ގިނަ ދިވެހިންނަށް ރަސްމާލެ މަޝްރޫއުގެ މުހިންމުކަން މިންކުރެވޭނީ ހަމައެކަނި އެ މަޝްރޫއަށް އިންވެސްޓްކުރާ ބޮޑު އަދަދަކުން ނޫނެވެ. އެކަން މިންކުރެވޭނީ އެ މަޝްރޫއުގެ ސަބަބުން އުފެދޭ ވަޒީފާތަކާއި، ލިބޭ ބޯހިޔާވަހިކަމާއި، ދިވެހި ވިޔަފާރިތަކަށް ހުޅުވިގެންދާ ފުރުސަތުތަކުގެ މައްޗަށެވެ. އަދި ދިވެހިރާއްޖޭގެ ބޭންކިން ނިޒާމުގެ ތެރެއިން ދައުރުވާ ޑޮލަރުގެ މިންވަރު އިތުރުވެ، ދައުލަތުން އިތުރު ދަރަންޏެއް ނުނަގައި ބިލިއަނުން އާމްދަނީ ލިބޭނެ މަގު ފަހިވުމަކީވެސް މި މަޝްރޫއުގެ ކާމިޔާބީ މިންކުރެވޭނެ އަސާސެކެވެ.
ސެޕްޓެމްބަރު 2026، 21 ގައި އަބޫދާބީގެ އީގަލް ހިލްސްއާއެކު ސަރުކާރުން ސޮއިކުރި "މޯލްޑިވްސް ވޯޓާފްރަންޓް އެންޑް މެރީނާ" އެއްބަސްވުމުގެ ދަށުން ސަރުކާރުން ހާސިލުކުރަން ބޭނުންވާ ލަނޑުދަނޑިތަކަކީ މިއީއެވެ.
މި މަޝްރޫއާ ގުޅޭގޮތުން ލަފާކޮށްފައިވާ ހިސާބުތަކަކީ ވަރަށް ބޮޑެތި އަދަދުތަކެކެވެ. އޭގެ ތެރޭގައި ސީދާ ގޮތުންނާއި ނުސީދާ ގޮތުން އުފެދޭނެ 54،000 ވަޒީފާއާއި، ދިވެހި އާއިލާތަކަށް ހާއްސަކޮށްގެން އިމާރާތްކުރާ ތިން ކޮޓަރީގެ 5،000 އެޕާޓްމަންޓް ހިމެނެއެވެ. އަދި މަޝްރޫއު ފުރިހަމަވުމުން އަހަރަކު އިތުރު އެއް މިލިއަން ފަތުރުވެރިން ޒިޔާރަތްކޮށް، ފަތުރުވެރިކަމުގެ ދާއިރާއިން އަހަރަކު 2 ބިލިއަން ޑޮލަރަށްވުރެ ބޮޑު އާމްދަނީއެއް ލިބޭނެ ކަމަށް ލަފާކުރެވެއެވެ. މީގެ އިތުރުން، މަޝްރޫއު ކުރިއަށްދާ މުއްދަތުގެ ތެރޭގައި ދައުލަތަށް 11 ބިލިއަން ޑޮލަރަށްވުރެ ބޮޑު އާމްދަނީއެއް ލިބޭނެ ކަމަށް ވަނީ އަންދާޒާ ކޮށްފައެވެ. މި މަޝްރޫއުގެ ސަބަބުން އިމާރާތްކުރުމާއި، ފަތުރުވެރިކަމާއި، ރީޓެއިލް އަދި ދަތުރުފަތުރުގެ ދާއިރާއިން ދިވެހި ވިޔަފާރިތަކަށް ފުޅާ ދާއިރާއެއްގައި ފުރުސަތުތައް ހުޅުވިގެންދާނެ ކަމަށް ސަރުކާރުން ބުނެއެވެ.
އިންވެސްޓްމަންޓުގެ ބޮޑުމިން: 20 ބިލިއަން ޑޮލަރަށް އަރާނެ
ސަރުކާރުން ސިފަކުރާ ގޮތުގައި މުޅި މި ޕްރޮގްރާމަކީ 20 ބިލިއަން ޑޮލަރަށްވުރެ ބޮޑު (ރަސްމީ އެކްސްޗޭންޖް ރޭޓުން ބަލާނަމަ 308 ބިލިއަން ރުފިޔާއަށްވުރެ ބޮޑު) އިންވެސްޓްމަންޓެކެވެ. މި ޕރޮޖެކްޓަށް އީގަލް ހިލްސްއިން އިންވެސްޓް ކުރާ ކަމަށް އާންމުކޮށްފައިވާ ބަޔާނުގައި ބޭނުންކޮށްފައި ޖުމްލަ 12 ބިލިއަން ޑޮލަރު ކަމަށް ވިޔަސް މަޝްރޫއުގެ މުޅި އުމުރުގައި 30 ބިލިއަން ޑޮލަރަށްވުރެ ބޮޑު ބޭރުގެ އިންވެސްޓްމަންޓް ލިބިގެންދާނެ ކަމުގެ އަންދާޒާތަކެއްވެސް ޑިވެލޮޕަރު ވަނީ ހާމަކޮށްފައެވެ. މި ތަފާތު އަދަދުތަކުން ދައްކައިދެނީ މަޝްރޫއުގެ އެކި މަރުހަލާތަކާއި އެކި ބައިތަކަށް ކުރެވޭ އަންދާޒާތަކެވެ.
މިއީ ނިސްބަތުން އިންތިހާއަށް ބޮޑު އަދަދެކެވެ. މޯލްޑިވްސް މަނިޓަރީ އޮތޯރިޓީ (އެމްއެމްއޭ) އިން ލަފާކުރާ ގޮތުގައި 2026 ވަނަ އަހަރު ރާއްޖޭގެ ނޮމިނަލް ޖީޑީޕީ ހުންނާނީ ގާތްގަނޑަކަށް 8.07 ބިލިއަން ޑޮލަރުގައެވެ. މި އަދަދުތަކާ އަޅައިކިޔާއިރު، މި މަޝްރޫއުގެ ސަބަބުން އުފެދިގެންދާނެ އިގުތިސާދީ ހަރަކާތްތަކުގެ ބޮޑުމިން ވަޒަންކޮށްލެވެއެވެ. މީގެ މާނައަކީ ވަގުތުން ވަގުތަށް ބިލިއަނުން ޑޮލަރު ރާއްޖެއަށް ވަނުމެއް ނޫނެވެ. މިއީ އެތައް އަހަރަކަށް ބަހާލައިގެން ކުރިއަށްދާނެ މަޝްރޫއެކެވެ.
54،000 ވަޒީފާ: އާއިލާއާ ގާތުން މަސައްކަތްކުރުމުގެ ފުރުސަތު
މި މަޝްރޫއުން ލިބޭނެ އެންމެ ސީދާ ފައިދާއަކީ ވަޒީފާގެ ފުރުސަތުތަކެވެ. މަޝްރޫއުގެ މުޅި އުމުރުގައި ސީދާ ގޮތުންނާއި ނުސީދާ ގޮތުން 54،000 އަށްވުރެ ގިނަ ވަޒީފާ އުފެދޭނެ ކަމަށް ވަނީ ލަފާކޮށްފައެވެ. ފިނޭންސް މިނިސްޓަރު ހަސަން ޒަރީރު ވިދާޅުވި ގޮތުގައި އީގަލް ހިލްސްގެ އަމާޒަކީ ދިވެހިންނަށް ވީހާވެސް ގިނަ ފުރުސަތުތަކެއް ހޯދައިދިނުމެވެ. އަދި އެ ކުންފުނީގެ ނިޔަތަކީ މަޝްރޫއުގެ މަސައްކަތްތެރިންގެ ތެރޭގައި ދިވެހިން ހިމެނުން ކަމަށް މިނިސްޓަރު ފާހަގަކުރެއްވިއެވެ.
މި ފުރުސަތުތަކަކީ ހަމައެކަނި ހޮޓާތަކުގެ ވަޒީފާތަކެއް ނޫނެވެ. ރިސޯޓުތަކާއި، ބްރޭންޑެޑް ރެސިޑެންސްތަކާއި، މެރީނާއަކާއި، ރެސްޓޯރެންޓްތަކާއި، ފިހާރަތަކުގެ އިތުރުން ސިއްހީ އަދި ތައުލީމީ ހިދުމަތްތައް ހިމެނޭ މި މަޝްރޫއަށް އިންޖިނިއަރުންނާއި، އާކިޓެކްޓުންނާއި، އައިޓީ ދާއިރާގެ މީހުންނާއި، ލޮޖިސްޓިކްސް އަދި ސެކިއުރިޓީ ފަދަ އެތައް ދާއިރާއެއްގެ މުވައްޒަފުން ބޭނުންވާނެއެވެ. އީގަލް ހިލްސްއިން ބުނާ ގޮތުގައި މި މަޝްރޫއުގެ ސަބަބުން ދިވެހި ސަޕްލަޔަރުންނާއި ޕްރޮފެޝަނަލް ހިދުމަތްތަކަށް އޮންނަ ޑިމާންޑް ދެމެހެއްޓެނިވި ގޮތެއްގައި އިތުރުވެގެންދާނެއެވެ.
މީގެ އިތުރުން، ދިވެހި އާއިލާތަކަށް މުހިންމުވާނެ އެހެން ތަފާތެއްވެސް އެބައޮތެވެ. އެތައް އަހަރެއް ވަންދެން ފަތުރުވެރިކަމުގެ ދާއިރާގައި މަސައްކަތްކުރާ ދިވެހިންނަށް ޖެހިފައިވަނީ އާއިލާއާ ދުރުގައި ރިސޯޓުތަކުގައި ދިރިއުޅޭށެވެ. ނަމަވެސް ރަސްމާލެއަކީ ސްޕީޑްބޯޓުގައި މާލެއިން ފުރައިގެން ގާތްގަނޑަކަށް 17 މިނެޓުން ދެވޭ ހިސާބުގައި އޮތް ތަނެކެވެ.
އިންފްރާސްޓްރަކްޗާ މިނިސްޓަރު ޑރ. އަބްދުﷲ މުއްތަލިބު ވިދާޅުވި ގޮތުގައި ރަސްމާލޭގެ ހޮޓަލެއްގައި ނުވަތަ އެހެން ވިޔަފާރިއެއްގައި މަސައްކަތްކުރާ ދިވެހިންނަށް، އާއިލާއާ ދުރުގައި ހަފުތާތަކެއް ހޭދަކުރުމުގެ ބަދަލުގައި، ގްރޭޓާ މާލެ ސަރަހައްދުގައި ދިރިއުޅެމުން މަސައްކަތް ނިންމާފައި ގެއަށް އާދެވޭނެއެވެ.
5،000 ބޯހިޔާވަހިކަމާއި ދިވެހިންނަށް ހާއްސަ ބިން
މި އެއްބަސްވުމުގެ އަނެއް މުހިންމު ބަޔަކީ ބޯހިޔާވަހިކަމެވެ. މިނިސްޓަރު މުއްތަލިބު ވިދާޅުވި ގޮތުގައި އީގަލް ހިލްސްއިން ދިވެހި އާއިލާތަކަށް ހާއްސަކޮށްގެން ހުޅުމާލޭގައި ތިން ކޮޓަރީގެ 5،000 ހައުސިން ޔުނިޓް އިމާރާތް ކުރާނެއެވެ. މިއީ ގާތްގަނޑަކަށް 400 މިލިއަނާއި 500 މިލިއަން ޑޮލަރާ ދެމެދުގެ ހަރަދެއް ހިނގާނެ ކަމަށް ލަފާކުރެވޭ މަސައްކަތެކެވެ.
މިނިސްޓަރު ވިދާޅުވި ގޮތުގައި ރަސްމާލެއިން އާމްދަނީ ލިބެން ފެށުމުގެ ކުރިން، މި ގޭބިސީތައް އިމާރާތްކުރުމުގެ ހަރަދު އެއްކޮށް ކުރާނީ އީގަލް ހިލްސްއިންނެވެ. މިކަމަށްޓަކައި ސަރުކާރުން ލޯނެއް ނުނަގާނެއެވެ. އަދި ސޮވްރިން ގެރެންޓީއެއްވެސް ނުދޭނެއެވެ.
މި ގޭބިސީތަކުގެ އަގު ކަނޑާނީ މަޝްރޫއުން ލިބޭ އާމްދަނީގެ ތެރެއިން ސަރުކާރަށް ލިބޭ 10 އިންސައްތަ ހިއްސާގެ ތެރެއިންނެވެ. މީގެ މާނައަކީ އީގަލް ހިލްސްއިން ސަރުކާރަށް ހިލޭ 5،000 އެޕާޓްމަންޓް ދެނީއެއް ނޫނެވެ. ނަމަވެސް ޑިވެލޮޕަރު އަމިއްލައަށް ފައިސާ ހަރަދުކޮށްގެން އިމާރާތް ކުރުމަށްފަހު، އެ ފައިސާ އަނބުރާ ދައްކާނީ ދައުލަތުގެ ބަޖެޓުން ނުވަތަ އާ ދަރަންޏަކުން ނޫން ކަމެވެ. ބޯހިޔާވަހިކަމުގެ މައްސަލައަކީ ރާއްޖޭގައި އޮތް އެންމެ ބޮޑު އެއް އިޖުތިމާއީ އަދި އިގުތިސާދީ މައްސަލައަށް ވާއިރު، މި މޮޑެލްގެ ސަބަބުން ބޮޑު ތަފާތެއް ފެނިގެންދާނެއެވެ.
މީގެ އިތުރުން، އީގަލް ހިލްސްގެ މަޝްރޫއުގެ މާނައަކީ ރަސްމާލޭގެ ހުރިހާ ބިމެއް ބޭރުގެ ރިއަލް އެސްޓޭޓް ވިޔަފާރިއަށް ދޫކޮށްލުން ނޫން ކަމަށް ސަރުކާރުން ބުނެއެވެ. މުއްތަލިބު ވިދާޅުވި ގޮތުގައި ރަސްމާލޭގެ ގާތްގަނޑަކަށް ދެބައިކުޅަ އެއްބައި ކަމަށްވާ 500 ހެކްޓަރުގެ ބިން ހާއްސަކުރާނީ ދިވެހިންނަށެވެ. އެއީ 150،000 އަށްވުރެ ގިނަ މީހުންގެ އާބާދީއަކަށް ފުދޭނެ ޖާގައެކެވެ.
ސަރުކާރުގެ ވިސްނުމަކީ ހަމައެކަނި ގެދޮރު އެޅުމަކުން ފުރިހަމަ ސިޓީއެއް ބިނާ ކުރެވުނީ ކަމަށް ނުވާނެތީ އެހާ ބޮޑު އާބާދީއަކަށް ވަޒީފާއާއި، ސްކޫލްތަކާއި، ކްލިނިކްތަކާއި، ފިހާރަތަކާއި އެހެނިހެން އިގުތިސާދީ ހަރަކާތްތައް ބޭނުންވާނެތީ އެކަންކަން ވެސް ހަމަޖެއްސުމެވެ. އެހެންކަމުން، ރަސްމާލޭގެ އަނެއް ބައިގައި ހިންގާ ކޮމާޝަލް މަޝްރޫއަކީ މި އާބާދީއަށް ބޭނުންވާ އިގުތިސާދީ ބިންގާ އެޅުމަށް ހިންގާ މަޝްރޫއެކެވެ.
ބޭންކިން ނިޒާމަށް ޑޮލަރު ވަނުން
ރަސްމާލެ މަޝްރޫއުގައި "ޑޮލަރު" ވަޒީފާއާއި ބޯހިޔާވަހިކަމާ އެއްވަރަށް މުހިންމު ކަމެކެވެ.
އެމްއެމްއޭގެ ތަފާސްހިސާބުތައް ދައްކާ ގޮތުން 2026 ވަނަ އަހަރުގެ އޮގަސްޓް މަހުގެ ނިޔަލަށް ރާއްޖޭގެ ރަސްމީ ރިޒާވްގައި ހުރީ 643.8 މިލިއަން ޑޮލަރެވެ. މިއީ އޭގެ ކުރީ އަހަރާ އަޅައިބަލާއިރު 20.5 އިންސައްތައިގެ ދަށްވުމެކެވެ.
ސަރުކާރުން ބުނާ ގޮތުގައި ރަސްމާލެ މަޝްރޫއުގެ މާލީ އޮނިގަނޑު ފަރުމާކޮށްފައިވަނީ އެ މަޝްރޫއުގެ ޑޮލަރުގެ މުއާމަލާތްތަކުގެ ބޮޑު ބައެއް ރާއްޖޭގެ ބޭންކިން ނިޒާމުގެ ތެރޭގައި ހިފެހެއްޓުމަށެވެ. މި މަޝްރޫއުން ވިއްކާ ކޮންމެ ތަނެއްގެ ފައިސާ ޖަމާކުރާނީ ރާއްޖޭގައި ހުޅުވާ އެސްކްރޯ އެކައުންޓްތަކަށް ކަމަށް މުއްތަލިބް ވިދާޅުވެއެވެ. އަދި މަޝްރޫއުގެ ފަންޑުތަކާއި ކޮންޓްރެކްޓަރުންނާއި ސަޕްލަޔަރުންނަށް ދޭ ފައިސާ ދައުރުވާނީ ރާއްޖޭގައި ލައިސަންސް ދީފައިވާ ބޭންކްތައް މެދުވެރިކޮށެވެ. ފިނޭންސް މިނިސްޓަރު ޒަރީރުވެސް ވަނީ ލީސް ރައިޓްސް ވިއްކައިގެން ލިބޭ އާމްދަނީ ޖަމާކުރާނީ ދިވެހި ބޭންކެއްގައި ހުޅުވާ އެސްކްރޯ އެކައުންޓަކަށް ކަމަށް ވިދާޅުވެފައެވެ.
މީގެ މާނައަކީ އެސްކްރޯ އެކައުންޓަށް ވަންނަ ކޮންމެ ޑޮލަރެއް އަބަދަށް ރާއްޖޭގައި ހުންނާނެ ވާހަކައެއް ނޫނެވެ. އިމާރާތްކުރުމަށް ބޭނުންވާ ސާމާނު އެތެރެކުރުމަށާއި، ބޭރުގެ ފައިނޭންސިން ހަރަދުތަކަށާއި، ފައިދާ ބޭރަށް ގެންދިއުމަށް ޑޮލަރު ބޭނުންވާނެއެވެ.
ނަމަވެސް ސިޔާސަތުގެ އަމާޒު ސާފެވެ. ބައިނަލްއަގުވާމީ ބޮޑު ރިއަލް އެސްޓޭޓް މަޝްރޫއެއްގެ މާލީ މުއާމަލާތްތައް މުޅިން ރާއްޖެއިން ބޭރުގައި ހިންގުމުގެ ބަދަލުގައި، އޭގެ ބޮޑު ބައެއް ދިވެހި ބޭންކިން ނިޒާމުގެ ތެރެއިން ދައުރުވުމެވެ. ސަރުކާރުގެ އޮފިޝަލުން ވިދާޅުވާ ގޮތުގައި މިކަމުގެ ސަބަބުން ޑޮލަރު ލިބުމުގެ ދަތިކަމަށް ލުޔެއް ލިބި، އެތެރޭގެ އިގުތިސާދުގައި ބޭރު ފައިސާގެ ހަރަކާތްތައް ފުޅާވެގެންދާނެއެވެ.
ދައުލަތަށް 11 ބިލިއަން ޑޮލަރުގެ އާމްދަނީއެއް
މި އެއްބަސްވުމުން ދައްކައިދެނީ ބިމުން އާމްދަނީ ހޯދުމަށް ސަރުކާރުން ގެންގުޅޭ ތަފާތު ވިސްނުމެކެވެ. ބިން ވިއްކާލައިގެން އެއްފަހަރާ ލިބޭ ބޮޑު އާމްދަނީއަކަށް ބަރޯސާވުމުގެ ބަދަލުގައި، ސަރުކާރުން އިހުތިޔާރުކޮށްފައި ވަނީ މަޝްރޫއުގެ މުޅި އުމުރުގައި އުފެދޭ އާމްދަނީން ހިއްސާއެއް ނެގުމަށެވެ. މުއްތަލިބު ވިދާޅުވި ގޮތުގައި މާސްޓާ ޑިވެލޮޕަރަށް ލިބޭ އާމްދަނީގެ 10 އިންސައްތަ ދައުލަތަށް ލިބޭނެއެވެ. އަދި ޕްރޮޕަޓީ މުއާމަލާތް ތަކުން 4 އިންސައްތައިގެ ޗާޖެއްވެސް ނަގާނެއެވެ. މީގެ އިތުރުން ހޮޓާތަކާއި، ރެސްޓޯރެންޓްތަކާއި، ފިހާރަތަކުން ރާއްޖޭގެ ގާނޫނުތަކުގެ ދަށުން ނަގަންޖެހޭ ޓެކްސްތައްވެސް ނަގަމުންދާނެއެވެ.
ސަރުކާރުން ލަފާކުރާ ގޮތުގައި މި އާމްދަނީގެ މަސްދަރުތަކުން މަޝްރޫއު ކުރިއަށްދާ މުއްދަތުގެ ތެރޭގައި ދައުލަތަށް 11 ބިލިއަން ޑޮލަރަށްވުރެ ބޮޑު އާމްދަނީއެއް ލިބޭނެއެވެ. މި ވިސްނުން ބިނާކޮށްފައި ވަނީ މިހާރުގެ ފަތުރުވެރިކަމުގެ ސިނާއަތުގެ ތަޖުރިބާގެ މައްޗަށެވެ. މުއްތަލިބު ފާހަގަކުރެއްވި ގޮތުގައި 2024 ވަނަ އަހަރު ފަތުރުވެރިކަމުގެ ބިމު ކުލީގެ ގޮތުގައި 1.88 ބިލިއަން ރުފިޔާ ލިބުނުއިރު، 2025 ވަނަ އަހަރު 2.07 ބިލިއަން ރުފިޔާ ލިބޭނެ ކަމަށް ލަފާކުރެވެއެވެ. އަދި ޓީޖީއެސްޓީގެ ގޮތުގައި 2024 ވަނަ އަހަރު 9.6 ބިލިއަން ރުފިޔާ ލިބުނުއިރު، 2025 ވަނަ އަހަރު 10.9 ބިލިއަން ރުފިޔާއަށްވުރެ ގިނައިން ލިބޭނެ ކަމަށް ވަނީ ލަފާކޮށްފައެވެ. އޭނާގެ ދަލީލަކީ، ބިމަށް އެއްފަހަރާ ނަގާ އަގަށްވުރެ، ދެމެހެއްޓެނިވި ގޮތެއްގައި ހިނގާ އިގުތިސާދީ ހަރަކާތްތަކުން ދައުލަތަށް ލިބޭ ދިގުމުއްދަތުގެ އާމްދަނީ މާ ބޮޑުވާނެ ކަމެވެ.
ފަތުރުވެރިކަމުގެ އަންދާޒާތައްވެސް ހަމަ އެހާ މުހިންމެވެ. މުއްތަލިބު ވިދާޅުވި ގޮތުގައި ގާތްގަނޑަކަށް 10 އަހަރުގެ ތެރޭގައި މަޝްރޫއު ފުރިހަމަވުމުން، އަހަރަކު މަދުވެގެން އެއް މިލިއަން ފަތުރުވެރިން ރަސްމާލެއަށް ޒިޔާރަތްކުރާނެއެވެ. އަދި ފަތުރުވެރިކަމުން އަހަރަކު 2 ބިލިއަން ޑޮލަރަށްވުރެ ބޮޑު އާމްދަނީއެއް ލިބޭނެ ކަމަށް ވަނީ ލަފާކޮށްފައެވެ. ރަސްމާލެއަކީ ހަމައެކަނި ރިސޯޓެއް ނޫނެވެ. މިއީ ބައިނަލްއަގުވާމީ ހޮޓާތަކާއި، ބްރޭންޑެޑް ރެސިޑެންސްތަކާއި، މެރީނާއަކާއި، ވިޔަފާރި މަރުކަޒުތައް ހިމެނޭ ގޮތަށް ފަރުމާކޮށްފައިވާ މަންޒިލެކެވެ. މީގެ ސަބަބުން ދިގު މުއްދަތަށް މަޑުކުރާ ފަތުރުވެރިންނާއި ޕްރޮޕަޓީ ގަންނަ ފަރާތްތަކުން ރާއްޖޭގެ އިގުތިސާދަށް ކުރާ ހަރަދު އިތުރުވެގެންދާނެއެވެ.
މި މަޝްރޫއުގެ ދަށުން ބައިނަލްއަގުވާމީ ރިއަލް އެސްޓޭޓް ސިނާއަތެއް ރާއްޖޭގައި ގާއިމުކުރުމަށްވެސް ވަނީ އަމާޒުހިފާފައެވެ. އީގަލް ހިލްސްއިން ބުނާ ގޮތުގައި މި މަންޒިލްގައި ހިމެނޭ ޕްރޮޕަޓީތައް ދޫކުރާނީ ރާއްޖޭގެ ގާނޫނުތަކުގެ ދަށުން 99 އަހަރުގެ މުއްދަތަށެވެ. އަދި ޕްރޮޕަޓީ ވިއްކާލުމުން ނުވަތަ ވާރުތަވުމުން އަލުން 99 އަހަރުގެ މުއްދަތެއް ފެށޭނެއެވެ. ސަރުކާރުން ތަކުރާރުކޮށް ފާހަގަކުރާ ގޮތުގައި މިއީ ދިވެހި ބިން މިލްކުކުރުމުގެ ހައްގު ދިނުމެއް ނޫނެވެ. މުއްތަލިބު ވިދާޅުވި ގޮތުގައި ޕްރޮޕަޓީ ގަތުމަކީ ރާއްޖޭގައި ދާއިމީކޮށް ދިރިއުޅުމުގެ ހައްގު ނުވަތަ ރައްޔިތުކަން ލިބޭނެ ކަމެއް ނޫނެވެ.
ލަފާކުރުންތަކުން ހަގީގަތަކަށް
މި މަޝްރޫއަށް ދައުލަތުން ލޯނެއް ނުނަގާނެ ކަމަށާއި، ސޮވްރިން ގެރެންޓީއެއް ނުދޭނެ ކަމަށާއި، އަދި ހާއްސަ ޓެކްސް މާފުކުރުންތަކެއް ނުދޭނެ ކަމަށް މުއްތަލިބު ވިދާޅުވެފައިވެއެވެ. އީގަލް ހިލްސްގެ ޗެއާމަން މުހައްމަދު އަލަބާރު ވިދާޅުވެފައިވާ ގޮތުގައި މިފަދަ މަޝްރޫއުތައް ފައިނޭންސްކުރަނީ ޑިވެލޮޕަރުގެ އަމިއްލަ ފައިސާއާއި، ދަރަންޏާއި، އަދި ޕްރޮޕަޓީ ޕްރީސޭލްސް ހިމެނޭ ގޮތަށެވެ. އެހެންކަމުން މި މަޝްރޫއުގެ ކާމިޔާބީ ބިނާވެފައިވަނީ އިންވެސްޓަރުންގެ ޑިމާންޑާއި، ޕްރޮޕަޓީ ވިކޭ މިންވަރާއި، ފައިނޭންސިންގ ހަމަޖެހޭ ގޮތެއްގެ މައްޗަށެވެ.
މިހާތަނަށް އާންމުކޮށްފައިވާ 54،000 ވަޒީފާއާއި، 5،000 ގޯތިގެދޮރާއި، 11 ބިލިއަން ޑޮލަރުގެ އާމްދަނީއަކީ ލަފާކުރުންތަކެކެވެ. 21 ސެޕްޓެމްބަރުގައި ސޮއިކުރެވުނު ކޮމާޝަލް ޓާމްސް އެގްރީމަންޓަކީ މައިގަނޑު އޮނިގަނޑު އެކުލަވާލާ އެއްބަސްވުމެކެވެ. އީގަލް ހިލްސްއިންވެސް ބުނެފައިވަނީ މިއީ މަޝްރޫއުގެ ހުރިހާ ތަފްސީލީ އެއްބަސްވުންތަކެއް ނިމުން ނޫން ކަމަށެވެ. އެހެންކަމުން، ރަސްމާލެ މަޝްރޫއުން ސަރުކާރުން ހާސިލުކުރަން ބޭނުންވާ ލަނޑުދަނޑިތައް ހަގީގަތަކަށް ވުން ބިނާވެފައިވަނީ ކުރިއަށް އޮތް ދިހަވަރަކަށް އަހަރުގެ ތެރޭގައި މި މަޝްރޫއު ތަންފީޒުކުރެވިގެންދާ ގޮތެއްގެ މައްޗަށެވެ.
