އިންޑިއާގެ މިނިވަންކަމުގެ މަސައްކަތުގެ ދުވަސްވަރުން ފެށިގެން، އެ ގައުމުގެ މުސްތަގުބަލު ބައްޓަންކުރުމުގެ އެންމެ އިސް ސަފުގައި ތިބީ ޒުވާނުން ކަމަށް އިދިކޮޅު ކޮންގްރެސް ޕާޓީގެ ރައީސް މައްލިކަރްޖުން ކަރްގޭ ވިދާޅުވެފައިވެއެވެ. ނަމަވެސް، 2026 ވަނަ އަހަރުގެ އޮކްޓޯބަރު މަހުގެ 10 ވަނަ ދުވަހު އިންޑިއާގެ ވެރިރަށް ނިއުދިއްލީން ފެނިގެންދިޔައީ ތަފާތު މަންޒަރެކެވެ. "ކޮކްރޯޗް" ނުވަތަ ކުރަފީގެ ނަމުން ނަންދީފައިވާ ޒުވާނުންގެ ހަރަކާތަކުން އިސްނަގައިގެން ފެށި މުޒާހަރާތަކާ ގުޅިގެން، ފުލުހުން ވަނީ 2،000 އަށް ވުރެ ގިނަ މީހުން ހައްޔަރުކޮށްފައެވެ. އަލްޖަޒީރާއިން ރިޕޯޓުކޮށްފައިވާ ގޮތުގައި، މީގެ ތެރޭގައި އިދިކޮޅު ސިޔާސީ ލީޑަރުންނާއި، ނޫސްވެރިންނާއި، ގާނޫނީ ވަކީލުންގެ އިތުރުން ޒުވާނުންގެ ހަރަކާތްތަކުގެ އިސްވެރިން ހިމެނެއެވެ.
މި މުޒާހަރާތަކުގެ މައިގަނޑު މަގުސަދަކީ އިންޑިއާގެ ޗީފް އިލެކްޝަން ކޮމިޝަނަރު ގިޔާނޭޝް ކުމާރުގެ އިސްތިއުފާއަށް ގޮވާލުމެވެ. މުޒާހަރާގެ ބައިވެރިން ތުހުމަތުކުރާ ގޮތުގައި، ވޯޓުލާ މީހުންގެ ލިސްޓުތައް މުރާޖައާކުރުމުގެ ނަމުގައި ކުރިއަށްގެންދިޔަ "ސްޕެޝަލް އިންޓެންސިވް ރިވިޝަން" (އެސްއައިއާރް) ގެ ސަބަބުން ބޮޑުވަޒީރު ނަރެންދުރަ މޯދީގެ ބާރަތިޔާ ޖަނަތާ ޕާޓީ (ބީޖޭޕީ) އަށް ވަނީ ނާޖާއިޒު ފައިދާތަކެއް ލިބިފައެވެ. އިންޑިއަން އެކްސްޕްރެސް ނޫހާ ހަވާލާދީ އަލްޖަޒީރާއިން ބުނެފައިވަނީ، ލިސްޓުތަކުން ގާތްގަނޑަކަށް 130 މިލިއަން މީހުންގެ ނަން އުނިކޮށްފައިވާ ކަމަށާއި، މިކަމާ މެދު އިލެކްޝަން ކޮމިޝަނުގެ ދެ މެންބަރަކު ސުވާލު އުފައްދަވާފައިވާ ކަމަށެވެ. އިދިކޮޅު ޕާޓީތަކުން ބުނާ ގޮތުގައި ދާދި ފަހުން ބީޖޭޕީން ކާމިޔާބުކުރި ސްޓޭޓް އިންތިހާބުތަކުގެ ނަތީޖާއަށް މި ބަދަލުތަކުގެ އަސަރުކޮށްފައިވެއެވެ.
ވައިގެ މަގުންނާއި މަގުމަތިން ހައްޔަރުކުރުން
މުމްބާއީން ފުރައިގެން ނިއުދިއްލީއަށް ދިޔަ އެއަރ އިންޑިއާގެ ފްލައިޓެއްގެ ތެރެއިން ފެނުނީ އާދަޔާހިލާފު މަންޒަރެކެވެ. ފްލައިޓް ޖެއްސުމާއެކު، ދިއްލީ ފުލުހުން ވަނީ ބޯޓަށް އަރައި، ކޮކްރޯޗް ޖަނަތާ ޕާޓީ (ސީޖޭޕީ) އުފެއްދި އަބީޖީތު ޑިޕްކޭއާއި އޭނާގެ ބައިވެރިން ކަމަށްވާ ސޯރަވް ދާސް އަދި އާޝުތޯޝް ރަންކާ ހައްޔަރުކޮށްފައެވެ. އިންސްޓަގްރާމްގައި އާންމުކުރި ވީޑިއޯއެއްގައި ފުލުހުންނާ މުހާތަބުކޮށް ޑިޕްކޭ ބުނީ އޭނާ އެ އައީ ހައްޔަރުވާން ކަމަށާއި، ފުލުހުންދެކެ ބިރުނުގަންނަ ކަމަށެވެ.
އެހެން ވީޑިއޯއެއްގައި ފަސިންޖަރުންނާ މުހާތަބުކޮށް އޭނާ ބުނީ ގައުމު މިސްރާބު ޖަހާފައިވާ ދިމާ މިކަމުން ސާފުވާ ކަމަށެވެ. “އެންމެންނާ ބައްދަލުވީތީ އުފާކުރަން. ގައުމު މިސްރާބު ޖަހާފައިވާ ދިމާ އަހަރެމެންނަށް އެބަ ފެނޭ. މިއީ ހުދުމުހުތާރުކަން. ދިއްލީ ފުލުހުން ފްލައިޓަށް އަރައި އަހަރެމެން ހައްޔަރުކުރަން މި އުޅެނީ،” ޑިޕްކޭ ބުންޏެވެ.
މުޒާހަރާތައް ހުއްޓުވުމަށްޓަކައި 20 މިލިއަން މީހުންގެ އާބާދީއެއް އޮންނަ ނިއުދިއްލީގެ ސަލާމަތީ ފިޔަވަޅުތައް ވަނީ ވަރަށް ބޮޑަށް ވަރުގަދަކޮށްފައެވެ. މައިގަނޑު މަގުތަކުގައި ބެރިކޭޑު ޖަހައި، ކަރުނަގޭސް ޖަހާ އުޅަނދުތައް ވަނީ ނެރެފައެވެ. މީގެ އިތުރުން، ވިޔަފާރިކުރާ މައި ސަރަހައްދުތަކުގައި މޮބައިލް އިންޓަނެޓްގެ ހިދުމަތް ކަނޑާލައި، ގިނަ އަދަދެއްގެ މެޓްރޯ ސްޓޭޝަންތަކާއި މާރުކޭޓުތައް ވަނީ ބަންދުކޮށްފައެވެ. ފުލުހުން ވަނީ ބަސްތަކަށް އަރައި މީހުން ފާސްކޮށް، އުޅަނދުތައް ޗެކްކޮށްފައެވެ.
ހައްޔަރުކުރި މީހުންގެ އަދަދުތައް
ދަ ހިންދޫ ނޫހުން ދިއްލީ ފުލުހުންނާ ހަވާލާދީ ރިޕޯޓުކޮށްފައިވާ ގޮތުގައި 2،500 އެއްހާ މީހުން ހައްޔަރުކޮށްފައިވެއެވެ. ނަމަވެސް ރޮއިޓާސްއިން ހޯމް މިނިސްޓްރީގެ އޮފިޝަލަކާ ހަވާލާދީ ބުނެފައިވަނީ ހައްޔަރުކުރީ 2،000 އެއްހާ މީހުން ކަމަށެވެ. އޭއެންއައި ނޫހުން ރިޕޯޓުކޮށްފައިވާ ގޮތުގައި މުމްބާއީން ވެސް 600 އެއްހާ މީހުން ވަނީ ހައްޔަރުކޮށްފައެވެ.
ހައްޔަރުކުރި މީހުންގެ ތެރޭގައި މަޝްހޫރު ޔޫޓިއުބަރު ދުރުވް ރާޓީއާއި، އޯލް އިންޑިއާ ސްޓޫޑެންޓްސް އެސޯސިއޭޝަން (އޭއައިއެސްއޭ) ގެ ރައީސް ނޭހާ ބޯރާއާއި، ކޮމިއުނިސްޓް ޕާޓީ އޮފް އިންޑިއާ (މާކްސިސްޓް-ލެނިނިސްޓް) ގެ ޖެނެރަލް ސެކްރެޓަރީ ދިޕަންކަރް ބަޓާޗާރިޔާ އަދި ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ އިސް ވަކީލު ޕްރަޝާންތު ބޫޝަން ހިމެނެއެވެ. މީގެ އިތުރުން، ވެސްޓް ބެންގޯލްގެ ޗީފް މިނިސްޓަރު މަމަތާ ބެނާޖީއާއި، ދިއްލީގެ ކުރީގެ ޗީފް މިނިސްޓަރު އަރްވިންދު ކޭޖްރިވާލް އަދި ކެރެލާގެ ކުރީގެ ޗީފް މިނިސްޓަރު ޕިނަރާއީ ވިޖަޔަން ފަދަ އިސް ސިޔާސީ ބޭފުޅުން ވެސް ހައްޔަރުކުރި ކަމަށް ޓީވީ ޗެނަލްތަކުން ދައްކާފައިވެއެވެ. ޑިޖިޓަލް ނޫސްތަކުގެ ހަތަރު ނޫސްވެރިއަކާއި ރޮއިޓާސްގެ ނޫސްވެރިއަކު ވެސް ކުޑަ ވަގުތުކޮޅަކަށް ހައްޔަރުކުރި ކަމަށް މީޑިއާތަކުން ބުނެފައިވެއެވެ.
މަގުމަތީގެ އަޑުތަކާއި ސަރުކާރުގެ ރައްދު
ސަލާމަތީ ބާރުތަކުން ޖަންތަރް މަންތަރް ސަރަހައްދު ބަންދުކޮށްފައި އޮތް ނަމަވެސް، ދިއްލީގެ އެކި ހިސާބުތަކުގައި ކުދި މުޒާހަރާތައް ކުރިއަށްދިޔައެވެ. "ދިއްލީ ހާޓް" މާރުކޭޓު ސަރަހައްދުގައި މުޒާހަރާކުރި ސްޓޫޑެންޓްސް ފެޑެރޭޝަން އޮފް އިންޑިއާ (އެސްއެފްއައި) ގެ މެންބަރެއް ކަމަށްވާ ޝްރަނާޔާ އަލްޖަޒީރާއަށް މައުލޫމާތު ދެމުން ބުނީ، އެ ޖަމިއްޔާގެ އޮފީހަށް ފާރަލަމުންދިޔަ ނަމަވެސް މެންބަރުން ފިލައިގެން ނުކުމެ މުޒާހަރާގައި ބައިވެރިވި ކަމަށެވެ.
“މިއީ އަހަރެމެންގެ ކުރިމަތިން ފެންނަން އޮތް ހުދުމުހުތާރުކަން. މިއީ މޯދީގެ އެންގެވުމަށް ބީޖޭޕީއަށް އިންތިހާބުތައް ވަގަށް ނަގާ ބިއުރޯކްރެޓަކު ހިމާޔަތްކުރަން ކުރާ ކަމެއް. އިންޑިއާގެ ވެރިރަށުގައި ދުވާލުދާދާ އެ މީހުން އެ ދަނީ ޑިމޮކްރަސީ މަރަމުން،” ޝްރަނާޔާ ބުންޏެވެ. އޭނާ އިތުރަށް ބުނީ ސަރުކާރަށް ރައްޔިތުންގެ ބާރު ނޭނގޭ ކަމަށާއި، ހަތިޔާރު ނެތަސް އަޒުމް އެބައޮތް ކަމަށެވެ. “އަހަރެމެންނަކީ ކިޔަވާ ކުދިން. އަހަރެމެންނަކީ ވަޒީފާއެއް ނެތް މީހުން. އަހަރެމެންނަކީ 'ކޮކްރޯޗުން'، އަދި އަހަރެމެން އެނބުރި އަންނާނަން،” ބެރިކޭޑެއްގެ މައްޗަށް އަރައި ހުއްޓައި ފުލުހުން އޭނާ ދަމާފައި ގެންދިއުމުގެ ކުރިން ޝްރަނާޔާ ބުންޏެވެ.
މި ކަންކަމާ ގުޅިގެން ބީޖޭޕީގެ ތަރުޖަމާނު ސަމްބިތު ޕަޓްރާ ވިދާޅުވީ، މުޒާހަރާގެ ބައިވެރިންނަކީ ހަމަނުޖެހުން އުފައްދަން އުޅޭ ބައެއް ކަމަށާއި، އެ މީހުންގެ މަސައްކަތް ނާކާމިޔާބުވެފައިވާ ކަމަށެވެ. އަދި އިންޑިއާ އޮތީ އަމާންކޮށް ކަމަށާއި، ގައުމު ކުރިއަށްދަނީ ރަނގަޅު ވެރިކަމެއްގެ ދަށުން ކަމަށް އޭނާ ވިދާޅުވިއެވެ. އިލެކްޝަން ކޮމިޝަނަރު ކުމާރު މިކަމާ ގުޅިގެން އެއްވެސް އެއްޗެއް ވިދާޅުވެފައެއް ނުވެއެވެ. ނަމަވެސް އިލެކްޝަން ކޮމިޝަނާއި ބީޖޭޕީން ވަނީ އިންތިހާބީ ލިސްޓުތަކާ ގުޅޭ ގޮތުން ކުރެވޭ ތުހުމަތުތައް ދޮގުކޮށްފައެވެ.
އިދިކޮޅު ކޮންގްރެސް ޕާޓީގެ ރައީސް މައްލިކަރްޖުން ކަރްގޭ ވަނީ ސަރުކާރަށް ވަރަށް ބޮޑަށް ފާޑުވިދާޅުވެފައެވެ. “މޯދީގެ ސަރުކާރުން ވަނީ 'ޑިމޮކްރަސީގެ މަންމަ' އަނގަބަންދުކޮށްފައިވާ ޑިމޮކްރަސީއަކަށް ބަދަލުކޮށްފައި! ހައްޔަރުކުރުމާއި، ޖަލަށްލުމާއި، މުގުރުން ތެޅުމަކުން އިންޑިއާގެ ރައްޔިތުން ފަހަތަކަށް ނުޖެއްސޭނެ،” އޭނާ އެކްސްގައި ކުރެއްވި ޕޯސްޓެއްގައި ވިދާޅުވިއެވެ.
ބައިނަލްއަގުވާމީ ކަންބޮޑުވުންތަކާއި ދިރާސާކުރާ ފަރާތްތަކުގެ ބަސް
އދ. ގެ އިންސާނީ ހައްގުތަކާ ބެހޭ އޮފީހުގެ ތަރުޖަމާނު ތަމީން އަލް-ހީތާން ވަނީ ގިނަ އަދަދެއްގެ ބަޔަކު ހައްޔަރުކުރުމާ ގުޅިގެން ކަންބޮޑުވުން ފާޅުކުރައްވައި، ސުލްހަވެރިކަމާއެކު އެއްވެ އުޅުމުގެ ހައްގު ކަށަވަރުކޮށްދިނުމަށް ގޮވާލައްވާފައެވެ. އެމްނެސްޓީ އިންޓަނޭޝަނަލްއިން ބުނެފައިވަނީ މިއީ ފާޑުކިޔާ އަޑުތައް ކަނޑުވާލަން ސަރުކާރުން ކުރާ މަސައްކަތެއް ކަމަށެވެ. އަދި ކޮމިޓީ ޓު ޕްރޮޓެކްޓް ޖާނަލިސްޓްސް (ސީޕީޖޭ) އިން ވަނީ ނޫސްވެރިންނަށް އިހުތިރާމްކުރުމަށް ފުލުހުންނަށް ގޮވާލާފައެވެ.
ޖެނީވާގައި ހުންނަ އިންޑިއާގެ މިޝަނުން ވަނީ ބައިނަލްއަގުވާމީ ކަންބޮޑުވުންތަކަށް ރައްދުދީ، އެއީ އިންޑިއާގެ ދާހިލީ ކަންކަމާ ބެހުން ކަމަށް ސިފަކޮށްފައެވެ. އަދި އިންޑިއާގެ ގާނޫނުއަސާސީން ސުލްހަވެރިކަމާއެކު އެއްވެ އުޅުމުގެ ހައްގު ކަށަވަރުކޮށްދޭ ކަމަށާއި، އާންމު މަސްލަހަތަށްޓަކައި އެ ހައްގު ހަނިކުރެވޭނެ ކަމަށް އެ މިޝަނުން ނެރުނު ބަޔާނުގައި ބުނެފައިވެއެވެ.
2027 ވަނަ އަހަރު އިންޑިއާގެ މުހިންމު ސްޓޭޓް އިންތިހާބުތަކެއް ބޭއްވުމަށް ހަމަޖެހިފައިވާއިރު، އަލްޖަޒީރާއިން ރިޕޯޓުކޮށްފައިވާ ގޮތުގައި މި މުޒާހަރާތަކަކީ މޯދީއަށް ކުރިމަތިވެފައިވާ ވަރަށް ބޮޑު އިމްތިހާނެކެވެ. ސިޔާސީ ދިރާސާކުރާ ފަރާތެއް ކަމަށްވާ ހާޑް ނިއުސް މެގަޒިންގެ އެޑިޓަރު ސަންޖޭ ކަޕޫރު އަލްޖަޒީރާއަށް މައުލޫމާތު ދެމުން ބުނީ، މޯދީގެ ސަރުކާރުން މިހާ ބޮޑަށް ހާސްވެފައި ތިބޭތަން ފެނުމަކީ ވަރަށް އާދަޔާހިލާފު ކަމެއް ކަމަށެވެ. އޭނާ ފާހަގަކުރި ގޮތުގައި، ބީޖޭޕީން ބިރުގަންނަނީ އާންމުންގެ ތާއީދު ގެއްލި، އަލުން ވެރިކަމަށް އައުމަށް ދަތިވެދާނެތީއެވެ. ކަޕޫރު ބުނި ގޮތުގައި ސަރުކާރުގެ އިތުބާރު މިހާރު ވަނީ ވަރަށް ބޮޑަށް ކުޑަވާން ފަށާފައެވެ.
