ދިވެހިރާއްޖެއާ އެކު އޮންނަ ސަލާމަތީ އަދި އަސްކަރީ ގުޅުން އޮސްޓްރޭލިއާއިން އިތުރަށް ބަދަހިކޮށްފިއެވެ. މި ގުޅުން ބަދަހިކޮށްފައިވަނީ އެ ގައުމުގެ 2026 ވަނަ އަހަރުގެ ގައުމީ ދިފާއީ ސްޓްރެޓެޖީގެ ދަށުން އިންޑިއާ ކަނޑުގެ އިރުއުތުރު ސަރަހައްދަށް ދޭ ސަމާލުކަން އިތުރުކުރުމުގެ ތެރެއިންނެވެ. ފާއިތުވި ވިއްސަކަށް އަހަރު ދުވަހުގެ ތެރޭގައި އޮސްޓްރޭލިއާގެ ސްޓްރެޓެޖިކް ސަމާލުކަން ބޮޑަށް ހުއްޓިފައި އޮތީ ޕެސިފިކް ސަރަހައްދަށެވެ. އަދި އިންޑިއާ ކަނޑުގެ ސަލާމަތީ ކަންކަން ބަލަހައްޓަމުން އައީ އިންޑިއާ ފަދަ ސަރަހައްދީ ބޮޑެތި ބާރުތަކާ ގުޅިގެންނެވެ. ނަމަވެސް، އޮސްޓްރޭލިއާގެ އާ ސްޓްރެޓެޖީގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ގޮތުގައި، ކުދި ނަމަވެސް މުހިންމު ދައުރެއް އަދާކުރާ ގައުމުތަކާ އެކު ސީދާ ގުޅުން ބަދަހިކުރުމަށް އެ ގައުމުން ވަނީ މިސްރާބު ބަދަލުކޮށްފައެވެ.
އޮސްޓްރޭލިއާގެ ޑިޕާޓްމަންޓް އޮފް ޑިފެންސުން އާންމުކުރި 2026 ވަނަ އަހަރުގެ ސްޓްރެޓެޖީގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ގޮތުގައި، އެ ގައުމުގެ ކަނޑުގެ ވިޔަފާރި މަގުތަކަށް އިންޑިއާ ކަނޑުގެ އިރުއުތުރު ސަރަހައްދު ވަރަށް މުހިންމެވެ. މި ސަރަހައްދުގެ ސަލާމަތީ ކަންކަން ބެލެހެއްޓުމަށާއި ކަނޑުމަތީގެ ހޭލުންތެރިކަން އިތުރުކުރުމަށްޓަކައި، ބަންގްލަދޭޝްއާއި ސްރީލަންކާގެ އިތުރުން ރާއްޖެއާ އެކު އޮންނަ ގުޅުން ވަރުގަދަކުރާނެ ކަމަށް އެ ލިޔުމުގައި ފާހަގަކޮށްފައިވެއެވެ. މިއީ 2024 ވަނަ އަހަރުގެ ސްޓްރެޓެޖީއާ އަޅައި ބަލާއިރު އައިސްފައިވާ ބޮޑު ބަދަލެކެވެ. ކުރީގެ ސްޓްރެޓެޖީގައި ރާއްޖެ ފާހަގަކޮށްފައިވަނީ ހަމައެކަނި އޭރު އޮތް ދިފާއީ ގުޅުންތަކުގެ ތެރެއިންނެވެ. އާ ސްޓްރެޓެޖީގެ ދަށުން، އިންޑިއާ ކަނޑުގެ ޖަޒީރާ ގައުމުތަކުގެ އަމިއްލަ ގާބިލުކަން އިތުރުކުރުމަށް އޮސްޓްރޭލިއާއިން ސީދާ ގޮތުން މަސައްކަތްކުރާނެއެވެ.
މި ބަދަލުތައް އަމަލީ ގޮތުން ފެންނަން ފަށާފައިވާއިރު، 2026 ވަނަ އަހަރުގެ ޖުލައި މަހު އޮސްޓްރޭލިއާއިން އިންޑިއާ ކަނޑަށް ކަނޑައަޅާފައި ހުންނަވާ ސްޕެޝަލް އެންވޯއީ ޓިމް ވޮޓްސް ވަނީ ރާއްޖޭގެ 61 ވަނަ މިނިވަން ދުވަހުގެ ހަރަކާތްތަކުގައި ބައިވެރިވެވަޑައިގެންފައެވެ. ދިވެހި ސަރުކާރުގެ ހާއްސަ މެހެމާނެއްގެ ގޮތުގައި އޭނާ ކުރެއްވި މި ދަތުރުފުޅަކީ މަގާމާ ހަވާލުވެވަޑައިގަތުމަށްފަހު އިންޑިއާ ކަނޑުގެ ގައުމަކަށް ކުރެއްވި ފުރަތަމަ ދަތުރުފުޅުތަކުގެ ތެރެއިން ދަތުރުފުޅެކެވެ. މި ދަތުރުފުޅުގައި ދިވެހިރާއްޖޭގެ ފޮރިން މިނިސްޓަރާ ބައްދަލުކުރައްވައި، ވިޔަފާރިއާއި އިގުތިސާދީ ދާއިރާއިން ގުޅުން ބަދަހިކުރުމާ ގުޅޭގޮތުން މަޝްވަރާކުރެއްވިއެވެ. ހަމަ އެ ހަފުތާގައި، ރާއްޖެއާއި އޮސްޓްރޭލިއާގެ އިސް އޮފިޝަލުންގެ ތިންވަނަ ބައްދަލުވުން ބާއްވައި، ދިފާއީ އަދި ސަލާމަތީ ދާއިރާއިން ގުޅުން ބަދަހިކުރުމާ ގުޅޭގޮތުން ވެސް މަޝްވަރާކޮށްފައިވެއެވެ. މީގެ ތެރޭގައި ކަނޑުމަތީގެ ސަލާމަތާއި، އޭވިއޭޝަން އަދި ބަނދަރުތަކުގެ ސަލާމަތުގެ އިތުރުން ސައިބާ ސެކިއުރިޓީ ހިމެނެއެވެ.
ކަނޑުމަތީގެ ސަލާމަތީ ކަންކަމަށް ދޭ އަހައްމިއްޔަތުކަން އަމަލީ ގޮތުން ދައްކައިދެމުން، 2026 ވަނަ އަހަރުގެ މެއި މަހު ދިވެހިރާއްޖޭގެ މިނިސްޓްރީ އޮފް ޑިފެންސް އެންޑް ނޭޝަނަލް ސާވިސްއާއި އޮސްޓްރޭލިއަން ބޯޑާ ފޯސްއާ ދެމެދު ވަނީ މަދަނީ ކަނޑުމަތީގެ ސަލާމަތާ ގުޅޭ އެއްބަސްވުމެއްގައި ސޮއިކޮށްފައެވެ. މި އެއްބަސްވުމުގެ ދަށުން ގުޅިގެން ތަމްރީނުތައް ހެދުމާއި، ކަނޑުމަތީގެ އޮޕަރޭޝަންތައް ހިންގުމާއި، މައުލޫމާތު ހިއްސާކުރުން ހިމެނެއެވެ. މީގެ އިތުރުން، 19 އެޕްރީލް 2026 ގައި ހުޅަނގު އޮސްޓްރޭލިއާގެ އެޗްއެމްއޭއެސް ސްޓާލިންގައި ބޭއްވި ރަސްމިއްޔާތެއްގައި، އޮސްޓްރޭލިއާއިން ރާއްޖެއަށް ހަދިޔާކުރި ގާޑިއަން ކްލާސް ޕެޓްރޯލް ބޯޓު ވަނީ ރަސްމީކޮށް ހަވާލުކޮށްފައެވެ. މިއީ ސަރަހައްދީ ގައުމުތަކަށް އޮސްޓްރޭލިއާއިން ހަދިޔާކުރި މި މޮޑެލްގެ 24 ވަނަ އަދި އެންމެ ފަހު އުޅަނދެވެ. މި ރަސްމިއްޔާތުގައި ވާހަކަދައްކަވަމުން މޯލްޑިވްސް ނޭޝަނަލް ޑިފެންސް ފޯސް (އެމްއެންޑީއެފް) ގެ ކޯސްޓްގާޑުގެ ކޮމާންޑަންޓް ބްރިގޭޑިއާ ޖެނެރަލް މުހައްމަދު ސަލީމް ވިދާޅުވި ގޮތުގައި، މި އުޅަނދަކީ ރާއްޖޭގެ ކަނޑުގެ ސަރަހައްދު ބެލެހެއްޓުމުގެ ގާބިލުކަން އިތުރުކުރުމަށް ލިބުނު ވަރަށް އަގުހުރި އެހީތެރިކަމެކެވެ. އޮސްޓްރޭލިއާގެ މެރިޓައިމް ބޯޑާ ކޮމާންޑްގެ ކޮމާންޑަރު ރިއާ އެޑްމިރަލް ބްރެޓް ސޮންޓާ ފާހަގަކުރެއްވި ގޮތުގައި، މިއީ ދެ ގައުމުގެ ދެމެދުގައި އޮތް އިތުބާރާއި ގާތް ގުޅުން ރަމްޒުކޮށްދޭ ކަމެކެވެ.
ރާއްޖެއަކީ ކުޑަ ގައުމެއް ނަމަވެސް، ދުނިޔޭގެ އެންމެ ކާރޫބާރޫ ބޮޑު ކަނޑުގެ މަގުތަކާ ކައިރީގައި އޮތުމާއި، ރާއްޖޭގެ ހާއްސަ އިގުތިސާދީ ސަރަހައްދު (އީއީޒެޑް) ގާތްގަނޑަކަށް އެއް މިލިއަން އަކަކިލޯމީޓަރަށް ފެތުރިފައި އޮތުމުގެ ސަބަބުން އިންޑިއާ ކަނޑުގެ ސަލާމަތީ ކަންކަމުގައި ރާއްޖެ މުހިންމު ދައުރެއް އަދާކުރެއެވެ. އޮސްޓްރޭލިއާގެ ޑިފެންސް މިނިސްޓަރު ރިޗަޑް މާލްސް 2025 ވަނަ އަހަރު ވިދާޅުވި ގޮތުގައި، އޮސްޓްރޭލިއާގެ ކަނޑުމަގުން ކުރާ ވިޔަފާރީގެ ގާތްގަނޑަކަށް 50 ޕަސެންޓް މުދާ ދަތުރުކުރަނީ ރާއްޖޭގެ އުތުރުންނެވެ. އެހެންކަމުން، ރާއްޖޭގެ ކަނޑުގެ ސަރަހައްދު ބެލެހެއްޓުމަކީ އޮސްޓްރޭލިއާގެ އިގުތިސާދީ ސަލާމަތަށް ވެސް މުހިންމު ކަމެކެވެ. ރާއްޖޭގެ ސަރަހައްދު 1،200 އަށް ވުރެ ގިނަ ރަށުގެ މައްޗަށް ފެތުރިފައި އޮތުމުން، ކަނޑުގެ ސަރަހައްދު ބެލެހެއްޓުމާއި ކާރިސާތަކަށް އިޖާބަދިނުމަކީ ގޮންޖެހުން ބޮޑު ކަމެކެވެ. މީގެ އިތުރުން، ގަވާއިދާ ހިލާފަށް ކުރާ މަސްވެރިކަމާއި މޫސުމީ ބަދަލުތަކުގެ ސަބަބުން ކަނޑުގެ ދިރުންތަކަށާއި އިގުތިސާދަށް ކުރިމަތިވާ ނުރައްކާތައް ވެސް ބޮޑެވެ.
މި ކަންކަމާ ގުޅިގެން ދިވެހި ސަރުކާރުން ވަނީ ގައުމީ ސަލާމަތަށް ދޭ ސަމާލުކަން އިތުރުކޮށްފައެވެ. 2026 ވަނަ އަހަރުގެ ފެބްރުއަރީ މަހު ރައީސް މުހައްމަދު މުއިއްޒު ވަނީ ކޯސްޓްގާޑުގެ ގާބިލުކަން ދެގުނަ ކުރުމަށް ނިންމަވާފައިވާކަން އިއުލާންކުރައްވައިފައެވެ. ހަމަ އެއާއެކު، ވަޒީފާނެތް ޒުވާނުން ސަލާމަތީ ހިދުމަތްތަކުގައި ހިމެނުމަށްޓަކައި ނޭޝަނަލް ސާވިސް ބިލެއް ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހަށް ވަނީ ހުށަހަޅާފައެވެ. މި ބަދަލުތަކާ ގުޅިގެން، 2026 ވަނަ އަހަރުގެ އެޕްރީލް މަހު ޑިފެންސް މިނިސްޓްރީގެ ނަން "މިނިސްޓްރީ އޮފް ޑިފެންސް އެންޑް ނޭޝަނަލް ސާވިސް" އަށް ވަނީ ބަދަލުކޮށްފައެވެ. އޮސްޓްރޭލިއާއިން ރާއްޖޭގެ ގާބިލުކަން އިތުރުކުރުމަށް ދޭ ސަމާލުކަން، ރާއްޖޭގެ އަމިއްލަ ސަލާމަތީ މުއައްސަސާތައް ވަރުގަދަކުރުމަށް ސަރުކާރުން ގެންގުޅޭ ސިޔާސަތާ ވަރަށް ބޮޑަށް ގުޅެއެވެ.
އޮސްޓްރޭލިއާއިން ރާއްޖެއަށް އެހީތެރިކަން ފޯރުކޮށްދެނީ ހަމައެކަނި އަސްކަރީ ދާއިރާއަކުން ނޫނެވެ. މޫސުމީ ބަދަލުތަކުން އަރައިގަތުމަށާއި ތިމާވެށި ހިމާޔަތްކުރުމަށް ވެސް އެ ގައުމުން ދަނީ އެހީތެރިވަމުންނެވެ. މީގެ ތެރޭގައި ފަރުތައް ހިމާޔަތްކުރުމާއި ތިމާވެށި މޮނިޓާކުރުމުގެ މަޝްރޫއުތައް ހިމެނެއެވެ. ފަރުތަކަކީ ރާއްޖޭގެ ފަތުރުވެރިކަމާއި މަސްވެރިކަމުގެ އިތުރުން ރަށްގިރުމުން ސަލާމަތްވުމަށް ވެސް އެންމެ މުހިންމު ވަސީލަތެވެ. އޮސްޓްރޭލިއާގެ އޮފިޝަލުން ފާހަގަކުރާ ގޮތުގައި، މޫސުމީ ކާރިސާތަކުން އަރައިގަތުމުގެ ގާބިލުކަން ރާއްޖޭގައި ހުރުމަކީ ހަމައެކަނި ތަރައްގީގެ އެހީއެއް ނޫނެވެ. އެއީ ރާއްޖޭގެ އިގުތިސާދު ހިމާޔަތްކޮށް، ބޭރުގެ ނުފޫޒުތަކުން ސަލާމަތްވެ، ހާރިޖީ ސިޔާސަތު މިނިވަންކަމާއެކު ކަނޑައެޅުމަށް މަގުފަހިކޮށްދޭނެ ކަމެކެވެ.
މި ގުޅުންތައް ބަދަހިވަމުންދަނީ އިންޑިއާ ކަނޑުގައި ޗައިނާއާއި އިންޑިއާގެ ނުފޫޒު ބޮޑުވަމުންދާ ދަނޑިވަޅެއްގައެވެ. ތާރީހީ ގޮތުން ރާއްޖޭގެ އެންމެ ގާތް ސަލާމަތީ ބައިވެރިޔަކީ އިންޑިއާ ނަމަވެސް، 2023 ވަނަ އަހަރުގެ ރިޔާސީ އިންތިހާބުގައި "އިންޑިއާ އައުޓް" ކެމްޕޭނާއެކު އައި ބަދަލުތަކުން، ރާއްޖެއިން ހާރިޖީ ގުޅުންތައް ސިންދަފާތުކުރަން ބޭނުންވާކަން ހާމަވިއެވެ. އޭގެ ފަހުން މަތީ ފަންތީގެ ޑިޕްލޮމެސީގެ ތެރެއިން އިންޑިއާއާ އެކު އޮންނަ ގުޅުން އަލުން ރަނގަޅުވެ، މާލީ އަދި ސްޓްރެޓެޖިކް އެހީތެރިކަން ލިބެން ފަށާފައިވީ ނަމަވެސް، މި ހާދިސާއިން ރާއްޖެއިން އެހެން ގައުމުތަކާ އެކު ގުޅުން ބާއްވަން ބޭނުންވާ މިންވަރު ހާމަވެގެން ދިޔައެވެ. މި ބަދަލުގެ ފައިދާ ޗައިނާއިން ވެސް ވަނީ ނަގާފައެވެ. އުމްރާނީ ތަރައްގީގެ މަޝްރޫއުތަކުގެ ތެރެއިން އިގުތިސާދީ ގުޅުން ބަދަހިކުރުމަށްފަހު، 2024 ވަނަ އަހަރު ރާއްޖެއާއި ޗައިނާއާ ދެމެދު ވަނީ އަސްކަރީ އެހީތެރިކަމާއި ތަމްރީނު ދިނުމާ ގުޅޭ ދިފާއީ އެއްބަސްވުމެއްގައި ސޮއިކޮށްފައެވެ.
މި ސަބަބުތަކަށްޓަކައި، ސަރަހައްދީ ހަމަޖެހުން ގާއިމުކުރުމަށް ހަމައެކަނި ބޮޑެތި ބާރުތަކަށް ބަރޯސާވުމުގެ ބަދަލުގައި، އިންޑިއާ ކަނޑުގެ ޖަޒީރާ ގައުމުތަކާ އެކު ސީދާ ގުޅުން ބަދަހިކުރުމަށް އޮސްޓްރޭލިއާއިން ވަނީ ނިންމާފައެވެ. އޮސްޓްރޭލިއާގެ ސިޔާސަތު އެކުލަވާލާ ފަރާތްތަކުން ދެކޭ ގޮތުގައި، ރާއްޖެއަކީ ހަމައެކަނި ސަރަހައްދީ ބައިވެރިއެއް ނޫނެވެ؛ އެއީ އޮސްޓްރޭލިއާގެ ސަލާމަތާއި ފާގަތިކަމަށް މުހިންމު، އިންޑިއާ ކަނޑުގައި ހަރަކާތްތެރިވާ ގާބިލު ގައުމެކެވެ. މި ގުޅުން އިތުރަށް ބަދަހިކުރުމުގެ ގޮތުން، ދެ ގައުމުގެ ދެމެދުގައި ސީދާ ވައިގެ ދަތުރުތައް ފެށުމަށް ގައުމީ އެއާލައިން "މޯލްޑިވިއަން" އިން މިހާރު ވަނީ ތައްޔާރުވެފައެވެ. އެގޮތުން، 2026 ވަނަ އަހަރުގެ މެއި މަހުގެ ތެރޭގައި މެލްބަންއާއި މާލެއާ ދެމެދު ސީދާ ދަތުރުތައް ފަށާފައިވާއިރު، މިއީ ދެ ގައުމުގެ ދެމެދުގައި ވިޔަފާރިއާއި ފަތުރުވެރިކަން ފުޅާކުރުމަށް އެޅުނު މުހިންމު ފިޔަވަޅެކެވެ.
