ދުނިޔޭގެ އިގުތިސާދުގެ މައި ނާރެސް ކަމަށްވާ ތެލުގެ ބާޒާރަކީ އަބަދުވެސް ބައިނަލްއަގުވާމީ ސިޔާސީ މަސްރަހާ ގުޅިފައިވާ އެއްޗެކެވެ. ތާރީހަށް ބަލާއިރުވެސް، މެދުއިރުމަތީގައި ހިނގާ ކޮންމެ ހަމަނުޖެހުމަކާއެކު ދުނިޔޭގެ ތެލުގެ ސަޕްލައިއަށް ބުރޫއަރައި، އޭގެ އަސަރު މުޅި ދުނިޔޭގެ އިގުތިސާދަށް ކުރެއެވެ.
އެމެރިކާއާއި އިޒްރޭލުން އީރާނާ ދެކޮޅަށް ދާދި ފަހުން ފެށި ހަނގުރާމައަކީވެސް މިފަދަ ބޮޑު ލޮޅުމެއް ތެލުގެ ބާޒާރަށް ގެނުވި ކަމެކެވެ. ނަމަވެސް، މިހާރު މި ހަނގުރާމަ ވަގުތީ ގޮތުން ހުއްޓުމަކަށް އައިސް، ދުނިޔޭގެ ބާޒާރުގައި ތެލުގެ އަގުތައް ވަނީ ހަނގުރާމައިގެ ކުރިން ހުރި މިންވަރަށް ވެއްޓެން ފަށާފައެވެ. އެހެންނަމަވެސް، ރާއްޖޭގެ ބާޒާރުގައި އާންމުންނަށް ވިއްކާ ތެލުގެ އަގަށް އަދި ބަދަލެއް އައިސްފައެއް ނުވެއެވެ.
މި ބަދަލުތައް ދެނެގަތުމަށްޓަކައި، ފުރަތަމަ ބަލައިލަން ޖެހެނީ ހޮރުމޫޒު ކަނޑުއޮޅީގެ މުހިންމު ކަމަށެވެ. ހޮރުމޫޒު ކަނޑުއޮޅިއަކީ ދުނިޔޭގެ ތެލާއި ލިކުއިފައިޑް ނެޗުރަލް ގޭސް (އެލްއެންޖީ) ގެ ސަޕްލައިގެ ގާތްގަނޑަކަށް ފަސްބައިކުޅަ އެއްބައި އުފުލާ މައި މަގެވެ. ހަނގުރާމަ ފެށުމާއެކު އީރާނުން މި ކަނޑުއޮޅި ބަންދުކުރުމާ ގުޅިގެން، ތެޔޮ އުފުލާ ބޯޓުފަހަރަށް ދަތުރުނުކުރެވި، މެދުއިރުމަތީގެ ތެޔޮ ރައްކާކުރާ ނިޒާމުތައް ފުރިގެން ދިޔައެވެ. މިކަމުގެ ސަބަބުން ދުނިޔޭގެ ބާޒާރަށް ތެޔޮ ނުނެރެވި، މިއަހަރުގެ އޭޕްރީލް މަހުގެ ތެރޭގައި ބްރެންޓް ކްރޫޑް ތެޔޮ ފީފާއެއްގެ އަގު 126 އެމެރިކާ ޑޮލަރަށްވުރެ މައްޗަށް އެރިއެވެ.
މޯލްޑިވްސް މަނިޓަރީ އޮތޯރިޓީ (އެމްއެމްއޭ) ގެ ތަފާސްހިސާބުތަކުން ދައްކާ ގޮތުގައި، މިދިޔަ މެއި މަހުވެސް ސާފުނުކުރާ ތެލުގެ އެވްރެޖް އަގު ހުރީ 100.43 ޑޮލަރުގައެވެ.
ނަމަވެސް، މި މަންޒަރު ބަދަލުވާން ފެށީ ނިމިދިޔަ ޖޫން މަހުގެ 17 ވަނަ ދުވަހު އެމެރިކާގެ ރައީސް ޑޮނަލްޑް ޓްރަމްޕް އަދި އީރާނުގެ ރައީސް މަސްއޫދު ޕެޒެޝްކިއަން ސޮއިކުރެއްވި އެއްބަސްވުމާ ގުޅިގެންނެވެ. މި އެއްބަސްވުމާއެކު ހަނގުރާމަ ހުއްޓުމަކަށް އައިސް، ހޮރުމޫޒު ކަނޑުއޮޅީގެ ދަތުރުފަތުރު އަލުން ފެށުނެވެ. މެރިންޓްރެފިކްގެ ތަފާސްހިސާބުތަކުން ދައްކާ ގޮތުގައި، ހަނގުރާމައިގެ ކުރިން ދުވާލެއްގެ މައްޗަށް 130 ބޯޓު ދަތުރުކުރި ނަމަވެސް، ޖުލައި މަހުގެ ކުރީކޮޅު މި އަދަދު ހުރީ 38 ގައެވެ. މިއީ ކުރިއާ އަޅައި ބަލާއިރު މަދު އަދަދެއް ނަމަވެސް، ދަތުރުފަތުރު އަލުން ފެށުމަކީ ބާޒާރަށް ލިބުނު ބޮޑު ލުޔެކެވެ.
މި ބަދަލާއެކު، ދުނިޔޭގެ ބާޒާރުގައި ތެލުގެ އަގުތައް ވަނީ ވަރަށް ބޮޑަށް ދަށަށް ގޮސްފައެވެ. އޮއިލްޕްރައިސް ޑޮޓްކޮމްގެ ތަފާސްހިސާބުތަކުން ދައްކާ ގޮތުގައި، މިހާރު ބްރެންޓް ކްރޫޑް ތެޔޮ ފީފާއެއްގެ އަގު އުޅެނީ 71.38 ޑޮލަރުގައެވެ. އަދި ވެސްޓް ޓެކްސަސް އިންޓަމީޑިއޭޓް (ޑަބްލިއުޓީއައި) ތެޔޮ ފީފާއެއްގެ އަގު އުޅެނީ 68.28 ޑޮލަރުގައެވެ. މިއީ ހަނގުރާމަ ފެށުމުގެ ކުރިން ފެބްރުއަރީ މަހުގެ ފަހުކޮޅު ތެލުގެ އަގުތައް ހުރި މިންވަރަށްވުރެވެސް ދަށް އަދަދެކެވެ.
ތެލުގެ ސަޕްލައި އިތުރުވުމާ ގުޅިގެން އޯޕެކް ޕްލަސްގެ ގައުމުތަކުން ވަނީ އޮގަސްޓް މަހުން ފެށިގެން ދުވާލެއްގެ މައްޗަށް 188،000 ފީފާގެ ތެޔޮ އިތުރަށް އުފެއްދުމަށް ނިންމާފައެވެ. މީގެ ތެރޭގައި ސައުދީ އަރަބިއްޔާ، ރަޝިއާ، އިރާގު، ކުވައިތު، ކަޒަކިސްތާން، އަލްޖީރިއާ އަދި އޮމާން ހިމެނެއެވެ.
އޮސްޓްރޭލިއާގެ އައިޖީގެ މާކެޓް އެނަލިސްޓް ފޭބިއަން ޔިޕް ބުނި ގޮތުގައި، ހޮރުމޫޒު ކަނޑުއޮޅި ބަންދުކޮށްފައި އޮތުމުގެ ސަބަބުން ތެޔޮ ބޭރުނުކުރެވި ގިނަ ދުވަސްތަކެއް ވުމަށްފަހު، މިހާރު އެ ހުރަސްތައް ނެތިގެން ދިއުމަކީ އަގުތައް ދަށަށް ދިއުމުގެ މައިގަނޑު ސަބަބެވެ. އޭނާ ފާހަގަކުރި ގޮތުގައި، ޖޫން 17 ގެ ފަހުން ސައުދީ އަރަބިއްޔާއިން ތެޔޮ ބޭރުކުރި މިންވަރު ވަނީ އޭގެ ކުރީގެ ތިން މަހާ އަޅައިބަލާއިރު ދެގުނަ އިތުރުވެފައެވެ. އަދި އީރާނުންވެސް ވަނީ 50 މިލިއަނެއްހާ ފީފާގެ ތެޔޮ ބާޒާރަށް ނެރެފައެވެ.
ދުނިޔޭގެ ބާޒާރުގައި ތެލުގެ އަގުތައް މިހާ ބޮޑަށް ދަށަށް ގޮސްފައިވާއިރު، ރާއްޖޭގެ އާންމު ރައްޔިތުންގެ ހިތުގައި އުފެދޭނެ އެންމެ ބޮޑު ސުވާލަކީ ރާއްޖޭގައި ވިއްކާ ތެލުގެ އަގު ހެޔޮނުވަނީ ކީއްވެގެންތޯއެވެ.
ރާއްޖޭގައި ތެލުގެ ވިޔަފާރި އެންމެ ފުޅާދާއިރާއެއްގައި ކުރާ ސްޓޭޓް ޓްރޭޑިންގ އޯގަނައިޒޭޝަން (އެސްޓީއޯ) އިން މިހާރު ޕެޓްރޯލް ލީޓަރެއް ވިއްކަނީ 16.01 ރުފިޔާއަށެވެ. އަދި ޑީސަލް ލީޓަރެއް ވިއްކަނީ 17.54 ރުފިޔާއަށެވެ. ހަމަ އެގޮތަށް ތެޔޮ ވިއްކާ ޕްރައިވެޓް ގްރޫޕެއް ކަމަށް ވާ ހޯކްސް ގެ އަގުތައްވެސް ހުރީ ދާދި އެއް މިންވަރެއްގައެވެ. މި އަގުތަކަށް ބަދަލެއް ނައިސް ހިފެހެއްޓިފައި ހުރުމުގެ ފަހަތުގައި އިގުތިސާދީ އަދި ވިޔަފާރީގެ ހާއްސަ ސަބަބުތަކެއް ވެއެވެ.
މިކަން ދެނެގަތުމަށްޓަކައި، ރާއްޖެއަށް ތެޔޮ އެތެރެކުރާ ނިޒާމު މަސައްކަތްކުރާ ގޮތް ފަހުމްވުން މުހިންމެވެ.
މައިގަނޑު ސަބަބުތައް:
- ބަލްކް ޕާޗޭސިންގ ނުވަތަ ގަނޑުކޮށް ގަތުން: ރާއްޖެއަށް ބޭނުންވާ ތެޔޮ އެތެރެކުރަނީ ބޮޑެތި ބޯޓުފަހަރުގައި ގަނޑުކޮށެވެ. މިގޮތަށް ގެންނަ ތެޔޮ ގަންނަނީ ދުނިޔޭގެ ބާޒާރުގައި އެ ވަގުތަކު ހުންނަ އަގަކަށެވެ. މިހާރު ރާއްޖޭގެ ސްޓޭޝަންތަކުން ވިއްކަމުންދާ ތެލަކީ މީގެ މަސްތަކެއް ކުރިން، ތެލުގެ އަގު 100 ޑޮލަރަށްވުރެ މަތީގައި ހުރިއިރު ގަނެފައިވާ ތެޔޮ ކަމަށް ބެލެވެއެވެ.
- އަގުތަކުގެ ލެގް ނުވަތަ ފަސްވުން: ދުނިޔޭގެ ބާޒާރުގައި މިއަދު ތެލުގެ އަގު ވެއްޓުނު ކަމުގައިވިޔަސް، އެ އަގުގައި ގަންނަ ތެޔޮ ރާއްޖެއާ ހަމައަށް ފޯރައި، ބާޒާރަށް ނެރެން މަދުވެގެން އެއްމަސް ނުވަތަ ދެމަސް ދުވަސް ނަގާނެއެވެ. އެހެންކަމުން، ދުނިޔޭގެ ބާޒާރުގެ އަގުތަކާއި ރާއްޖޭގެ ރީޓެއިލް އަގުތަކާ ދެމެދު އަބަދުވެސް ވަގުތުގެ ފަރަގެއް ހުންނާނެއެވެ.
- ލޮޖިސްޓިކްސް އަދި އޮޕަރޭޝަނަލް ހަރަދު: ތެލުގެ އަސްލު އަގުގެ އިތުރުން، އެ ތެޔޮ ރާއްޖެއަށް ގެނައުމަށް ހިނގާ ފްރެއިޓް ހަރަދާއި، އިންޝުއަރެންސް އަދި ރައްކާކުރުމުގެ ހަރަދުތަކަކީވެސް ރީޓެއިލް އަގު ކަނޑައެޅުމުގައި ހިމެނޭ މުހިންމު ބައިތަކެކެވެ.
ދުނިޔޭގެ ސިޔާސީ މަސްރަހަށް އަންނަ މިފަދަ ބަދަލުތަކަކީ ދުރު ރާސްތާގައި ރާއްޖޭގެ އިގުތިސާދަށްވެސް އޭގެ ހެޔޮ އަސަރު ކުރާނެ ކަންކަމެވެ. އެމެރިކާއާއި އީރާނުގެ އެއްބަސްވުން ދެމިއޮވެ، ހޮރުމޫޒު ކަނޑުއޮޅީގެ ދަތުރުފަތުރު އާންމު ހާލަތަކަށް އައިސްފިނަމަ، ދުނިޔޭގެ ބާޒާރުގައި ތެލުގެ އަގުތައް މިހާރު ހުރި ދަށް މިންވަރުގައި ހިފެހެއްޓޭނެ ކަމަށް މާހިރުން ލަފާކުރެއެވެ. އަދި އޯޕެކް ޕްލަސް އިން ތެޔޮ އުފައްދާ މިންވަރު އިތުރުކުރުމަކީވެސް ސަޕްލައި އިތުރުވެ، އަގުތައް ކޮންޓްރޯލްވުމަށް އެހީތެރިވެދޭނެ ކަމެކެވެ. މިކަންކަން މި މަގުން ހިނގަމުންދާނަމަ، ކުރިއަށް އޮތް މަސްތަކުގެ ތެރޭގައި ރާއްޖެއަށް އެތެރެކުރާ ތެލުގެ ޝިޕްމަންޓްތައް އަގުހެޔޮކޮށް ލިބި، އޭގެ ފައިދާ ރާއްޖޭގެ އާންމު ރައްޔިތުންނަށްވެސް ކުރަން ފަށާނެއެވެ.
