސަރަހައްދުގައި މި އިންޖެކްޝަން އާންމުކޮށް ލިބޭނެ ގޮތް ހަމަޖެހިއްޖެނަމަ، އަލަށް އެޗްއައިވީ ޖެހޭ މީހުންގެ ނިސްބަތް 41 އިންސައްތަ ދަށްކުރެވޭނެއެވެ.
މާލީ އެހީ ކަނޑާލުމުގެ ނޭދެވޭ އަސަރު
2025 ވަނަ އަހަރު ޑަބްލިއުއެޗްއޯއިން ލެނަކަޕަވިއަރއަށް އިންވެސްޓުކުރުމަށް ލަފާދިން އިރު، އެމެރިކާގެ ޑޮނަލްޑް ޓްރަމްޕްގެ ސަރުކާރުން ދިޔައީ އެމެރިކާގެ އެހީދޭ މައި އިދާރާ ކަމަށްވާ ޔުނައިޓެޑް ސްޓޭޓްސް އޭޖެންސީ ފޯ އިންޓަނޭޝަނަލް ޑިވެލޮޕްމަންޓް (ޔޫއެސްއޭއައިޑީ) އުވާލުމުގެ މަސައްކަތް ކުރަމުންނެވެ. "ދަ ލާންސެޓް ގްލޯބަލް ހެލްތު" ގައި ޝާއިއުކޮށްފައިވާ ދިރާސާއެއްގައި ބުނެފައިވާ ގޮތުން، ދުނިޔޭގެ ފެންވަރުގައި އެޗްއައިވީން ރައްކާތެރިވުމަށް ހިލޭ އެހީގެ ގޮތުގައި ލިބޭ ފައިސާގެ 73 އިންސައްތަ ފޯރުކޮށްދެމުން ދިޔައީ ޔޫއެސްއޭއައިޑީންނެވެ. 2026 ވަނަ އަހަރުގެ ޖުލައި މަހާ ހަމައަށް އައިއިރު، އެޗްއައިވީން ރައްކާތެރިވުމަށް ކުރާ ހޭދަ ދުނިޔޭގެ އެކި ކަންކޮޅުތަކުގައި ވަރަށް ބޮޑަށް ދަށްވެފައިވާ ކަމަށް ރިޕޯޓުތަކުން ދައްކައެވެ.
ރިއޯ ޑި ޖެނެއިރޯގެ ފިއޯކްރޫޒް ޖަމިއްޔާގެ އިންފެކްޝަސް ޑިޒީޒް ފިޒީޝަން އަދި އިންޓަނޭޝަނަލް އެއިޑްސް ސޮސައިޓީގެ ރައީސް ބިއަޓްރިޒް ގްރިންސްޓެޖްން ކޮންފަރެންސްގައި ބުނި ގޮތުގައި، ބަލިން ރައްކާތެރިވުމުގެ ދާއިރާއިން ބޮޑެތި ކާމިޔާބީތަކެއް ހޯދިފައިވީ ނަމަވެސް، ފައިސާގެ އެހީ ކަނޑާލުމުގެ ސަބަބުން އާ ޓެކްނޮލޮޖީތައް ފޯރުކޮށްދިނުމަށް ވަނީ ވަރަށް ބޮޑަށް އަސަރުކޮށްފައެވެ. މީގެ އިތުރުން، ފަރުވާ ހޯދާ މީހުންނާއި ރައްކާތެރިވުމުގެ ހިދުމަތްތަކުގައި ބައިވެރިވާ މީހުންގެ އަދަދު ވެސް ދަށްވަމުންދާ ކަމަށް އޭނާ ފާހަގަކުރިއެވެ.
އެންމެ ނާޒުކު ހާލަތުގައި ތިބި މީހުންނަށް އޮތް ނުރައްކާ
ފައިސާގެ އެހީ ކުޑަވުމުގެ ސަބަބުން ހަމައެކަނި ބޭސް ނުލިބުމުގެ މައްސަލައެއް ނޫނެވެ. ބޭސް ބޭނުންވާ މީހުންނާ ހަމައަށް ވާސިލުވުމަށް ޖަމިއްޔާތަކަށް ވެސް ވަނީ ދަތިވެފައެވެ. ހާމް ރިޑަކްޝަން އިންޓަނޭޝަނަލްގެ ޕޮލިސީ އެނަލިސްޓް އައިލިޝް ބްރެނަން ބުނި ގޮތުގައި، ފައިސާ ކަނޑާލުމާއެކު އެންމެ ބޮޑު އަސަރެއް ކޮށްފައިވަނީ މަސްތުވާތަކެތި ބޭނުންކުރާ މީހުންނާ ހަމައަށް ވާސިލުވެ، އެމީހުންގެ އިތުބާރު ހޯދައި، ހިދުމަތްތައް ފޯރުކޮށްދިނުމަށް މަސައްކަތްކުރާ މީހުންނަށެވެ.
އިންޖެކްޝަން މެދުވެރިކޮށް މަސްތުވާތަކެތި ބޭނުންކުރާ މީހުންނަކީ އެޗްއައިވީ ޖެހުމުގެ ނުރައްކާ އެންމެ ބޮޑު އެއް ގިންތިއެވެ. ހާއްސަކޮށް ސާފު ސިރިންޖު ނުލިބޭ ހާލަތްތަކުގައި މި ނުރައްކާ އިތުރުވެއެވެ. އިންޓަނޭޝަނަލް ނެޓްވޯކް އޮފް ޕީޕަލް ހޫ ޔޫސް ޑްރަގްސްގެ ރިޕޯޓެއްގައި ބުނެފައިވާ ގޮތުން، ފައިސާ ނުލިބުމުގެ ސަބަބުން ގިނަ ޖަމިއްޔާތަކުން އެންމެ ފުރަތަމަ ވެސް ކަނޑާލަނީ އާންމުންނާ ހަމައަށް ގޮސްގެން ދޭ ހިދުމަތްތަކެވެ.
ބްރެނަން ފާހަގަކުރި ގޮތުގައި، ދުނިޔޭގެ އެކި ކަންކޮޅުތަކުގައި އެޗްއައިވީން ރައްކާތެރިވުމަށް މަސައްކަތްކުރާ ގިނަ ޖަމިއްޔާތަކަކުން ވަނީ އެތަންތަނުގެ މަރުކަޒުތަކާއި މޯބައިލް ކްލިނިކްތައް ބަންދުކުރަން ޖެހިފައެވެ. މީގެ ސަބަބުން، ހިދުމަތް ހޯދާ މީހުންނަށް ދުރު ރާސްތާއަކަށް ދަތުރުކުރަން ޖެހި، އާ އިންޖެކްޝަން ފަދަ އުންމީދީ ފަރުވާތައް އެންމެ ބޭނުންވާ މީހުންނަށް ނުލިބުމުގެ ނުރައްކާ އޮތް ކަމަށް އޭނާ ބުންޏެވެ.
ބޭސް އުފައްދާ ކުންފުނިތަކުގެ ތަފާތުކުރުން
ޔޫއެސްއޭއައިޑީ އުވާލުމުގެ ކުރިން ވެސް، އެމެރިކާގެ ބޭސް އުފައްދާ ކުންފުނިތަކާއެކު ހަދާފައިވާ އެއްބަސްވުންތަކުން ލެޓިން އެމެރިކާގެ ގިނަ ގައުމުތަކެއް ވަނީ ބާކީކޮށްފައެވެ. ގިލިއަޑް ސައިންސަސް އިން މެދުފަންތީގެ އަދި އާމްދަނީ ދަށް ގައުމުތަކަށް ހެޔޮ އަގެއްގައި ބޭސް ފޯރުކޮށްދިން ނަމަވެސް، ބްރެޒިލް، ކޮލަމްބިއާ، މެކްސިކޯ، ޕެރޫ އަދި އާޖެންޓީނާ ފަދަ ގައުމުތައް ވަނީ "މަތީ މެދުފަންތީގެ އާމްދަނީ ލިބޭ ގައުމުތައް" ގެ ގޮތުގައި ގިންތިކޮށް، އެ ފުރުސަތުން މަހުރޫމުކޮށްފައެވެ. ބޭހުގެ ކްލިނިކަލް ޓްރަޔަލްތަކުގައި މި ގައުމުތަކުގެ މީހުން މުހިންމު ދައުރެއް އަދާކޮށްފައިވާތީ، އެޗްއައިވީއާ ދެކޮޅަށް މަސައްކަތްކުރާ ފަރާތްތަކުން މި ނިންމުމާ މެދު ހިތްހަމަނުޖެހުން ފާޅުކުރެއެވެ.
2030 ވަނަ އަހަރު އަންނަންވާއިރަށް އާންމު ސިއްހަތަށް އޮތް ނުރައްކާއެއްގެ ގޮތުގައި އެއިޑްސް ނައްތާލުމަކީ ޔޫއެންއެއިޑްސް ގެ ވަރަށް ދުވަސްވީ އަމާޒެކެވެ. ގްރިންސްޓެޖްން ބުނި ގޮތުގައި، މިހާރު ހުރި ޓެކްނޮލޮޖީތަކަކީ އެ އަމާޒަށް ވާސިލުވުމަށް އޮތް "ހުވަފެނީ" ފަރުވާތަކެކެވެ. ނަމަވެސް، މިހާރު ކަންކަން ވަމުންދާ ގޮތަށް ބަލާއިރު، އެ އަމާޒަށް ވާސިލުވުމަކީ ވަރަށް އުނދަގޫ ކަމަކަށް ވާނެ ކަމަށް އޭނާ ފާހަގަކުރިއެވެ.
