އިހު ޒަމާނުގައި ދިވެހިބޭސްވެރިކަން ނަގުލުވަމުން އައީ އެހެން އިލްމުތަކެކޭ އެއްފަދައިން އިލްމުވެރި އެދުރުންގެ ފަންތީގެ ތެރޭގައެވެ. އެދުރުން ވާރުތަކަމެއްގެ ގޮތުގައި މިއިލްމު އުގަންނައި ދެމުން އައީ އެ އެދުރުންގެ ދަރީންނަށް ނުވަތަ އާއިލާގެ މީހުންނަށް ނުވަތަ ގާތް ދަރިވަރުންނަށެވެ. މިގޮތުން ބޭހުގެ އެކިދާއިރާތަކަށް ހާއްސަވެފައިވާ އާއިލާތަކެއް ރާއްޖޭގެ އެކި ކަންކޮޅުތަކުގައި އުފެދިގެން ގޮސްފައި ވެއެވެ. އެއީ، ރުއްގަލުބޭސްވެރިކަން ކުރާ އާއިލާތަކާއި، ލޮލުބޭސްވެރިކަން ކުރާ އާއިލާތައް ފަދަ ބޭސްވެރި އާއިލާތަކެވެ.
ދިވެހި ބޭސްވެރިކަން ކުރާ މީހުންނަށް ބަލާއިރު، އާންމުކޮށް މި މަސައްކަތް ކުރަމުން އަންނަނީ ދޮށީ އުމުރުގެ މީހުންނެވެ. ނަމަވެސް މިހާރު މި ފަދަ މަސައްކަތް ކޮށް އުޅޭ ޒުވާނުން ފެންނަމުން ދިއުމަކީ ހާބަލް މެޑިސިން ދިވެހިންގެ ތެރެއިން އުވިގެން ނުދާނެ ކަމުގެ ހެއްކެކެވެ.
ރޯދަ މަހަށް ހާއްސަކޮށްގެން ގެނެސްދޭ 'މީހުން' ސެގްމަންޓްގައި މިއަދު މި ހާއްސަކޮށްލަނީ އެފަދަ ޒުވާން މަސައްކަތްތެރިއަކަށެވެ. އއ. އުކުޅަހުގައި ދިވެހި ބޭސްވެރިކަން ކުރަމުން އަންނަ އުމުރުން 35 އަހަރުގެ އާމިނަތު ޒޫނާ، އާންމު ނަމުން ނަމަ ސެނީ އަކީ މި މަސައްކަތުގައި ފާހަގަކޮށްލެވޭ ހުނަރުވެރި ފަރާތެކެވެ.
މަސައްކަތަށް ހިތް ޖެހުނު ގޮތް ހިއްސާ ކުރަމުން ސެނީ ބުނީ، އޭނާގެ އާއިލާ އަކީ ދިވެހި ބޭސްވެރިކަން ކުރާ ބައެއް ކަމަށެވެ. އެގޮތުން މާމަގެ ބޭސްވެރިކަން ފެނި މި ދާއިރާއަށް ބޮޑު ޝައުގުވެރިކަމެއް އުފެދިގެން ދިޔަ ކަމަށެވެ. މާމަގެ އިތުރުން ވެސް އޭނާގެ ބޮޑު ދައިތައަކީ ވެސް ދިވެހި ބޭސްވެރިކަން ކުރާ ފަރާތެއް ކަމުން، ސެނީ މި މަސައްކަތް ދަސްކުރި ހިސާބުން އެ އާއިލާގައި ދިވެހި ބޭސްވެރިކަމުގެ އިލްމު 6 ވަނަ ޖެނެރޭޝަނާ ހަމައަށް ވާސިލްވެގެން ދިއުމަކީ ކާމިޔާބެއްގެ ގޮތުގައި ސެނީ ދެކެއެވެ.
އެންމެ ފުރަތަމަ މާމަ ކައިރިން މި މަސައްކަތް ކުރަން އޭނާ ދަސްކުރަން ފެށިއެވެ. މާމަ ދުނިޔޭގައި ހުރި ދުވަސްވަރު މާމަ ކައިރިން މި މަސައްކަތް ދަސްކޮށްގެން ބޭސް ހެދުމުގައި މާމައަށް އެހީތެރިވެ، މަސައްކަތުގައި ޝާމިލް ވެގެން އުޅެވުމުން މިއަދު އެކަމާ އޭނާ ވަރަށް އުފާ ކުރެއެވެ.
މާމަގެ މަސައްކަތުގެ ދުވަސްވަރުގެ ދުރު ހަނދާނެއް ހިއްސާކުރަމުން ސެނީ ބުނީ، އެއްދުވަހަކު އެގެއަށް ކުއްޖެއްގެ އަތް ބިނދިގެން ގެނައި ކަމަށެވެ. އޯޕަން ފްރެކްޗާއެއް ގޮތަށް ވެފައިވާ އެ އަނިޔާއަށް ފަރުވާ ދިނުމަށް މާމަ އަވަސްވެގަތް އިރު މާމަގެ ހަރަކާތްތަކުން އެއްވެސް ހާސްކަމެއް، ކަންބޮޑުވުމެއް ނުފެނުނު ކަމަކީ ސެނީއަށް އެންމެ ބޮޑު ހައިރާންކަމެއް ލިބުނު ކަމެވެ. އެ ދުވަހު ބޭސްގަނޑު ހަދައި އެ ކުއްޖާގެ އަތުގައި ބޭސް އަޅައި މާމަ އެ މަސައްކަތް ކުރި މަންޒަރު ހަމަ ލޮލުން ފެނިފައި ސެނީއަށް މާމަ ކުރާ މަސައްކަތަށް ގަދަރާއި އިހްތިރާމް އުފެދިގެން ދިޔަ ކަަމަށް އޭނާ ބުނެއެވެ.
މާމަގެ ބޭސްވެރިކަމުގެ ހުނަރުތަކާއި އުކުޅުތައް ފެނި މި މަސައްކަތަށް ހިތް ޖެހިގެން މާމައާ އެކު މަސައްކަތް ކޮށްލަން ސެނީއަށް ލިބުނީ މަދު ދުވަސްކޮޅެކެވެ. 2018 ވަނަ އަހަރު އޭނާގެ މާމަ ސްޓްރޯކެއް ޖެހި މި ދުނިޔެއާ ވަކިވެގެން ދިޔައީއެވެ.
އޭގެ އެއް އަހަރު ފަހުން މައި ކޮލެޖުން ހިންގި ބޭސްވެރިކަމުގެ ކޯހުގެ މައުލޫމާތު ލިބި ސެނީއަށް މި މަސައްކަތް ދަސްކުރަން ރަނުގެ ފުރުސަތެއް ލިބުނެވެ. އެގޮތުން އެ ކޯހުގައި ބައިވެރިވެ ކޯސް ފުރިހަމަކޮށް ސެޓްފިކެޓް ލިބުމުން އޭނާގެ ދިރިއުޅުން ދެން އުކުޅަހަށް ބަދަލު ކުރިއެވެ.
2020 ވަނަ އަހަރަށް ފަހު މިއަދާ ހަމައަށް އައި އިރު ދިވެހި ބޭސްވެރިކަމުގެ މަސައްކަތުގެ އިތުރުން ވެސް އޯގަނިކް ނެޗަރަލް ރެމެޑީސް ތައްޔާރު ކުރުމުގެ މަސައްކަތް ވެސް އޭނާ ވަނީ ކޮށްފައެވެ. އެގޮތުން ގައިގަ އުނގުޅާ ތަފާތު ބާވަތްތަކުގެ ފޯމިއުލާ، ސައިބޯނި ތައްޔާރުކޮށްފައި ވެއެވެ. މިހާރު ސެނީގެ ވިސްނުން ހުރީ ދިވެހި ބޭސްވެރިކަމުގެ ތެރެއިން ހާބަލް ޕްރޮޑަކްތްތައް އުފެއްދުމުގެ މަސައްކަތް ކުރުމަށް ކަމަށާއި މިހާރުވެސް މަދުން ނަމަވެސް އެފަދަ ޕްރޮޑަކްތްތައް އުފެއްދުމުގެ މަސައްކަތް ކުރަމުން އަންނަ ކަމަށް އޭނާ ބުނެއެވެ.
ދިވެހި ބޭސްވެރިކަމުގެ ޖަމިއްޔާގެ މެންބަރެއްގެ ގޮތުގައި ވެސް މަސައްކަތް ކުރަމުން އަންނަ ސެނީ ބުނީ، އެ ޖަމިއްޔާއިން ދިވެހި ބޭސްވެރިކަމުގެ މުހިއްމު ކަން އަންގައިދީ މީހުން ހޭލުންތެރި ކުރުވުމުގެ ޕްރޮގްރާމްތައް ހިންގާ ކަމަށެވެ. ހަމައެއާއެކު މިކަމުގެ އިލްމު އުނގެނެން ބޭނުންވާ ފަރާތްތަކަށް އެ ފުރުސަތު ހޯދައި ދިނުމަށާއި މައުލޫމާތު ފޯރުކޮށް ދިނުމަށް ވެސް އެޖަމިއްޔާއިން އެހީތެރިވަމުން އަންނަ ކަމަށެވެ.
ދިވެހި ބޭސްވެރިކަމުގެ ތެރޭގައި ތަފާތު އެކި ކަންކަމަށް ބޭސްކުރާ އިރު، ސެނީ ބޭސްކޮށް އުޅެނީ ހަމާއި އިސްތަށިގަނޑުގެ މައްސަލަަތަކަށާއި، ޖެހި ތަދުގެ ބޭހާއި، ސްޕްރެއިން އިންޖަރީސް ނުވަތަ ނާރުގެ މައްސަލަތަަކަށެވެ. ނަމަވެސް މިހާރު ދިވެހި ބޭސް ކުރުމަށް އަންނަ މީހުން މަދު ކަމަށާއި މާމަ ކައިރިއަށް ބޭސްކުރަން އައި ވަރަށް މީހުން ނާންނަނީ ޑޮކްޓަރީ ބޭހަށް ބަރޯސާ ވަމުން އަންނަ މީހުން އިތުރުވެފައި ވާތީ ކަމަށް އޭނާ ބުނެއެވެ.
ހާބަލް މެޑިސިން އާއި އުނާނީ މެޑިސިން އަކީ އެހާ ކޫލް ކަމެއް ކަމަށް އަދުގެ ޒުވާނުން ނުދެކޭ ކަމަކީ ސެނީގެ ވަރަށް ބޮޑު ކަންބޮޑުވުމެކެވެ. ދިވެހި ބޭސްވެރި ކަމަކީ މާ އިހު ޒަމާނުއްސުރެ އޮތް ކަމަކަށް ވީ އިރު އެލޯޕެތިކް މެޑިސިން ނުވަތަ ޑޮކްޓަރީ ބޭސް ފަރުވާ އުފެދިގެން އައިސްފައިވާތާ އަދި މިވީ 100 އެއްހާ އަހަރު ކަމަށް އޭނާ ބުނެއެވެ. ޑޮކްޓަރީ ބޭސްފަރުވާ ނެތް ޒަމާނެއްގައި ވެސް ހާބަލް މެޑިސިން އިން އެތައް ފަރުވާއެއް މީހުން ހޯދާފައިވާ އިރު، އެފަދަ ކަމެއް އެއްފަރާތްކޮށްލުމަކީ ރަނގަޅު ހިޔާލެއް ނޫން ކަމަށް ސެނީ ދެކެއެވެ.
އޭގެ ހެއްކެއްގެ ގޮތުގައި އޭނާ ބުނަނީ ޑޮކްޓަރީ ބޭސްފަރުވާއިން ފަރުވާ ލިބުމުގައި ހުރަސްތަކާ ދިމާވާ އެތައް ކަމެއް ހާބަލް މެޑިސިން ނުވަތަ އުނާނީ މެޑިސިން އިން ރަނގަޅުވެފައި އެބަހުރި ކަމަށެވެ. ޑޮކްޓަރީ ބޭހުގައި ކެމިކަލްތައް އެކުލެވިފައިވާ އިރު ހަބާލް ބޭހުގައި އެފަދަ ކެމިކަލްތައް ނެތުމަކީ ވެސް މުހިއްމު ކަމެއް ކަމަށް ސެނީ ފާހަގަކުރެއެވެ.
ގިނަ ފަހަރަށް ދިވެހި ބޭސްކުރަން އަންނަ މީހުންގެ ވިސްނުމުގައި ފަރުވާ ހޯދަން އަންނަ މައްސަލައަށް އެއްފަހަރު ބޭސްކޮށްލުމުން މުޅިން ރަނގަޅުވާނެ ކަމަށް ދެކޭ ދެކުމެވެ. އެއީ ކުރަންޖެހޭ ވިސްނުމެއް ކަމަށް ސެނީ ދެކެއެވެ. މިސާލަކަށް ޑޮކްޓަރީ ބޭހުން ތަދު ކަނޑުވަން ބާރުގަދަ ބޭސްތަކެއް ދީގެން ވަގުތީ ހައްލެއް ލިބުނު ނަމަވެސް އަސްލު ހަގީގީ އަނިޔާއަށް އެކަށީގެންވާ ފަރުވާ ނުލިބޭ ފަހަރު އެބަ އަންނަ ކަމަށް އޭނާ ބުނެއެވެ.
އެގޮތުން ބޭސް ކުރަން އައިސް ގިނަ ދުވަސްތަކެއް ބޭސްކުރުމަށް ހޭދަކުރަން ޖެހޭނެ ކަމަށާއި ބައެއް ހާލަތްތަކުގައި ބޭސް ކުރާ އިރު ކެއިންބުއިމާއި ލައިފްސްޓައިލަށް ވެސް ބަދަލު ގެނެސްގެން ކުރިއަށް ދާން ޖެހޭ އިރު، މިކަންކަން ގަވާއިދުން ކުރުމުގެ ގާބިލްކަން ނެތި ބޭސް ކުރާނަމަ އެ ކުރެވެނީ ބޭކާރު މަސައްކަތެއް ކަމަށް ސެނީ ބުނެއެވެ. ރަނގަޅު ނަތީޖާއެއް ބޭނުންވާ ނަމަ ގަވާއިދުން ކުރަން ޖެހޭ ކަންތައްތަކެއް ހުންނާނެ ކަމަށާއި އެކަމަށް ދޭން ޖެހޭ ވަގުތާއި ކެތްތެރިކަމާއި ހިތްވަރާއި އަހައްމިއްޔަތު ކަމަކީ ބޭނުންތެރި ކަންކަން ކަމަށް އޭނާ ބުނެއެވެ.
