އެމެރިކާއާއި އީރާނާ ދެމެދު ހިނގަމުންދާ ހަނގުރާމައަށް ގާތްގަނޑަކަށް ބައި އަހަރު ވެފައިވާއިރު، ދުނިޔޭގެ ތެލުގެ ރިޒާވްތައް ދަނީ ހަލުވިކަމާއެކު މަދުވަމުންނެވެ. މީގެ އެންމެ ބޮޑު ސަބަބަކީ ދުނިޔޭގެ ތެލުގެ ބާޒާރަށް އެންމެ މުހިންމު އެއް މަގު ކަމަށްވާ ހޮރުމުޒް ކަނޑުއޮޅިން އާގުބޯޓުފަހަރު ދަތުރުކުރުން ގާތްގަނޑަކަށް ހުއްޓިފައި އޮތުމެވެ. ސައުދީ އަރަބިއްޔާއާއި އިރާގު ފަދަ ގައުމުތަކުން ދުނިޔޭގެ އެކި ކަންކޮޅުތަކަށް ތެޔޮ އުފުލާ މި މުހިންމު ކަނޑުއޮޅީގެ ކޮންޓްރޯލް އޮތީ އެމެރިކާގެ އަތުގައި ކަމަށް އެ ގައުމުގެ ރައީސް ޑޮނަލްޑް ޓްރަމްޕް ތަކުރާރުކޮށް ގެންދަވަނީ ވިދާޅުވަމުންނެވެ. ނަމަވެސް، ސީއެންއެންއިން ރިޕޯޓުކޮށްފައިވާ ގޮތުގައި، ކަނޑުއޮޅީގެ ހަގީގީ ހާލަތު އެމެރިކާގެ ރައީސް ސިފަކުރައްވާ ގޮތާ ވަރަށް ބޮޑަށް ތަފާތެވެ.
ޓްރަމްޕް ވިދާޅުވެފައިވާ ގޮތުގައި، އީރާނުގެ އަތުގައި އެއްވެސް ކޮންޓްރޯލެއް ނެތެވެ. އަދި އެމެރިކާގެ ކަނޑުގެ ސިފައިން ކަނޑުއޮޅީގައި ހުރި މައިންތައް ސާފުކޮށްފައިވާ ކަމަށާއި، މުޅި ކަނޑުއޮޅީގެ ފުރިހަމަ ކޮންޓްރޯލް އޮތީ އެމެރިކާގެ އަތުގައި ކަމަށް އޭނާ ވިދާޅުވިއެވެ. އެހެންނަމަވެސް، އީރާނުން ބުނަމުންދަނީ އެ ގައުމުން ހުށަހަޅާ ޝަރުތުތައް އެމެރިކާއިން ގަބޫލުކުރަންދެން ކަނޑުއޮޅި އެއްކޮށް ނުހުޅުވާނެ ކަމަށެވެ. މާހިރުންނާ ހަވާލާދީ ސީއެންއެންއިން ބުނާ ގޮތުގައި، ކަނޑުއޮޅިން ދަތުރުކުރާ ބޯޓުފަހަރަށް ދެމުންދާ ހަމަލާތަކާއި، ދެ ގައުމުގެ ދެމެދުގައި އަލުން ހަމަލާ ބަދަލުކުރަން ފަށާފާނެ ކަމުގެ ބިރު އޮތުމުން، ކޮންޓްރޯލް އޮތީ ކާކުގެ އަތުގައިކަން ކަނޑައެޅުމަކީ އުނދަގޫ ކަމެކެވެ.
މިވަގުތު ކަނޑުއޮޅީގެ ހާލަތު އޮތް ގޮތަށް ބަލާއިރު، އެމެރިކާއިން އީރާނާ ދެކޮޅަށް އަޅާފައިވާ ކަނޑުމަގުގެ ހުރަސްތައް އަދިވެސް ދެމިއެބައޮތެވެ. މީގެ ސަބަބުން އީރާނުގެ އެއްވެސް ބަނދަރަކަށް ވަދެނުކުމެ އުޅުން ވަނީ މަނާކޮށްފައެވެ. މިކަމުގެ ސަބަބުން އީރާނުގެ އިގުތިސާދަށް ބޮޑެތި ގެއްލުންތަކެއް ލިބި، އެ ގައުމުގެ ކަނޑުމަގުގެ ވިޔަފާރި ވަނީ ހުއްޓިފައެވެ. އީރާނާ ގުޅުމެއް ނެތް މަންޒިލްތަކަށް ފާރިސީ ގަލްފުން ބައެއް ބޯޓުފަހަރު ދަތުރުކުރި ނަމަވެސް، އެ އަދަދު ވަނީ ހަނގުރާމައިގެ ކުރިން ދަތުރުކުރި މިންވަރާ އަޅައިބަލާއިރު ވަރަށް ބޮޑަށް ދަށަށް ގޮސްފައެވެ. މިސާލަކަށް، ހަނގުރާމައިގެ ކުރިން ދުވާލެއްގެ މައްޗަށް ގާތްގަނޑަކަށް 120 ބޯޓު ކަނޑުއޮޅިން ހުރަސްކުރިއިރު، މިދިޔަ އަންގާރަ ދުވަހު ހުރަސްކޮށްފައިވަނީ އެންމެ 14 ބޯޓެވެ.
ދަތުރުކުރާ ބޯޓުފަހަރުގެ އަދަދު މިހާ ބޮޑަށް މަދުވެފައިވަނީ ސަލާމަތީ ގޮތުން އޮތް ނުރައްކާތަކުގެ ސަބަބުންނެވެ. އެމެރިކާގެ ޕެސިފިކް ކޮމާންޑްގެ ޖޮއިންޓް އިންޓެލިޖެންސް ސެންޓަރުގެ ކުރީގެ ޑިރެކްޓަރު ކާރލް ޝޫސްޓަރ ވިދާޅުވި ގޮތުގައި، ކަނޑުއޮޅިން ރައްކާތެރިކަމާއެކު ދަތުރުކުރެވޭނެކަން އެމެރިކާއަށް ކަށަވަރުކޮށްދެވިދާނެ ކަމާމެދު ގިނަ ވިޔަފާރި ކުންފުނިތަކުން އިތުބާރެއް ނުކުރެއެވެ. މި ބިރުވެރިކަމަކީ ހަގީގަތެއް ނެތް ކަމެއް ނޫނެވެ. އަބޫދާބީ ނޭޝަނަލް އޮއިލް ކޮމްޕެނީން ބުނި ގޮތުގައި، މިދިޔަ ހަފުތާގައި އެކަނިވެސް އެ ކުންފުނީގެ ހަތަރު ބޯޓަކަށް ޑްރޯންއާއި މިސައިލްގެ ހަމަލާތަކެއް ވަނީ އަމާޒުވެފައެވެ. މި ހަމަލާތަކުގެ ސަބަބުން އިންޝުއަރެންސްގެ އަގުތައް އުފުލި، ކުންފުނިތަކުން ކަނޑުއޮޅި ބޭނުންކުރުމާ ދުރަށް ދިއުމަށް ވަނީ މަގުފަހިވެފައެވެ.
ސީދާ ހަމަލާތަކުގެ އިތުރުން، އީރާނުން ޑްރޯން ބޭނުންކޮށްގެން ވިޔަފާރި ބޯޓުފަހަރަށް ފާރަލައި، އުނދަގޫކުރަމުންދާ ކަމަށް އިނގިރޭސިވިލާތުގެ މެރިޓައިމް ޓްރޭޑް އޮޕަރޭޝަންސް (ޔޫކޭއެމްޓީއޯ) އިން ވަނީ ބުނެފައެވެ. އެ އިދާރާއިން ހާމަކޮށްފައިވާ ތަފާސްހިސާބުތަކަށް ބަލާއިރު، ހަނގުރާމަ ފެށުނު ފަހުން ހޮރުމުޒް ކަނޑުއޮޅިއާއި، ފާރިސީ ގަލްފު އަދި އޮމާން ގަލްފުގައި ދަތުރުކުރި ބޯޓުފަހަރަށް ގެއްލުންވި 54 ހާދިސާއެއް ވަނީ ރިޕޯޓުކޮށްފައެވެ. މީގެ ތެރޭގައި އެއްކޮށް ހަލާކުވި ތިން ބޯޓާއި، ކިރިޔާ ސަލާމަތްވި 13 ހާދިސާ ހިމެނެއެވެ. ޝޫސްޓަރ ފާހަގަކުރެއްވި ގޮތުގައި، ކަނޑުއޮޅީގެ ރައްކާތެރިކަން ކަށަވަރު ނުކުރެވޭހާ ހިނދަކު، ފުރިހަމަ ކޮންޓްރޯލް އޮތް ކަމަކަށް ނުބެލެވޭނެއެވެ.
ސީއެންއެންގެ އަސްކަރީ އެނަލިސްޓް އަދި އެމެރިކާގެ ވައިގެ އަސްކަރިއްޔާގެ ރިޓަޔާޑް ކާނަލް ސެޑްރިކް ލޭޓަން ވެސް ވަނީ މިވަގުތު އެއްވެސް ފަރާތަކަށް ފުރިހަމަ ކޮންޓްރޯލް ނެތް ކަމަށް ވިދާޅުވެފައެވެ. އޭނާ ސިފަކުރެއްވި ގޮތުގައި މިއީ ދެ ފަރާތުން ކުރެ ފަރާތަކަށް ކުރިއެރުމެއް ނުލިބި އޮތް ހާލަތެކެވެ. އެމެރިކާގެ ސިފައިން އެ ސަރަހައްދުގައި ތިބުމާއި ހުރަސްތައް އަޅާފައިވުމުގެ އިތުރުން، އީރާނުން މައިންއާއި ކުދި ބޯޓުފަހަރު ބޭނުންކޮށްގެން ނުރައްކާ ކުރުމުގެ ގާބިލުކަން ހުރުމުން، އެއްވެސް ގައުމަކަށް ކަނޑުއޮޅީގެ މައްޗަށް ފުރިހަމަ ބާރު ނުފޯރުވެއެވެ.
ދުނިޔޭގެ ތެލުގެ 20 އިންސައްތަ އާންމުކޮށް ދަތުރުކުރާ މި ކަނޑުއޮޅީގެ ކޮންޓްރޯލް ހޯދުމަށް ދެ ގައުމުންވެސް ދަނީ އެކި ވަސީލަތްތައް ބޭނުންކުރަމުންނެވެ. ޝޫސްޓަރ ވިދާޅުވި ގޮތުގައި، ކަނޑުއޮޅިއާ އިންވެގެން އޮތުމަކީ އީރާނަށް ލިބޭ ވަރަށް ބޮޑު ފައިދާއެކެވެ. އަދި ކަނޑުދަތުރުފަތުރަށް ބުރޫއަރާފައި އޮތުމަކީ ނަފްސާނީ ގޮތުންނާއި ސިޔާސީ ގޮތުން އީރާނަށް ލިބޭ ކުރިއެރުމެއް ކަމަށް އޭނާ ފާހަގަކުރެއްވިއެވެ. ކަނޑުއޮޅި ބަންދުވެފައި އޮތުމުގެ ސަބަބުން ދުނިޔޭގެ އިގުތިސާދަށާއި ހަކަތައިގެ ދާއިރާއަށް ބޮޑެތި ގެއްލުންތަކެއް ވަމުންދާއިރު، މިއީ މައްސަލައަށް ހައްލެއް ހޯދުމަށް އެމެރިކާއަށް ކުރިމަތިވާ ވަރަށް ބޮޑު ފިއްތުމެކެވެ. އަންނަ ނޮވެންބަރު މަހު އޮންނަ އެމެރިކާގެ މިޑްޓާމް އިންތިހާބަށް މިކަމުގެ ނުފޫޒު ފޯރުމަކީ އެކަށީގެންވާ ކަމެކެވެ. އާ ކޮންގްރެސްއިން އީރާނަށް ފައިދާހުރި ގޮތަކަށް ހަނގުރާމަ ނިންމުމަށް ޓްރަމްޕަށް މަޖުބޫރުކުރުވުމަކީ އީރާނަށް ލިބިދާނެ ފައިދާއެއް ކަމަށް ޝޫސްޓަރ ވިދާޅުވިއެވެ.
އީރާނުން އޮތީ މިކަމުގައި ވަގުތު ނަގަން ތައްޔާރަށެވެ. އީރާނުގެ ރިވޮލިއުޝަނަރީ ގާޑްސްގެ އިސް މުޝީރެއް ކަމަށްވާ މުހައްމަދު ރިޒާ ނަގްދީ ޕީބީއެސްއަށް ދެއްވި އިންޓަވިއުއެއްގައި ވިދާޅުވީ، ޓްރަމްޕްގެ ވެރިކަން ނިމެންދެން ހަނގުރާމަ ދިގުދަންމާލެވިދާނެ ކަމަށެވެ. އަދި ދުޝްމަނުންނަށް ހަމަލާދޭން ނުކެރޭ ވަރުގެ ބާރެއް އުފައްދައި، ރައްކާތެރިކަމާއެކު އުޅުމަކީ އީރާނުގެ އަމާޒު ކަމަށް އޭނާ ވިދާޅުވިއެވެ.
މާހިރުން ފާހަގަކުރާ ގޮތުގައި، އީރާނުގެ ތެލަށް ދަތިކުރުމުގެ ފިޔަވަޅުތައް އަޅައި، ބޭރުގައި ހުރި އީރާނުގެ މުދާތައް ހިފަހައްޓާފައިވުމުން، އަސްކަރީ އަދި އިގުތިސާދީ ގޮތުން ކުރީގައި އޮތީ އެމެރިކާއެވެ. ނަމަވެސް ލޭޓަން ވިދާޅުވި ގޮތުގައި، އެ ސަރަހައްދުގައި ތިބި އެމެރިކާގެ ސިފައިންނަށް ވަނީ ވަރަށް ބޮޑަށް ބާރުބޮޑުވެފައެވެ. އަދި އެމީހުން އެތާނގައި ތިބޭތާ ގިނަ ދުވަސްތަކެއް ވެފައިވުމުން، އާ މަނަވަރުތައް ފޮނުވައިގެން ސިފައިން ބަދަލުކުރަން ޖެހިފައިވާ ކަމަށް އޭނާ ވިދާޅުވިއެވެ. އެމެރިކާއިން ކަނޑުއޮޅީގެ ހުރަސްތަކަށް ލުޔެއް ދީފިނަމަ، މަޝްވަރާތަކުގައި އެމެރިކާއަށް އޮތް ބާރު ކުޑަވެ، ކަނޑުއޮޅީގެ މުސްތަގުބަލާ މެދު ގޮތް ނިންމުމުގެ ބާރު ގެއްލިދާނެއެވެ. އެހެންކަމުން، އެނަލިސްޓުން ބުނާ ގޮތުގައި، ޓްރަމްޕް މިވަގުތު ހުންނެވީ ވަރަށް އުނދަގޫ ހާލަތެއްގައެވެ. އެއްކޮޅުން މަޝްވަރާގެ ބާރު ގެއްލިދާނެ ކަމުގެ ބިރު އޮތްއިރު، އަނެއްކޮޅުން އިންތިހާބާ ދިމާކޮށް ހަނގުރާމަ ނިންމައި ދިރިއުޅުމުގެ ހަރަދުތައް ކުޑަކުރުމަށް ރައްޔިތުންގެ ފަރާތުން އަންނަނީ ބޮޑެތި ފިއްތުންތަކެއް ކުރިމަތިވަމުންނެވެ.
