ދުނިޔޭގެ ތެލުގެ ވިޔަފާރީގެ އެންމެ މުހިންމު އެއް މަގު ކަމަށްވާ ހޮރުމުޒް ކަނޑުއޮޅި ހަނގުރާމައިގެ މައިދާނަކަށް ބަދަލުވުމުން ދެން ވާނީ ކިހިނެއް ހެއްޔެވެ؟ މިއީ މިއަދު މެދުއިރުމަތީގެ މަސްރަހުން ފެންނަމުންދާ މަންޒަރާ މެދު އުފެދޭ އެންމެ ބޮޑު ސުވާލެވެ. އެމެރިކާއާއި އީރާނާ ދެމެދު އުފެދިފައިވާ ނުތަނަވަސްކަން އިތުރުވެ، ދެ ގައުމުން ބަދަލުކުރަމުންދާ ހަމަލާތަކުގެ ސަބަބުން މުޅި ސަރަހައްދުގެ ސަލާމަތަށް ވަނީ ބޮޑެތި ގޮންޖެހުންތަކަކާ ކުރިމަތިވެފައެވެ. އަލްޖަޒީރާއިން ރިޕޯޓުކޮށްފައިވާ ގޮތުގައި، އީރާނުގެ އިސްލާމިކް ރިވޮލިއުޝަނަރީ ގާޑް ކޯޕްސް (އައިއާރްޖީސީ) އިން ވަނީ ބަހްރޭން، ކުވައިތު، އުރުދުން އަދި އޮމާނުގައި ހުރި އެމެރިކާގެ އަސްކަރީ އަމާޒުތަކަށް ވަރުގަދަ ހަމަލާތަކެއް ދީފައެވެ.
އީރާނުން ދިން ކުއްލި ހަމަލާތަކަކީ އެމެރިކާއިން އެ ގައުމަށް ދިން ހަމަލާތަކުގެ ރައްދުގައި ދިން ހަމަލާތަކެއް ކަމަށް އައިއާރްޖީސީން ބުނެފައިވެއެވެ. އޮމާނުގައި ހުރި ދުރު ރާސްތާގެ ރޭޑަރުތަކާއި އުޅަނދުފަހަރު ދެނެގަންނަ ރޭޑަރުތައް ހަލާކުކޮށްލާފައިވާ ކަމަށް އީރާނުން ބުނެއެވެ. މީގެ އިތުރުން، ބަހްރޭންގެ ޖުފެއިރުގައި ހުރި އެމެރިކާ ސިފައިންގެ އިންސްޓޯލޭޝަންތަކަށް ޑްރޯން އަދި މިސައިލް ހަމަލާ ދީފައިވާއިރު، ބަހްރޭންގެ އިންޓީރިއަރ މިނިސްޓްރީން ބުނި ގޮތުގައި އެ ގައުމުގައި ވަނީ އިންޒާރުގެ ރަނގަބީލު އަޅައި، ރައްކާތެރި ތަންތަނަށް ދިއުމަށް އާންމުންނަށް އަންގާފައެވެ. އައިއާރްޖީސީން އިތުރަށް ބުނެފައިވަނީ ބަހްރޭންގެ ޝެއިހް އީސާ އެއަރ ބޭސްއަށްވެސް ހަމަލާދީފައިވާ ކަމަށެވެ.
މި ހަމަލާތަކުގެ އަސަރު އުރުދުންއަށްވެސް ވަނީ ކޮށްފައެވެ. އުރުދުންގެ އަސްކަރިއްޔާއިން ބުނި ގޮތުގައި އީރާނުގެ ސަރަހައްދުން އެ ގައުމުގެ ވައިގެ ސަރަހައްދަށް ވަން ހަތަރު މިސައިލެއް ވަނީ ވައްޓާލާފައެވެ. ނަމަވެސް އީރާނުން ބުނެފައިވަނީ އުރުދުންގެ ޕްރިންސް ހަސަން އެއަރ ބޭސްއަށް ހަމަލާދީ، ތެޔޮ ރައްކާކުރާ ތަންތަނާއި ހަތިޔާރު ގުދަންތަކެއްގައި އަލިފާން ރޯކޮށްލާފައިވާ ކަމަށެވެ. ހަމައެހެންމެ، ކުވައިތުގައި ހުރި އެމެރިކާގެ މިސައިލް ބޭސްއަކަށް ހަމަލާދީ، އެމެރިކާގައި އުފައްދާފައިވާ ދެ "ހައިމާސް" މިސައިލް ލޯންޗަރާއި ގުދަންތަކެއް އެއްކޮށް ހަލާކުކޮށްލާފައިވާ ކަމަށް އައިއާރްޖީސީން ބުނެފައިވެއެވެ. ކުވައިތުގެ އަސްކަރިއްޔާއިން ބުނީ އެ ގައުމުގެ ވައިގެ ސަރަހައްދަށް ވަން ދުޝްމަނުންގެ އަމާޒުތަކަކާ ދެކޮޅަށް ވައިގެ ދިފާއީ ނިޒާމުން މަސައްކަތްކޮށްފައިވާ ކަމަށެވެ.
އެމެރިކާގެ ރައްދު އަދި އީރާނަށް ލިބުނު ގެއްލުން
މި ހަމަލާތަކުގެ ކުރިން އެމެރިކާގެ އަސްކަރިއްޔާގެ ސެންޓްރަލް ކޮމާންޑް (ސެންޓްކޮމް) އިން ވަނީ އީރާނުގެ އެތައް އަމާޒަކަށް ހަމަލާދީފައެވެ. ސެންޓްކޮމް އިން ބުނި ގޮތުގައި މި ހަމަލާތަކުގެ ބޭނުމަކީ ހޮރުމުޒް ކަނޑުއޮޅިން ދަތުރުކުރާ ބައިނަލްއަގުވާމީ އުޅަނދުފަހަރަށް ހަމަލާދިނުމަށް އީރާނަށް އޮތް ގާބިލުކަން ކުޑަކުރުމެވެ. އެމެރިކާއިން ހަމަލާދިން ތަންތަނުގެ ތެރޭގައި އީރާނުގެ ވައިގެ ދިފާއީ ނިޒާމުތަކާއި، އައްސޭރިފަށުގެ ރޭޑަރުތަކާއި، މިސައިލް އަދި ޑްރޯން ފެސިލިޓީތައް ހިމެނެއެވެ. މި އޮޕަރޭޝަންގައި ފުރަތަމަ ފަހަރަށް އެމެރިކާގެ ފައިޓަރ ޖެޓުތަކާއި، ކަނޑުގެ އުޅަނދުތަކާއި، ހަމަލާދޭ ޑްރޯންތައް ބޭނުންކޮށްފައިވާ ކަމަށް ސެންޓްކޮމް އިން ބުނެފައިވެއެވެ.
އީރާނުގެ ހުޅަނގުގައި އޮންނަ ހޫޒިސްތާން ޕްރޮވިންސްގެ ޑެޕިއުޓީ ގަވަރުނަރު ވަލީއުﷲ ހަޔާތީއާ ހަވާލާދީ އީރާނުގެ ނޫސްތަކުން ރިޕޯޓުކޮށްފައިވާ ގޮތުގައި، އެމެރިކާ ސިފައިން ވަނީ އެ ޕްރޮވިންސްގެ އަށް ސަރަހައްދަކަށް ރޭގަނޑު ހަމަލާދީފައެވެ. މާޝަހްރުގައި ހުރި ދަނޑުވެރިކަމަށް ފެން ފޯރުކޮށްދޭ ސްޓޭޝަނަކަށް އެރި ހަމަލާއެއްގައި އެކަކު މަރުވެ ހަތަރު މީހުންނަށް އަނިޔާވެފައިވާ ކަމަށްވެސް އޭނާ ވިދާޅުވިއެވެ. އަނެއްކޮޅުން، ހޮރުމުޒް ކަނޑުއޮޅީގައި އޮންނަ ބަންދަރު އައްބާސް ސަހަރަށް އަމާޒުކޮށް އެމެރިކާއިން ފޮނުވާލި "ލޫކަސް" މަރުކާގެ ސުއިސައިޑް ޑްރޯނެއް ވައްޓާލާފައިވާ ކަމަށް އީރާނުގެ ތަސްނީމް ނިއުސް އޭޖެންސީން ރިޕޯޓުކޮށްފައިވެއެވެ.
ހޮރުމުޒް ކަނޑުއޮޅީގެ މައްސަލައާއި އިގުތިސާދީ ލޮޅުން
މި ހުރިހާ ހަމަނުޖެހުމެއްގެ މައިގަނޑު އަސްލަކީ ދުނިޔޭގެ ތެލުގެ ވިޔަފާރީގެ ފަސްބައިކުޅަ އެއްބައި ދަތުރުކުރާ ހޮރުމުޒް ކަނޑުއޮޅީގެ ކޮންޓްރޯލެވެ. އެމެރިކާގެ ރައީސް ޑޮނަލްޑް ޓްރަމްޕް އެންބީސީ ނެޓްވޯކަށް ދެއްވި އިންޓަވިއުއެއްގައި ވިދާޅުވީ އީރާނުން ވަނީ އެއްބަސްވުމަކަށް އައިތާ ގަޑިއިރެއް ނުވަނީސް ބޯޓަކަށް ޑްރޯން ހަމަލާއެއް ދީފައި ކަމަށެވެ. “އެމީހުންނަކީ ވަރަށް ނުބައި ބަލިކަށި ބައެއް. އަހަރެމެން އެމީހުންނާ ބައްދަލުކުރިން. އިއްޔެ އެމީހުން ވަނީ އަހަރެމެންނަށް ވަރަށް ފުރިހަމަ އެއްބަސްވުމަކަށް އައިސްފައި،” ޓްރަމްޕް ވިދާޅުވިއެވެ.
މި ހަމަލާތަކާ ގުޅިގެން ދުނިޔޭގެ ބާޒާރުގައި ތެލުގެ އަގު ވަނީ ވަރަށް ބޮޑަށް އުފުލިފައެވެ. ބްރެންޓް ކްރޫޑްގެ އަގު ހޯމަ ދުވަހު 4 އިންސައްތަ އުފުލި، ފީފާއެއްގެ އަގު ވަނީ 78.82 ޑޮލަރަށް އަރާފައެވެ. މިއީ ޖޫން 22 ވަނަ ދުވަހަށްފަހު ތެލުގެ އަގު މިހާ މައްޗަށް ދިޔަ ފުރަތަމަ ފަހަރެވެ. އޮސްޓްރޭލިއާގެ އެކްސްއެނަލިސްޓްސްގެ ޗީފް އޮއިލް އެނަލިސްޓް މުކޭޝް ސަހްދޭވް ވިދާޅުވި ގޮތުގައި، ކުރިއަށް އޮތް އޮގަސްޓް އަދި ސެޕްޓެންބަރު މަހުވެސް ތެލުގެ އަގު ހުންނާނީ 70 ޑޮލަރުން މަތީގައެވެ. އޭނާ ފާހަގަކުރެއްވި ގޮތުގައި ދިގު މުއްދަތަކަށް ތެޔޮ ގަންނަ ފަރާތްތަކުން މިހާރު ވަނީ މެދުއިރުމަތީގެ ތެލަށް ބަރޯސާވާ މިންވަރު ކުޑަކުރަން ފަށާފައެވެ.
ހަނގުރާމައިގެ ކުރިން ދުވާލެއްގެ މައްޗަށް ގާތްގަނޑަކަށް 130 އުޅަނދު ހޮރުމުޒް ކަނޑުއޮޅިން ދަތުރުކުރި ނަމަވެސް، މިހާރު އެ އަދަދު ވަނީ ވަރަށް ބޮޑަށް ދަށަށް ގޮސްފައެވެ. މެރިޓައިމް އިންޓެލިޖެންސް ޕްލެޓްފޯމް ވިންޑްވާރޑްގެ ތަފާސްހިސާބުތަކުން ދައްކާ ގޮތުގައި ބުރާސްފަތި ދުވަހާއި ހުކުރު ދުވަހާ ދެމެދު އެ ކަނޑުއޮޅިން ދަތުރުކޮށްފައިވަނީ އެންމެ 6 އުޅަނދެވެ. އޭގެ ތެރޭގައި އީރާނުގެ 2 މިލިއަން ފީފާ ތެޔޮ އުފުލި "ހިއުމެނިޓީ" އަދި ކުވައިތުގެ 500،000 ފީފާ ތެޔޮ އުފުލި "ކެޕެޓަން އެންޑްރިއާސް" ހިމެނެއެވެ. އެއްދުވަސްވަރެއްގައި ދުނިޔޭގެ އިގުތިސާދުގެ ވިންދު ކަމުގައިވި މި ކަނޑުއޮޅި މިއަދު ފެންނަނީ ފަޅުވެ، ނުރައްކާތެރި ސަރަހައްދެއްގެ ގޮތުގައެވެ.
