ނޭޕާލާއި ޗައިނާގެ ޓިބެޓް ގުޅޭ ސަރަހައްދަށް ކުއްލިއަކަށް ކުރިމަތިވި ފެންބޮޑުވުމާއި ކިސަޑު ފޭބުމުގެ ހާދިސާތަކެއްގައި މަދުވެގެން 22 މީހުން މަރުވެ، އެތައް ސަތޭކަ ބަޔަކު ގެއްލިއްޖެއެވެ. ބުދަ ދުވަހު ހިނގި މި ހާދިސާގައި ނޭޕާލުގެ ރަސުވާ ޑިސްޓްރިކްޓުގެ ގިނަ އަވަށްތަކަކާއި މަގުތަކާއި ފާލަންތަކުގެ އިތުރުން ކަރަންޓު އުފައްދާ މަރުކަޒުތައް ވަނީ އޮޔާ ގޮސްފައެވެ.
ބުދަ ދުވަހު ކުރިމަތިވި ކުއްލި ފެންބޮޑުވުމުގެ ސަބަބުން 384 ފަތުރުވެރިން ގެއްލިފައިވާ ކަމަށް އޮފިޝަލުންނާ ހަވާލާދީ އަލްޖަޒީރާއިން ރިޕޯޓުކޮށްފައިވެއެވެ. މީގެ ތެރޭގައި އިނގިރޭސިވިލާތް، އެމެރިކާ، އިންޑިއާ އަދި މެލޭޝިއާއަށް ނިސްބަތްވާ 291 މީހުން ހިމެނޭ ކަމަށް ރިޕޯޓުތައް ބުނެއެވެ. މީގެ އިތުރުން، ނޭޕާލުގެ ހައިޑްރޯޕަވަރ ޕްލާންޓެއްގައި މަސައްކަތްކުރަމުންދިޔަ ދެކުނު ކޮރެއާގެ އަށް މީހަކު ގެއްލި، އިތުރު 10 މީހަކު ތާށިވެފައިވާ ކަމަށް ދެކުނު ކޮރެއާގެ ފޮރިން މިނިސްޓްރީން ބުނެފައިވެއެވެ.
މީހުން ސަލާމަތްކުރުމަށް ހުރަސްތަކެއް
ފެންގަނޑު ބޮޑުވުމުގެ ސަބަބުން މީހުން ސަލާމަތްކުރުމަށް ނޭޕާލުގެ އަސްކަރިއްޔާއިން ފޮނުވި ހެލިކޮޕްޓަރުތަކަށް ރަސުވާ ޑިސްޓްރިކްޓުގެ ސިޔަޕްރު ބޭސީ އަދި ޓިމުރޭ ސަރަހައްދަށް ތިރިކުރެވިފައެއް ނުވެއެވެ. ގާތްގަނޑަކަށް 50،000 މީހުންގެ އާބާދީއެއް އޮންނަ މި ސަރަހައްދުގައި މީހުން ހޯދުމުގެ މަސައްކަތް އަސްކަރިއްޔާއިން ދަނީ ކުރަމުންނެވެ. ނޭޕާލުގެ އަސްކަރިއްޔާއިން ނެރުނު ބަޔާނެއްގައި ބުނެފައިވަނީ ލިބުނު ގެއްލުންތަކުގެ ތަފުސީލު އެއްކުރުމުގެ މަސައްކަތް ކުރިއަށްދާ ކަމަށެވެ.
ރަސުވާ ޑިސްޓްރިކްޓުގެ އެޑްމިނިސްޓްރޭޓަރު ނަރެންދުރަ ޕަރިޔާރު ރޮއިޓާސްއަށް މައުލޫމާތު ދެއްވި ގޮތުގައި، މި ހާދިސާގައި ގިނަ ބަޔަކު މަރުވެ، މުދަލަށް ބޮޑެތި ގެއްލުންތަކެއް ލިބިފައިވުން އެކަށީގެންވެއެވެ. ނަމަވެސް ގެއްލުމުގެ ތަފުސީލު އަދި ކަށަވަރުނުވާ ކަމަށް އޭނާ ވިދާޅުވިއެވެ. އަދި ބޯޓޭ ކޯޝީ ކޯރުގެ އައްސޭރީގައި ދިރިއުޅޭ މީހުން ރައްކާތެރި ހިސާބުތަކަށް ބަދަލުވުމަށް އޭނާ ވަނީ އަންގަވައިފައެވެ.
ނޭޕާލުގެ ބޮޑުވަޒީރު ބަލެންދުރަ ޝާހް ވަނީ ނޭޝަނަލް ޑިޒާސްޓަރ ރިސްކް ރިޑަކްޝަން އެންޑް މެނޭޖްމަންޓް އޮތޯރިޓީގެ ކުއްލި ބައްދަލުވުމެއް ބާއްވަވައިފައެވެ. ސޯޝަލް މީޑިއާގައި އޭނާ ވިދާޅުވި ގޮތުގައި، މެޑިކަލް ޓީމުތަކާއި ސްކައުޓުން އަދި ރެޑް ކްރޮސްއާ ގުޅިގެން އަޅަންޖެހޭ ފިޔަވަޅުތައް އެޅުމުގެ މަސައްކަތް މިހާރު ވަނީ ފަށައިފައެވެ.
ޓިބެޓަށް ލިބުނު ގެއްލުންތައް
ސަރަހައްދީ އިމުގެ އަނެއް ފަރާތުން، ޗައިނާގެ ޓިބެޓަށްވެސް ވަނީ ބޮޑެތި ގެއްލުންތަކެއް ލިބިފައެވެ. ޗައިނާގެ ރަސްމީ ނޫސް އޭޖެންސީ ޒިންހުއާއިން ރިޕޯޓުކޮށްފައިވާ ގޮތުގައި، ޗައިނާއާއި ނޭޕާލް ގުޅޭ އެއްގަމު ބޯޑަރު ހުރަސްކުރާ ސަރަހައްދަށް ކިސަޑު ފޭބުމުގެ ސަބަބުން ޓިބެޓުގެ ޖީރޮންގް ކައުންޓީގައި ގިނަ ބަޔަކު މަރުވެފައިވެއެވެ. އަދި ޖީރޮންގް ޕޯޓަށް ކިސަޑު ފޭބުމުގެ ސަބަބުން ޝިގަޓްސޭ ސަރަހައްދުގެ މަގުތަކާއި މުވާސަލާތީ ހިދުމަތްތަކާއި ކަރަންޓުގެ ހިދުމަތް ވަނީ ކެނޑިފައެވެ.
މި ހާދިސާއާ ގުޅިގެން ޗައިނާގެ ރައީސް ޝީ ޖިންޕިންގް ވަނީ ގެއްލިފައިވާ މީހުން ހޯދުމުގެ މަސައްކަތް އެންމެ ފުޅާ މިނެއްގައި ކުރިއަށް ގެންދިއުމަށް ގޮވާލައްވައިފައެވެ. އަދި އިތުރު ކާރިސާތައް ހިނގިޔަ ނުދިނުމަށްޓަކައި މޮނިޓަރކުރުމާއި ކުރިން އިންޒާރުދޭ ނިޒާމުތައް ހަރުދަނާކުރުމަށް އޭނާ ވަނީ ގޮވާލައްވައިފައެވެ.
އުމްރާނީ ވަސީލަތްތަކަށް ބޮޑެތި ގެއްލުންތަކެއް
ފެންބޮޑުވުމުގެ ސަބަބުން ނޭޕާލުގެ ކަރަންޓު ވިއުގައަށް ވަނީ ބޮޑެތި ގެއްލުންތަކެއް ލިބިފައެވެ. ނޭޕާލް އިލެކްޓްރިސިޓީ އޮތޯރިޓީން ނެރުނު ބަޔާނެއްގައި ބުނެފައިވަނީ، ހައިޑްރޯޕަވަރ އަދި ސޯލާ ފެސިލިޓީތައް ހިމެނޭ ގޮތަށް 430 މެގަވޮޓްގެ ކަރަންޓު އުފެއްދުމުގެ ގާބިލުކަމަށް ގެއްލުންވެފައިވާ ކަމަށެވެ. މި ކާރިސާގައި އޮތޯރިޓީގެ ކަރަންޓު އުފައްދާ، ޓްރާންސްމިޓްކުރާ އަދި ޑިސްޓްރިބިއުޓްކުރާ ވަސީލަތްތަކަށް ގެއްލުންވެ، ކަރަންޓު ފޯރުކޮށްދިނުމަށް ބުރޫއަރާފައިވާ ކަމަށް އެ އޮތޯރިޓީން ބުނެފައިވެއެވެ.
ދެކުނު ކޮރެއާގެ ފޮރިން މިނިސްޓްރީން ބުނި ގޮތުގައި، ގެއްލިފައިވާ އެ ގައުމުގެ އަށް މަސައްކަތްތެރިންނަކީ ކޮރެއާ އެނާޖީ އަދި ޑޫސާން އެނަބިލިޓީ ކޯގެ މުވައްޒަފުންނެވެ. މީހުން ހޯދުމަށް ދެކުނު ކޮރެއާއިން ހާއްސަ ޓާސްކް ފޯހެއް އެކުލަވާލައި، ސަރުކާރުގެ އޮފިޝަލުންނާއި އަލިފާން ނިއްވާ ފަރާތްތަކާއި ފުލުހުން ހިމެނޭ ރެޕިޑް ރެސްޕޮންސް ޓީމެއް ވީއެންމެ އަވަހަކަށް ނޭޕާލަށް ފޮނުވުމަށް ވަނީ ނިންމައިފައެވެ.
ހާދިސާ ހިނގަން މެދުވެރިވި ސަބަބު
ފެންބޮޑުވާން މެދުވެރިވި ސީދާ ސަބަބު އަދި ކަށަވަރުވެފައެއް ނުވެއެވެ. ނަމަވެސް އިންޓަނޭޝަނަލް ސެންޓަރ ފޯ އިންޓަގްރޭޓެޑް މައުންޓެން ޑިވެލޮޕްމަންޓްގެ މާހިރުން ވިދާޅުވާ ގޮތުގައި، ފެންބޮޑުވީ ގްލޭޝިއާއަކުން ގަނޑުފެންގަނޑެއް ކަނޑައިގެން ގޮސްގެން ކަމަށް ބެލެވެއެވެ. ޓީވީޕީ ވޯލްޑް އިން ރިޕޯޓުކޮށްފައިވާ ގޮތުގައި، 4.4 މެގްނިޓިއުޑްގެ ބިންހެލުމެއްގެ ސަބަބުން ގަނޑުފެންގަނޑު ކަނޑައިގެން ގޮސް ލެންޑޭ ހޯލާ ކޯރު ބެދުމަށްފަހު، ކުއްލިއަކަށް ފެންގަނޑު ދޫވެގެން ދިޔައީ ކަމަށް ތަހުގީގުކުރާ ފަރާތްތަކުން ލަފާކުރެއެވެ.
ކްލައިމެޓް ރިސާޗް ގްރޫޕުގެ ޑިޒާސްޓަރ ރިސްކް ރިޑަކްޝަން ސްޕެޝަލިސްޓް ސަސްވަތާ ސާންޔާލް ބުނި ގޮތުގައި، ފާއިތުވި 14 މަސްދުވަހުގެ ތެރޭގައި ލެންޑޭ ހޯލާ ކޯރު ދެ ފަހަރެއްގެ މަތިން ފެންބޮޑުވެފައިވެއެވެ. މިފަހަރު ފެންބޮޑުވީ ނޭޕާލް ފަޅީގައި އޮތް ގްލޭޝިއާއަކުން ގަނޑުފެންގަނޑެއް ކަނޑައިގެން ގޮސް ކޯރު ބެދުމަށްފަހު، ކުއްލިއަކަށް ފެންގަނޑު ތިރިއަށް ދޫވުމުން ކަމަށް އޭނާ ބުންޏެވެ.
ރިޕަބްލިކާ ޑެއިލީގެ އެޑިޓަރު ކޯޝް ރާޖް ކޮއިރާލާ އަލްޖަޒީރާއަށް މައުލޫމާތު ދިން ގޮތުގައި، ބޯކޮށް ވާރޭވެހިފައި ނުވާތީ، ކުއްލިއަކަށް ފެންބޮޑުވުމުން ގިނަ ބަޔަކަށް ސަލާމަތްވުމުގެ ފުރުސަތު ނުލިބުނެވެ. ގިނަ މީހުން ތިބީ ގޭގައި ކަމަށާއި، އެތައް ގެއެއް ކޯރުގެ އޮއިވަރުގެ ތެރެއަށް އޮޔާ ގޮސްފައިވާ ކަމަށް އޭނާ ބުންޏެވެ.
ނޭޕާލުގެ ކްލައިމެޓް ޖަސްޓިސް އެކްޓިވިސްޓް ޕްރަޔާޝް އަދިކާރީ އަލްޖަޒީރާއަށް މައުލޫމާތު ދިން ގޮތުގައި، މި ހާދިސާގައި މުޅި އަވަށްތައް އެއްކޮށް ނެތިގޮސްފައިވެއެވެ. މޫސުމީ ކާރިސާތަކުން މުޖުތަމައުތައް ސަލާމަތްކުރުމަށްޓަކައި ކުރިން އިންޒާރުދޭ ނިޒާމުތައް ގާއިމުކުރުމުގެ މުހިންމުކަން އޭނާ ފާހަގަކުރިއެވެ.
ޓިބެޓުން ފެށިގެން އަންނަ ބޯޓޭ ކޯޝީ ކޯރު ގުޅެނީ ނޭޕާލުގެ ޓްރިޝޫލީ ކޯރާއެވެ. އަދި އެއަށްފަހު އިންޑިއާގެ ގަންޑަކް ކޯރާ ގުޅެއެވެ. މިދިޔަ އަހަރުވެސް ބޯޓޭ ކޯޝީ ކޯރު ފެންބޮޑުވެ ނުވަ މީހުން މަރުވެ، 24 މީހުން ގެއްލިފައިވެއެވެ. އެ ހާދިސާގައި ނޭޕާލާއި ޗައިނާ ގުޅުވައިދޭ "ފްރެންޑްޝިޕް ބްރިޖް" އޮޔާ ގޮސް، އެތައް މަހެއް ވަންދެން ދަތުރުފަތުރާއި ވިޔަފާރިއަށް ހުރަސްއެޅުނެވެ.
ދެކުނު އޭޝިއާ ސަރަހައްދަށް ޖޫން މަހުން ފެށިގެން ސެޕްޓެންބަރު މަހުގެ ނިޔަލަށް ކުރާ މޫސުމީ ވިއްސާރައިގައި އާންމުކޮށް ފެންބޮޑުވުމާއި ބިންގަނޑު ކަނޑައިގެން ދިއުމުގެ ހާދިސާތައް ހިނގައެވެ. ސައިންސްވެރިން ބުނާ ގޮތުގައި، މޫސުމަށް އަންނަ ބަދަލުތަކުގެ ސަބަބުން މި ސަރަހައްދުގައި މިފަދަ ނުރައްކާތެރި މޫސުމީ ހާދިސާތައް ހިނގާ މިންވަރު ދަނީ އިތުރުވަމުންނެވެ.
