ވިޔަފާރީގެ ބްލޮކެއް ނުވަތަ "ޓްރޭޑް ބްލޮކް" އަކީ، ވަކި ސަރަހައްދެއްގައި ނުވަތަ ވަކި ގުޅުމެއްގެ މަތީގައި އޮންނަ ގައުމުތަކެއް ގުޅިގެން، އެ ގައުމުތަކުގެ މެދުގައި ކުރާ ވިޔަފާރީގެ ޓެކްސްތައް ކުޑަކޮށް، މުދަލާއި ހިދުމަތް ފަސޭހައިން ބަދަލުކުރެވޭނެ ނިޒާމެއް ގާއިމުކުރުމެވެ. ވިލާތުގެ އިއްތިހާދު (އީޔޫ) އަދި އާސިއާން ފަދަ ޖަމާއަތްތަކަކީ މީގެ ކާމިޔާބު މިސާލުތަކެވެ. ދުނިޔޭގެ އެކި ކަންކޮޅުތަކުގައި އިސްލާމީ 57 ގައުމު އޮތް ނަމަވެސް، އަދި އެ ގައުމުތަކުގެ އާބާދީ ދެ ބިލިއަނާ ގާތްކުރި ނަމަވެސް، މި ގައުމުތައް ގުޅިގެން އުފައްދާފައިވާ ބައިނަލްއަގުވާމީ ވިޔަފާރީގެ ބޮޑު ބްލޮކެއް ނެތެވެ. ދީނީ ގޮތުންނާއި ސަގާފީ ގޮތުން މި ގައުމުތައް ގުޅިފައި އޮތް ނަމަވެސް، އިގުތިސާދީ ގޮތުން އެއްބައިވަންތަ ނުވެވެނީ މައިގަނޑު ދެތިން ސަބަބަކާ ހުރެއެވެ.
ޖިއޮގްރަފީގެ ގޮތުން ދުރުވުމާއި ސަރަހައްދީ ގުޅުންތައް
އިސްލާމީ ގައުމުތައް ތަމްސީލުކުރާ މައި ޖަމާއަތް ކަމަށްވާ އޯގަނައިޒޭޝަން އޮފް އިސްލާމިކް ކޯޕަރޭޝަން (އޯއައިސީ) ގެ މެންބަރު ގައުމުތައް އޮތީ އެފްރިކާއާއި އޭޝިއާ އަދި ދެކުނު އެމެރިކާގެ ބައްރުތަކުގައެވެ. ވިޔަފާރީގެ ބްލޮކްތައް އާންމުގޮތެއްގައި ކާމިޔާބުވަނީ އެއް ސަރަހައްދެއްގައި ގާތްގާތުގައި އޮންނަ ގައުމުތަކުގެ މެދުގައެވެ. މޮރޮކޯއިން ފެށިގެން އިންޑޮނޭޝިއާއާ ހަމައަށް އިސްލާމީ ގައުމުތައް ފެތުރިފައި އޮތުމުން، އެއް ގައުމުން އަނެއް ގައުމަށް މުދާ އުފުލުމާއި ލޮޖިސްޓިކްސްގެ ހަރަދުތައް ވަރަށް ބޮޑުވެއެވެ. އީޔޫގައި އެއް ގައުމުން އަނެއް ގައުމަށް އެއްގަމު މަގުން ފަސޭހައިން މުދާ އުފުލޭ ފަދަ ނިޒާމެއް އޯއައިސީގެ ގައުމުތަކުގެ މެދުގައި ގާއިމުކުރުމަކީ ޖިއޮގްރަފީގެ ގޮތުން ކުރެވެން ނެތް ކަމެކެވެ.
އެހެންކަމުން، ގިނަ ގައުމުތަކުން އިސްކަންދެނީ އެ ގައުމަކާ އިންވެގެން އޮންނަ ސަރަހައްދީ ބްލޮކްތަކަށެވެ. މިސާލަކަށް، މެލޭޝިއާއާއި އިންޑޮނޭޝިއާއިން އިގުތިސާދީ ގޮތުން ބޮޑަށް ގުޅިފައިވަނީ އާސިއާން ޖަމާއަތާއެވެ. ގަލްފުގެ ގައުމުތަކުން އިސްކަންދެނީ ގަލްފް ކޯޕަރޭޝަން ކައުންސިލް (ޖީސީސީ) އަށެވެ. އަދި އެފްރިކާގެ އިސްލާމީ ގައުމުތަކުން އެ ބައްރުގެ އިގުތިސާދީ ޖަމާއަތްތަކަށް އިސްކަންދެއެވެ. ވޯލްޑް ބޭންކްގެ ރިޕޯޓުތަކުގައި ފާހަގަކޮށްފައިވާ ގޮތުގައި، ގައުމުތަކުން އަބަދުވެސް އިސްކަންދޭނީ ދަތުރުފަތުރުގެ ހަރަދު ކުޑަ، އަވައްޓެރި ގައުމުތަކާ އެކު ވިޔަފާރިކުރުމަށެވެ.
އިގުތިސާދީ ފަރަގުތަކާއި އުފެއްދުންތަކުގެ އެއްގޮތްކަން
އިސްލާމީ ގައުމުތަކުގެ މެދުގައި އިގުތިސާދީ ގޮތުން ބޮޑެތި ފަރަގުތަކެއް ހުރެއެވެ. ސައޫދީ އަރަބިއްޔާއާއި ޔުނައިޓެޑް އަރަބް އެމިރޭޓްސް (ޔޫއޭއީ) އަދި ގަތަރު ފަދަ މުއްސަނދި ގައުމުތަކާއި، އެފްރިކާގެ ފަގީރު ގައުމުތައް މި ޖަމާއަތުގައި ހިމެނެއެވެ. މީގެ އިތުރުން، ގިނަ އިސްލާމީ ގައުމުތަކުގެ އިގުތިސާދު ބިނާވެފައި އޮންނަނީ ތެލާއި ގޭސް، ނުވަތަ ދަނޑުވެރިކަމުގެ ބާވަތްތައް އެކްސްޕޯޓުކުރުމުގެ މައްޗަށެވެ.
ވިޔަފާރީގެ ބްލޮކެއް ކާމިޔާބުވުމަށްޓަކައި، އެއް ގައުމުން އުފައްދާ ތަކެތި އަނެއް ގައުމަށް ބޭނުންވާން ޖެހެއެވެ. މިއަށް އިގުތިސާދީ އިސްތިލާހުގައި ކިޔަނީ "އިކޮނޮމިކް ކޮމްޕްލިމެންޓަރިޓީ" އެވެ. ނަމަވެސް، ގިނަ އިސްލާމީ ގައުމުތަކުން އުފައްދަނީ އެއް ބާވަތެއްގެ ތަކެއްޗެވެ. މިސާލަކަށް، މެދުއިރުމަތީގެ ގިނަ ގައުމުތަކުން ތެޔޮ އުފައްދާއިރު، އެ ގައުމުތަކުގެ މެދުގައި ތެލުގެ ވިޔަފާރިއެއް ނުކުރެވޭނެއެވެ. އެ ގައުމުތަކަށް ބޭނުންވަނީ މެޝިނަރީއާއި، ޓެކްނޮލޮޖީގެ އުފެއްދުންތަކާއި، ސިނާއީ މުދަލެވެ. މި ތަކެތި އެ ގައުމުތަކުން ގަންނަނީ ޗައިނާ، އެމެރިކާ އަދި ވިލާތުގެ ގައުމުތަކުންނެވެ. އެހެންކަމުން، އިސްލާމީ ގައުމުތަކުގެ މެދުގައި ކުރެވޭ ވިޔަފާރިއަށް ވުރެ، އެހެން ބައްރުތަކުގެ ސިނާއީ ގައުމުތަކާ އެކު ކުރާ ވިޔަފާރި މާ ބޮޑެވެ.
ސިޔާސީ ހަމަނުޖެހުންތަކާއި އުމްރާނީ ތަރައްގީގެ ދަތިތައް
މެދުއިރުމައްޗާއި އެފްރިކާގެ ބައެއް އިސްލާމީ ގައުމުތަކުގައި ހިނގަމުންދާ ދާހިލީ ހަނގުރާމަތަކާއި ސިޔާސީ ހަމަނުޖެހުންތަކަކީ ވެސް އިގުތިސާދީ ގުޅުން ބަދަހިކުރުމަށް އޮތް ބޮޑު ހުރަހެކެވެ. ސިޔާސީ ގޮތުން ހިޔާލު ތަފާތުވުންތަކާއި ވާދަވެރިކަން އޮތުމުގެ ސަބަބުން، ދިގު މުއްދަތަކަށް ދެމިގެންދާނެ އިގުތިސާދީ އެއްބަސްވުންތަކަށް އަމަލުކުރުމުގައި ދަތިތަކާ ކުރިމަތިވެއެވެ. އޯއައިސީގެ ފަރާތުން ވިޔަފާރީގެ ޓެކްސްތައް ކުޑަކުރުމަށް "ޓީޕީއެސް-އޯއައިސީ" ގެ ނަމުގައި އެއްބަސްވުމެއް އެކުލަވާލާފައި އޮތް ނަމަވެސް، މިއަށް އަމަލީ ސިފައެއް އައިސްފައެއް ނުވެއެވެ.
އަދި އެއް ގައުމުން އަނެއް ގައުމަށް މުދާ އުފުލުމަށް ބޭނުންވާ މަގުތަކާއި، ބަނދަރުތަކާއި، ރޭލު ވިއުގަތައް ފަދަ އުމްރާނީ ވަސީލަތްތައް ގިނަ ގައުމުތަކުގައި އެކަށީގެންވާ ގޮތެއްގައި ގާއިމުކުރެވިފައެއް ނުވެއެވެ. ކަސްޓަމްސްގެ ގަވާއިދުތަކާއި ބޭންކިން ނިޒާމުތައް އެއްގޮތް ކުރެވިފައި ނެތުމަކީ ވެސް ވިޔަފާރިވެރިންނަށް ދިމާވާ ބޮޑު ގޮންޖެހުމެކެވެ. މީގެ އިތުރުން، ބައެއް ގައުމުތަކުގެ ފައިސާގެ އަގު ހިފެހެއްޓުމެއް ނެތި ބަދަލުވަމުން ދިއުމަކީ ވެސް ބައިނަލްއަގުވާމީ ވިޔަފާރިއަށް އޮތް ހުރަހެކެވެ.
އިގުތިސާދީ ބްލޮކެއް އޮތުމުގެ މުހިންމުކަން
އިސްލާމީ ގައުމުތަކުގެ މެދުގައި ވިޔަފާރީގެ ބްލޮކެއް އުފެއްދުމަކީ ގޮންޖެހުން ބޮޑު ކަމަކަށް ވިޔަސް، މިއީ ގިނަ ފައިދާތަކެއް ލިބިދާނެ ކަމެކެވެ. އޯއައިސީގެ ގައުމުތަކުގައި ދުނިޔޭގެ އާބާދީގެ ބޮޑު ބައެއް ދިރިއުޅޭއިރު، މިއީ މުދާ ވިއްކުމަށް އޮތް ވަރަށް ބޮޑު މާކެޓެކެވެ. އަދި ދުނިޔޭގެ ގުދުރަތީ ވަސީލަތްތަކުގެ ބޮޑު އިންސައްތައެއް ހުރީ ވެސް މި ގައުމުތަކުގައެވެ.
އިސްލާމިކް ޑިވެލޮޕްމަންޓް ބޭންކް (އައިޑީބީ) ފަދަ މާލީ އިދާރާތަކުން ފާހަގަކުރާ ގޮތުގައި، މެންބަރު ގައުމުތަކުގެ މެދުގައި ކުރެވޭ ވިޔަފާރި އިތުރުކުރެވިއްޖެ ނަމަ، ފަގީރުކަން ނައްތާލުމަށާއި ވަޒީފާގެ ފުރުސަތުތައް އުފެއްދުމަށް މަގުފަހިވާނެއެވެ. މިކަން ކުރުމަށްޓަކައި، ހަމައެކަނި ތެލާއި ގޭހަށް ބަރޯސާވުމުގެ ބަދަލުގައި، ސިނާއީ އުފެއްދުންތައް އިތުރުކޮށް، ޓެކްނޮލޮޖީގެ ރޮނގުން ކުރިއެރުންތައް ހޯދަން ޖެހެއެވެ. އަދި ގައުމުތަކުގެ މެދުގައި އޮންނަ ޓެކްސްގެ ހުރަސްތައް ނައްތާލައި، ވިޔަފާރިވެރިންނަށް ފަސޭހައިން އިންވެސްޓްކުރެވޭނެ މާހައުލެއް ގާއިމުކުރަން ޖެހެއެވެ.
ދީނީ ގޮތުންނާއި ސަގާފީ ގޮތުން އިސްލާމީ ގައުމުތަކުގެ މެދުގައި ވަރުގަދަ ގުޅުމެއް އޮތް ނަމަވެސް، އިގުތިސާދީ ބްލޮކެއް އުފެއްދުމަށް އަމަލީ ގޮތުން ގިނަ ހުރަސްތަކެއް އެބަހުއްޓެވެ. ވިޔަފާރީގެ ގުޅުން ބަދަހިކުރެވޭނީ ޖިއޮގްރަފީގެ ގޮތުން ގާތްވުމާއި، އުފައްދާ ތަކެތީގެ ތަފާތުކަމާއި، ސިޔާސީ ހަމަޖެހުން ގާއިމުކުރެވިގެންނެވެ. މި ކަންކަން ފުރިހަމަނުވާހާ ހިނދަކު، މުޅި އިސްލާމީ އުންމަތް ހިމެނޭ ގޮތަށް އެއްބައިވަންތަ ވިޔަފާރީގެ ބްލޮކެއް ވުޖޫދަށް އައުމަކީ ދުރު ކަމެކެވެ.
