ދިވެހިރާއްޖޭގެ ސިޔާސީ މަސްރަހުގައި އެންމެ ބޮޑު އެއް ޕާޓީ ކަމަށްވާ މޯލްޑިވިއަން ޑިމޮކްރެޓިކް ޕާޓީ (އެމްޑީޕީ) ގެ އެތެރޭގެ ސިޔާސީ އޮއިވަރަށް މިވަނީ އަނެއްކާވެސް ބޮޑު ބަދަލެއް އައިސްފައެވެ. މި ހިނގާ ޖޫން މަހުގެ 12 ވަނަ ދުވަހު ބޭއްވި އެމްޑީޕީގެ ޗެއާޕާސަން އިންތިހާބު ކާމިޔާބުކުރައްވައި، ކުރީގެ ރައީސް މުހައްމަދު ނަޝީދު އަލުން އެ ޕާޓީގެ އިސް ސަފަށް ވަޑައިގަތުމަކީ އާދައިގެ ކަމެއް ނޫނެވެ. މިއީ ހަމައެކަނި އެއް ބޭފުޅަކު އަނެއްކާވެސް މަގާމަކަށް ވަޑައިގަތުމެއް ނޫނެވެ. މިއީ ޕާޓީ ދެކަފިވެ، އާ ސިޔާސީ ޕާޓީއެއް އުފެއްދެވުމަށްފަހު، އަނެއްކާވެސް މައި ޕާޓީއާ ގުޅިވަޑައިގެން ހޯއްދެވި ކާމިޔާބީއެކެވެ. ނަމަވެސް މި ކާމިޔާބީގެ ފަހަތުގައި ފޮރުވިފައިވާ ނަންބަރުތަކާއި ތަފާސްހިސާބުތަކަށް ފުންކޮށް ބަލައިލުމުން ފެންނަނީ މުޅިން ތަފާތު މަންޒަރެކެވެ.
ސިޔާސީ ގޮތުން ދެން އަންނާނެ ބަދަލަކީ ކޮބައިތޯ ސުވާލު އުފައްދާއިރު، އެންމެ ފުރަތަމަ ބަލައިލަން ޖެހެނީ އެމްޑީޕީގައި ނަޝީދުގެ ދައުރު އޮތް ގޮތަށެވެ. އެމްޑީޕީ އުފެދިގެން އައިއިރު، އެ ޕާޓީގެ އެންމެ ވަރުގަދަ ތަނބަކީ އަދި ރައްޔިތުންގެ މެދުގައި ޕާޓީ ޕްރޮމޯޓުކުރި މައިގަނޑު މޫނަކީ ނަޝީދެވެ. ގްރާސްރޫޓު މެންބަރުންގެ މެދުގައި ނަޝީދަށް އޮތް ތާއީދަކީ އެއްދުވަސްވަރެއްގައި ގުޑުވައިނުލެވޭ ފަދަ ވަރުގަދަ ތާއީދެކެވެ. މަގުމަތީގެ ހަރަކާތްތަކުން ފެށިގެން ގޮސް ވެރިކަމުގެ ބާރުތަކާ ހަމައަށް ޕާޓީ ގެންގޮސްދިނުމުގައި އެ މަނިކުފާނު އަދާކުރެއްވި ދައުރު ޕާޓީގެ އާންމު މެންބަރުން އަބަދުވެސް ހަނދާންކުރެއެވެ. އެހެންނަމަވެސް، ވަގުތު ފާއިތުވަމުން ގޮސް، ޕާޓީގެ އެތެރޭގެ ޑައިނަމިކްސް ބަދަލުވެ، ކުރީގެ ރައީސް އިބްރާހީމް މުހައްމަދު ސޯލިހުގެ ވެރިކަމާއެކު ގްރާސްރޫޓުގެ ތާއީދު ދެބައިވިއެވެ.
ތާރީހީ ނަންބަރުތަކަށް ބަލާއިރު، ނަޝީދުގެ ސިޔާސީ ބާރުވެރިކަން އެންމެ ބޮޑަށް ފެނިގެންދިޔައީ 2008 ވަނަ އަހަރުގެ ރިޔާސީ އިންތިހާބުގައެވެ. އެ އިންތިހާބުގެ ދެވަނަ ބުރުގައި 97،222 ވޯޓު ހޯއްދަވައިގެން ރާއްޖޭގެ ވެރިކަމާ އެ މަނިކުފާނު ހަވާލުވެވަޑައިގަތެވެ. މިއީ އެމްޑީޕީގެ ތާރީހުގައިވެސް އެންމެ ބޮޑު އެއް ކާމިޔާބީއެވެ. އޭގެ ފަހުން 2012 ވަނަ އަހަރު ވެރިކަން ބަދަލުވުމަށްފަހު، 2013 ވަނަ އަހަރު ބޭއްވި ރިޔާސީ އިންތިހާބުގައި ނަޝީދަށް 105،181 ވޯޓު ލިބިވަޑައިގަތެވެ. އިންތިހާބުން ނާކާމިޔާބުވި ނަމަވެސް، މި އަދަދުން ދައްކައިދިނީ ނަޝީދަށް އޮތް ތާއީދު އިތުރުވެފައިވާ ކަމެވެ. މިއީ ނަޝީދުގެ ސިޔާސީ ހަޔާތުގެ ރަން ޒަމާނެވެ.
ނަމަވެސް، މަންޒަރު ބަދަލުވާން ފެށީ 2023 ވަނަ އަހަރާ ހިސާބުންނެވެ. ޖެނުއަރީ 2023 ގައި ބޭއްވި އެމްޑީޕީގެ ރިޔާސީ ޕްރައިމަރީގައި ނަޝީދަށް ކުރިމަތިލައްވަން ޖެހިވަޑައިގަތީ ބޮޑު ނާކާމިޔާބީއަކާއެވެ. ރައީސް ސޯލިހާ ވާދަކުރައްވައި ނަޝީދު ބަލިވީ 8،000 އެއްހާ ވޯޓުގެ ބޮޑު ތަފާތަކުންނެވެ. އެ ޕްރައިމަރީގައި ނަޝީދަށް ލިބިވަޑައިގަތީ އެންމެ 15،000 އެއްހާ ވޯޓެވެ. މިއީ ޕާޓީގެ އެތެރޭގައި ނަޝީދުގެ ބާރު ކުޑަވެފައިވާ މިންވަރު ވަރަށް ސާފުކޮށް ފެނިގެންދިޔަ ހިސާބެކެވެ. މި ނާކާމިޔާބީއަށްފަހު އެމްޑީޕީ ދޫކުރައްވައި 'ދަ ޑިމޮކްރެޓްސް' ގެ ނަމުގައި އާ ޕާޓީއެއް އުފައްދަވައި، 2023 ގެ ރިޔާސީ އިންތިހާބަށް ނަޝީދު ނެރުއްވި ކެންޑިޑޭޓް އިލްޔާސް ލަބީބަށް ލިބިވަޑައިގަތީ 15،800 އެއްހާ ވޯޓެވެ. މި ދެ އިންތިހާބުގެ ނަންބަރުތައް ދިމާވުމަކީ އިއްތިފާގެއް ނޫނެވެ. މިއީ ނަޝީދުގެ އެންމެ ހާޑްކޯ، ގުޑުވައިނުލެވޭ ސަޕޯޓަރުންގެ އަދަދުކަން މި ނަންބަރުތަކުން ކަށަވަރުކޮށްދެއެވެ.
މިހާރުގެ ހާލަތަށް ބަލާއިރު، ޖޫން 12، 2026 ގައި ބޭއްވި އެމްޑީޕީގެ ޗެއާޕާސަން އިންތިހާބު ނަޝީދު ކާމިޔާބުކުރެއްވީ 20،000 ވޯޓު ހޯއްދަވައިގެންނެވެ. މިއީ 50،000 މީހުންނަށް ވޯޓުލެވޭ އިންތިހާބެކެވެ. މި ނަންބަރުތަކުން ނެރެވޭ އެންމެ ބޮޑު ހުލާސާއަކީ، 2023 ޖެނުއަރީގެ ޕްރައިމަރީއަށްފަހު ފާއިތުވި ތިން އަހަރުގެ ތެރޭގައި ނަޝީދަށް އެމްޑީޕީގެ ތެރެއިން އިތުރުކުރެވިފައިވަނީ އެންމެ 5،000 ވޯޓު ކަމެވެ. 15،000 އިން 20،000 އަށް ތާއީދު އިތުރުވި ނަމަވެސް، ޕާޓީގެ ޖުމްލަ މެންބަރުންގެ ނިސްބަތުން ބަލާއިރު މިއީ އަދިވެސް މެޖޯރިޓީއެއް ނޫނެވެ.
މި ނަންބަރުތަކުން ފެންނަން އޮތް އެންމެ ހިތި ހަގީގަތަކީ، އެމްޑީޕީގެ ދެބައިކުޅަ އެއްބައި މެންބަރުންގެ ސީދާ ތާއީދެއް ރައީސް ނަޝީދަށް އަދި ރައީސް ސޯލިހަށް ވެސް ނެތް ކަމެވެ. 50،000 މެންބަރުންގެ ތެރެއިން 20،000 މީހުން ނަޝީދަށް ވޯޓު ދިނުމުން، ބާކީ ތިބި 30،000 މީހުންގެ ވިސްނުން ހުރީ އެހެން ދިމާއެއްގައެވެ. މީގެ މާނައަކީ ޕާޓީ އޮތީ ވަރަށް ބޮޑަށް ބައިބައިވެފައި ކަމެވެ. އެއްވެސް ލީޑަރަކަށް ޕާޓީގެ ފުރިހަމަ ކޮންޓްރޯލް ނެތް ކަމެވެ.
ރާއްޖޭގެ ސިޔާސީ މަޝްރަހުގައި އެމްޑީޕީގެ ސްޓްރޯންގްހޯލްޑްތަކަށް ބަލާއިރުވެސް މި ބައިބައިވުން ފެންނަން އެބައޮތެވެ. ތާރީހީ ގޮތުން ބަލާއިރު، މާލެ، އައްޑޫ ސިޓީ އަދި ފުވައްމުލަކު ސިޓީ ފަދަ އާބާދީ ބޮޑެތި ސަރަހައްދުތަކަކީ ނަޝީދުގެ ތާއީދު ބޮޑު ސަރަހައްދުތަކެކެވެ. ނަމަވެސް 2023 ގެ ޕްރައިމަރީގެ ނަތީޖާތަކުން ދެއްކި ގޮތުގައި، ވ. އަތޮޅާއި، ފ. އަތޮޅާއި، މ. އަތޮޅާއި، އއ. އަތޮޅު އަދި އދ. އަތޮޅު ފަދަ އާބާދީ ކުދި ރަށްތަކުގެ ތާއީދު ބޮޑަށް އޮތީ ރައީސް ސޯލިހަށެވެ. މި ޑިމޮގްރަފިކް ބައިބައިވުމަކީ އެމްޑީޕީއަށް ކުރިމަތިވެފައިވާ ވަރަށް ބޮޑު ގޮންޖެހުމެކެވެ. ސިޓީތަކުގެ ވޯޓުން އެކަނި ގައުމީ އިންތިހާބެއް ކާމިޔާބު ނުކުރެވޭނެކަން މާޒީން ވަނީ ސާބިތުކޮށްދީފައެވެ. ހަމައެފަދައިން، ހަމައެކަނި ކުދި ރަށްތަކުގެ ވޯޓުންވެސް ފުއްދައެއް ނުލެވެއެވެ.
ނަޝީދު އެނބުރި އެމްޑީޕީއަށް ވަޑައިގެން ޗެއާޕާސަންކަން ހޯއްދެވުމަކީ ޕާޓީގެ އެތެރޭގެ ބާރުވެރިކަން އަލުން ހޯއްދެވުމަށް އެޅުއްވި ވަރަށް މުހިންމު ފިޔަވަޅެކެވެ. ނަމަވެސް، ސިޔާސީ ގޮތުން ދެން އަންނާނެ ބަދަލަކީ ކޮބައިތޯ ބަލާއިރު، އެންމެ ބޮޑު ސުވާލަކީ ނަޝީދަށް ޕާޓީ އެއްބައިވަންތަ ކުރެވިދާނެތޯ އުފެދޭ ސުވާލެވެ. ޕާޓީގެ އެތެރޭގައި އޮތް ސޯލިހުގެ ފެކްޝަނާ އެކު މަސައްކަތްކޮށް، އެ މީހުންގެ އިތުބާރު ހޯދުމަކީ ނަޝީދަށް ކުރިމަތިވާނެ އެންމެ ބޮޑު އިމްތިހާނެވެ. 20،000 ވޯޓަކީ ޕާޓީގެ އެތެރޭގެ އިންތިހާބެއް ކާމިޔާބުކުރަން ފުދޭ އަދަދަކަށް ވިޔަސް، ގައުމީ ފެންވަރުގައި ރިޔާސީ އިންތިހާބެއް ކާމިޔާބުކުރުމަށް އެއީ މާ ކުޑަ އަދަދެކެވެ.
އެމްޑީޕީގެ މުސްތަގުބަލު ބިނާވެފައި އޮތީ މި 20،000 ވޯޓުގެ ބޭރުން، ޕާޓީއާ ފެޔަށް ޖެހިފައިވާ މެންބަރުންނާއި، ސޯލިހަށް ތާއީދުކުރާ މެންބަރުން އަލުން އެއް ގަލަކަށް އެރުވޭނެ ގޮތެއް ހޯދުމުގެ މައްޗަށެވެ. ނަޝީދުގެ ލީޑަރޝިޕް ސްޓައިލަކީ އަބަދުވެސް ވަރަށް ބޮޑަށް މީހުންގެ ޖަޒުބާތާ ކުޅެލާ، ވަރުގަދަ ނިންމުންތަކެއް ނިންމަވާ ސްޓައިލެކެވެ. ނަމަވެސް މިހާރުގެ ހާލަތު ގޮވާލަނީ ކޮމްޕްރޮމައިޒްވުމަށާއި، އެންމެން ގޮވައިގެން އުޅުމަށެވެ. ޕާޓީގެ ގްރާސްރޫޓު މެންބަރުން މިހާރު ތިބީ ވަރުބަލިވެފައެވެ. އެތެރޭގެ ކޯޅުންތަކުގެ ސަބަބުން ޕާޓީއަށް ލިބުނު ގެއްލުންތައް ފޫބެއްދުމަށް ގިނަ ވަގުތުތަކެއް ނަގާނެއެވެ.
ނަންބަރުތަކުން ފެންނަން އޮތް ހަގީގަތަކީ، އެމްޑީޕީއަކީ އަދިވެސް ރާއްޖޭގެ ސިޔާސީ މަސްރަހުގައި އެންމެ ނުފޫޒުގަދަ އެއް ބާރު ކަމެވެ. ނަމަވެސް އެ ބާރު އޮތީ ބައިބައިވެ، ވިހުރިފައެވެ. ނަޝީދަށް ޗެއާޕާސަންކަން ލިބިވަޑައިގަތުމަކީ މި ވިހުރިފައިވާ ބާރުތައް އެއްކުރުމަށް ލިބުނު ފުރުސަތެކެވެ. އެހެންނަމަވެސް، 2023 ގެ ޕްރައިމަރީން ފެށިގެން މިއަދާ ހަމައަށް އިތުރުކުރެވުނު 5،000 ވޯޓުން ދައްކައިދެނީ، މީހުންގެ އިތުބާރު ހޯދުމަކީ ފަސޭހަ ކަމެއް ނޫން ކަމެވެ. ޕާޓީގެ ދެބައިކުޅަ އެއްބައި މެންބަރުންގެ ތާއީދު އެއްވެސް ލީޑަރަކަށް ނެތް ހިނދު، ދެން އަންނަ ގައުމީ އިންތިހާބަކަށް އެމްޑީޕީ ނުކުންނަން ޖެހޭނީ ވަރަށް ބޮޑު ސްޓްރެޓީޖިކް ބަދަލުތަކަކާއެކުގައެވެ.
ސިޔާސީ ގޮތުން ދެން އަންނާނެ ބަދަލު ފެނިގެންދާނީ ކުރިއަށް އޮތް މަސްތަކުގައި އެމްޑީޕީގެ ގައުމީ މަޖިލީހުން ނިންމާ ނިންމުންތަކުންނެވެ. ނަޝީދުގެ ޗެއާޕާސަންކަމުގެ ދަށުން ޕާޓީގެ އަސާސީ ގަވާއިދަށް ގެންނަ ބަދަލުތަކާއި، ޕާޓީގެ ގުނަވަންތައް އެކުލަވާލާ ގޮތަކީ ޕާޓީގެ މިސްރާބު ކަނޑައަޅާނެ ކަންކަމެވެ. އެމްޑީޕީގެ އެތެރޭގެ އިންތިހާބުތަކުގައި ވޯޓުލާ މީހުންގެ އަދަދު މަދުވުމާއި، ވަކި ފެކްޝަނަކަށް ނުޖެހޭ މެންބަރުންގެ އަދަދު ގިނަވުމަކީ، ޕާޓީގެ ލީޑަރޝިޕުން ސީރިއަސްކޮށް ވިސްނަންޖެހޭ ކަމެކެވެ. ނަޝީދުގެ ކުރިމަތީގައި އޮތް އެންމެ ބޮޑު މަސައްކަތަކީ ހަމައެކަނި އެ މަނިކުފާނަށް ތާއީދުކުރާ 20،000 މީހުން ގޮވައިގެން ކުރިއަށް ދިއުމުގެ ބަދަލުގައި، ޕާޓީއާ ދުރުވެފައިވާ 30،000 މެންބަރުން އަނބުރާ ޕާޓީގެ ހަރަކާތްތަކަށް ގެނައުމެވެ. މިކަން ނުކުރެވިއްޖެނަމަ، ޗެއާޕާސަންކަމުގެ މަގާމަކީ ހަމައެކަނި ނަމެއްގައި އޮންނަ މަގާމަކަށް ވެ، 2028 ގެ ރިޔާސީ ރޭހުގައި އެމްޑީޕީއަށް އަމިއްލަ ފައިމައްޗަށް ތެދުވުމުގެ ފުރުސަތު މުޅިން ބަންދުވެގެން ދިއުމަކީ އެންމެ ގާތް ގޮތެވެ.
