ރައީސް މުހައްމަދު ނަޝީދު އިސްވެ ހުންނަވައި، އިދިކޮޅު އެމްޑީޕީން މުޅި ރާއްޖޭގައި ބުރާސްފަތި ދުވަހު ބޮޑު މުޒާހަރާއެއް ކުރުމަށް ވަނީ ނިންމައިފައެވެ. އެ ޕާޓީގެ ގައުމީ މަޖިލީހުން ފާސްކުރި ގަރާރެއްގެ ދަށުން ކުރިއަށްގެންދާ މި ހަރަކާތުގެ މައިގަނޑު ސަބަބެއް ކަމަށް ބުނެފައިވަނީ، ސަރުކާރު ހިއްސާވާ ކުންފުނިތަކުގައި ވަޒީފާ އަދާކުރާ އެމްޑީޕީއަށް ސަޕޯޓުކުރާ މީހުން ސިޔާސީ ގޮތުން ވަކިކުރަމުން ދިއުމެވެ.
މި މުޒާހަރާ އިއުލާނުކޮށްފައި މިވަނީ މުޖުތަމައުގެ ހަމަޖެހުން ނުހަނު ބޭނުންތެރި ދަނޑިވަޅެއްގައެވެ. އެޑިއުކޭޝަން މިނިސްޓްރީގެ ތާވަލާ އެއްގޮތަށް، މި ދުވަސްވަރަކީ ރާއްޖޭގެ އެކި ކަންކޮޅުތަކުގައި ސްކޫލުތަކުގެ ދަރިވަރުން އިމްތިހާނުތަކަށް ތައްޔާރުވެ، އިމްތިހާނުތައް ހަދަމުންދާ ވަގުތެވެ. ދަރިވަރުންގެ މުސްތަގުބަލާ ގުޅިފައިވާ މިފަދަ މުހިންމު ދުވަސްވަރެއްގައި މުޅި ގައުމު ހަލަބޮލިކޮށްލުމަށް މަގުމައްޗަށް ނުކުތުމަކީ، މުޒާހަރާގެ ހަގީގީ މަގުސަދާމެދު ގިނަ ބައެއްގެ ހިތުގައި ސުވާލު އުފެދޭ ކަމެކެވެ.
ވަޒީފާއިން ވަކިކުރުމުގެ ހަގީގަތް
އެމްޑީޕީން އެންމެ ބޮޑަށް ފާހަގަކުރާ އެއް މައްސަލައަކީ އާރްޑީސީ އާއި ފެނަކަ ކޯޕަރޭޝަން ފަދަ ކުންފުނިތަކުން މުވައްޒަފުން ވަކިކުރުމެވެ. އެހެންނަމަވެސް، މި ކަމުގެ އަޑީގައިވާ ހަގީގަތް ވަރަށް ތަފާތެވެ. ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ ބައެއް މެންބަރުންނާއި ކަމާބެހޭ ފަރާތްތަކުން ވިދާޅުވި ގޮތުގައި، ވަޒީފާއިން ވަކިކޮށްފައިވާ ކަމަށް ބުނާ ގިނަ މީހުންނަކީ ނިމިދިޔަ ސަރުކާރުން ރިޔާސީ އިންތިހާބާ ދިމާކޮށް، ސިޔާސީ ބޭނުމަށް ކުރު މުއްދަތުގެ ކޮންޓްރެކްޓް އުސޫލުން ނަގާފައިވާ މީހުންނެވެ. މިގޮތުން، ފެނަކައިން އެކަނިވެސް އެތައް ސަތޭކަ ވަޒީފާއެއް ދީފައި ވާއިރު، ގިނަ ކޮންޓްރެކްޓްތަކުގެ މުއްދަތު ހަމަވާ ގޮތަށް އޮތީ ސަރުކާރު ބަދަލުވި ނޮވެންބަރު 17 އަށެވެ.
މިހާރުގެ ސަރުކާރުން އަމަލުކުރަމުންދާ ގޮތަކީ، އެފަދަ ކުރު މުއްދަތުގެ ކޮންޓްރެކްޓްތަކުގެ މުއްދަތު ހަމަވުމުން އެ ކޮންޓްރެކްޓްތައް އާނުކުރުމެވެ. ސަރުކާރުގެ އިސް އޮފިޝަލުން ވިދާޅުވި ގޮތުގައި، ދާއިމީ ވަޒީފާތަކުގައި ތިބި މުވައްޒަފުން ސިޔާސީ ފިކުރަށް ބަލައި ވަކިކުރުމުގެ އެއްވެސް ސިޔާސަތެއް ނުގެންގުޅެއެވެ. ކުންފުނިތަކުގެ ހިންގުން ހަރުދަނާކޮށް، މާލީ ހާލަތު ރަނގަޅު ކުރުމަށްޓަކައި ބޭނުންނުވާ އަދަދަށް ތިބި ވަގުތީ މުވައްޒަފުން ދޫކޮށްލުމަކީ އިގުތިސާދީ ގޮތުން ކޮންމެހެން އަޅަންޖެހޭ ފިޔަވަޅެއް ކަމަށް މާލީ ތަޖުރިބާކާރުން ފާހަގަކުރެއެވެ. އެހެންކަމުން، މުޒާހަރާ ކުރުމަށް އެމްޑީޕީން ދައްކާ އުޒުރަކީ ހަގީގަތާ ހިލާފު، ސިޔާސީ ގޮތުން ރައްޔިތުންނަށް އޮޅުވާލުމަށް ދައްކާ ބަހަނާއެއް ކަމަށް ބެލެވެއެވެ.
އިގުތިސާދީ ހާލަތާއި ތަރައްގީގެ މަޝްރޫއުތައް
މުޒާހަރާކުރަން ޖެހޭ ފަދަ އިގުތިސާދީ ކާރިސާއެއް ގައުމުގައި އޮތްތޯ ބަލާއިރު، ތަފާސްހިސާބުތަކުން ފެންނަނީ މުޅިން އެހެން މަންޒަރެކެވެ. ރާއްޖޭގެ ދަރަނީގެ ހާލަތަށް ބަލާއިރު، 2026 ވަނަ އަހަރަކީ ދަރަނި އަދާކުރުމަށް އެންމެ ބޮޑު ގޮންޖެހުމަކާ ކުރިމަތިލާންޖެހިފައިވާ އަހަރެވެ. ވޯލްޑް ބޭންކުގެ ރިޕޯޓުތަކުން ދައްކާ ގޮތުގައި، މި އަހަރުގެ ތެރޭގައި 1 ބިލިއަން ޑޮލަރަށްވުރެ ގިނަ ފައިސާ ދަރަނީގެ ގޮތުގައި ދައްކަން ޖެހެއެވެ. އޭގެ ތެރޭގައި އޭޕްރީލް މަހު މުއްދަތު ހަމަވި 500 މިލިއަން ޑޮލަރުގެ ސުކޫކް ޕޭމަންޓް ހިމެނެއެވެ. ނަމަވެސް، ސަރުކާރުން ވަނީ މި ދަރަނިތައް މެނޭޖުކޮށް، ޑީފޯލްޓްވުމުގެ ބިރު ފިލުވާލާފައެވެ.
އިގުތިސާދީ ކުރިއެރުމަށް ބަލާއިރު، ވޯލްޑް ބޭންކުން ލަފާކުރާ ގޮތުގައި 2026 ވަނަ އަހަރު ރާއްޖޭގެ އިގުތިސާދު 3.9 އިންސައްތައިން ކުރިއަރާނެއެވެ. އަދި ފިނޭންސް މިނިސްޓްރީގެ އަންދާޒާތަކުން ދައްކާ ގޮތުގައި މި ކުރިއެރުން 5.3 އިންސައްތައަށް އަރާނެއެވެ. މި ކުރިއެރުމުގެ މައިގަނޑު ސަބަބަކީ ފަތުރުވެރިކަމުގެ ދާއިރާއިން ލިބެމުންދާ ކުރިއެރުމެވެ. ސަރުކާރުން ދަނީ ހަރަދު ކުޑަކުރުމުގެ ހަރުދަނާ ފިޔަވަޅުތައް އަޅަމުންނެވެ. އެގޮތުން، ސަބްސިޑީތައް އަމާޒުކުރެވިފައިވާ ގޮތަށް ބަދަލުކުރުމާއި، ކެޕިޓަލް ހަރަދުތައް ކުޑަކުރުން ހިމެނެއެވެ. މި ފިޔަވަޅުތަކާއެކުވެސް، ރައްޔިތުންނަށް އެންމެ މުހިންމު ތަރައްގީގެ މަޝްރޫއުތައް ހުއްޓުމެއްނެތި ކުރިއަށްދެއެވެ. މަޝްރޫއުތަކުގެ އަގުތައް ކޮންޓްރޯލްކޮށް، އާ މަޝްރޫއުތައް ފަށާއިރު ދައުލަތުގެ ބަޖެޓަށް ބުރަބޮޑުނުވާނެ ގޮތަށް ކަންކަން ރޭވުމަށް ސަރުކާރުން ދަނީ އިސްކަން ދެމުންނެވެ. މިއީ އިގުތިސާދު ހަމަމަގަށް އެޅުވުމަށް ކުރެވޭ މުހިންމު މަސައްކަތްތަކެކެވެ.
ޑޮލަރުގެ ތާށިކަމާއި ރިޒާވްގެ ހާލަތު
ރާއްޖޭގެ މާލީ ހާލަތާ ގުޅޭގޮތުން އިދިކޮޅު ފަރާތްތަކުން ފަތުރާ ވާހަކަތަކާއި، މަރުކަޒީ ބޭންކް (އެމްއެމްއޭ) ގެ ރަސްމީ ތަފާސްހިސާބުތަކާ ދިމައެއް ނުވެއެވެ. 2026 ވަނަ އަހަރުގެ ޖެނުއަރީ މަހު އެމްއެމްއޭއިން އާންމުކުރި ތަފާސްހިސާބުތައް ދައްކާ ގޮތުން، ރާއްޖޭގެ ރަސްމީ ރިޒާވް ވަނީ 1.03 ބިލިއަން ޑޮލަރަށް އަރާފައެވެ. މިއީ 2020 ވަނަ އަހަރަށްފަހު ރިޒާވް މިހާ މައްޗަށް ދިޔަ ފުރަތަމަ ފަހަރެވެ. އަދި އެންމެ މުހިންމު ކަމެއްގެ ގޮތުގައި، ބޭނުންކުރެވޭ ރިޒާވް (ޔޫޒަބަލް ރިޒާވް) ވެސް ވަނީ 301.4 މިލިއަން ޑޮލަރަށް އިތުރުވެފައެވެ. މިއީ އޭގެ ކުރީ މަހާ އަޅައި ބަލާއިރު 25 އިންސައްތައިގެ ކުރިއެރުމެކެވެ.
މީގެ އިތުރުން، ޑޮލަރު ލިބުމުގައި ހުރި ދަތިތައް ހައްލުކުރުމަށް ސަރުކާރުން ވަނީ ހަރުދަނާ ފިޔަވަޅުތަކެއް އަޅާފައެވެ. އާ ފޮރިން އެކްސްޗޭންޖް ގަވާއިދުގެ ދަށުން، ފަތުރުވެރިކަމުގެ ދާއިރާއިން ލިބޭ އާމްދަނީގެ ވަކި މިންވަރެއް ރާއްޖޭގެ ބޭންކުތަކަށް މާރުކުރުން ވަނީ ލާޒިމު ކޮށްފައެވެ. މީގެ ނަތީޖާއެއްގެ ގޮތުން ބޭންކުތަކަށް ޑޮލަރު ލިބޭ މިންވަރު އިތުރުވެ، ވިޔަފާރިވެރިންނަށް މުދާ އެތެރެކުރުމަށް ބޭންކުތަކުން ދޫކުރާ ޑޮލަރުގެ ނިސްބަތް ވަނީ 32 އިންސައްތަ އިތުރުކޮށްފައެވެ. މި ފިޔަވަޅުތަކުގެ ސަބަބުން ބާޒާރުގައި ޑޮލަރުގެ އަގު ހިފެހެއްޓި، ވިޔަފާރިތަކަށް އޮތް ހުރަސްތައް ދަނީ ނެތެމުންނެވެ. މި ހުރިހާ ކަމަކުން ދައްކައިދެނީ އިގުތިސާދު އޮތީ ހަމަޔަކަށް އެޅެމުންދާ މަރުހަލާއެއްގައި ކަމެވެ.
މުޒާހަރާގެ ވަގުތާއި ސިޔާސީ ހަލަބޮލިކަން
އިގުތިސާދީ އަދި މާލީ ހާލަތު މިފަދަ ގޮތަކަށް އޮއްވައި، މުޅި ރާއްޖޭގައި މުޒާހަރާކުރުމުގެ ބޭނުމަކީ ކޮބައިތޯ ސުވާލު އުފެދެއެވެ. ސިޔާސީ މަސްރަހު ދިރާސާކުރާ ފަރާތްތަކުން ބުނާ ގޮތުގައި، ރައީސް ނަޝީދު އިސްވެ ހުންނަވައި އެމްޑީޕީން މި ކުރަން އުޅޭ ކަމަކީ ސާފު ސިޔާސީ މަންފާއެއް ހޯދުމަށް ކުރާ ކަމެކެވެ. ވަޒީފާގެ މައްސަލައަކީ ހަމައެކަނި ނަމެއް ކަމަށާއި، އަސްލު މަގުސަދަކީ ސަރުކާރަށް ޕްރެޝަރުކޮށް، އާންމުންގެ މެދުގައި ނުތަނަވަސްކަން އުފެއްދުން ކަމަށް ބެލެވެއެވެ.
އެންމެ ކަންބޮޑުވާންޖެހޭ ކަމަކީ މި މުޒާހަރާގެ ވަގުތެވެ. ސްކޫލުތަކުގެ ދަރިވަރުން އިމްތިހާނުތަކަށް ތައްޔާރުވެ، ރޭގަނޑުގެ ވަގުތުތަކުގައި ފިލާވަޅު ދަސްކުރުމުގައި މަސްއޫލުވެ އުޅޭ މި ދުވަސްވަރު، މަގުމަތި ހަލަބޮލިކޮށް، އަޑުގަދަކޮށް މުޒާހަރާ ކުރުމަކީ ދަރިވަރުންގެ ނަފްސާނީ ދުޅަހެޔޮކަމާއި ތައުލީމަށް އެޅޭ ވަރަށް ބޮޑު ހުރަހެކެވެ. މުޒާހަރާތަކުގައި ބޭނުންކުރާ އަޑުގަދަކުރާ ތަކެތީގެ ސަބަބުން ދަރިވަރުންގެ ސަމާލުކަން ގެއްލި، އިމްތިހާނުގެ ނަތީޖާއަށް ނޭދެވޭ އަސަރުކުރުމަކީ އެކަށީގެންވާ ކަމެކެވެ.
ސުލްހަމަސަލަސްކަން ނަގާލައި، މުޖުތަމައުގެ އާންމު ދިރިއުޅުމަށް ހުރަސްއެޅުމަކީ ޒިންމާދާރު ސިޔާސީ ޕާޓީއަކުން ކޮށްގެންވާނެ ކަމެއް ނޫން ކަމަށް ތައުލީމީ ދާއިރާގެ ތަޖުރިބާކާރުންނާއި އާންމު ރައްޔިތުން ދަނީ ބުނަމުންނެވެ. ސިޔާސީ ފައިދާއަށްވުރެ ދަރިވަރުންގެ މުސްތަގުބަލު މުހިންމުވާން ޖެހޭނެއެވެ.
