މެދުއިރުމަތީގެ މަސްރަހު މިހާރު އޮތީ ވަރަށް ނާޒުކު ފައްތަރެއްގައެވެ. އެމެރިކާއާއި އީރާނާ ދެމެދު ހިނގަމުންދާ ހަނގުރާމަ ނިމުމަކަށް ގެނައުމަށްޓަކައި ސިޔާސީ ގޮތުން މަޝްވަރާތަކެއް ކުރިއަށް ދާއިރު، އިޒްރޭލުން ލުބުނާނާއި ގާޒާގައި ހިންގަމުންދާ ލާއިންސާނީ އުދުވާންތައް ދަނީ އިތުރުވަމުންނެވެ. މި ލިޔުމުގައި އަލިއަޅުވާލާނީ، އެމެރިކާއާއި އީރާނުގެ މަޝްވަރާތަކުގެ މިހާރުގެ ހާލަތާއި، އިޒްރޭލުން ލުބުނާނަށް އަރައިގަނެ ހިންގަމުންދާ ގަތުލުއާންމުތަކުގެ އިތުރުން، ގާޒާއަށް އެހީ ފޯރުކޮށްދޭން އުޅުނު ފަރާތްތަކާމެދު އިޒްރޭލުން އަމަލުކޮށްފައިވާ އަނިޔާވެރި ގޮތްތަކުގެ މައްޗަށެވެ. މި ކަންކަމަކީ އެއްކަމެއް އަނެއް ކަމަކާ ގުޅިފައިވާ، އަދި މުޅި ސަރަހައްދުގެ ސަލާމަތަށް އޭގެ އަސަރު ފޯރާނެ ކަންކަމެވެ.
އެމެރިކާގެ ރައީސް ޑޮނަލްޑް ޓްރަމްޕް ދާދި ފަހުން ވިދާޅުވެފައިވަނީ، އީރާނާއެކު ކުރިއަށްދާ ހަނގުރާމަ ނިމުމަކަށް ގެނައުމަށްޓަކައި ވެވޭ އެއްބަސްވުމަކާ މެދު އެމަނިކުފާނުގެ “ފަހުގެ ނިންމުން” ވަރަށް އަވަހަށް ނިންމަވާނެ ކަމަށެވެ. ބައިނަލްއަގުވާމީ ގުޅުންތަކުގައި ފަހުގެ ނިންމުން ނުވަތަ ފައިނަލް ޑިޓަރމިނޭޝަނަކީ، ދެ ގައުމެއްގެ ދެމެދުގައި ކުރެވޭ މަޝްވަރާތަކަށްފަހު، އެއްބަސްވުމަކަށް އައުމަށްޓަކައި ގައުމެއްގެ އެންމެ އިސްވެރިޔާ ނިންމަވާ ފަހު ބަހެވެ. މި ނިންމުމަކީ މުޅި މެދުއިރުމަތީގެ ސިޔާސީ މަސްރަހު ބަދަލުކޮށްލާނެ ފަދަ ބާރެއް އެކުލެވޭ ނިންމުމެކެވެ. ސަބަބަކީ އެމެރިކާއާއި އީރާނާ ދެމެދު ސުލްހަ ގާއިމުވެއްޖެނަމަ، ސަރަހައްދުގައި ހަރަކާތްތެރިވާ އެހެނިހެން ހަތިޔާރުއެޅި ޖަމާއަތްތަކަށް އޭގެ ސީދާ އަސަރު ކުރާނެތީއެވެ.
ނަމަވެސް، އީރާނުން މިކަމުގައި ގެންގުޅެނީ ވަރަށް ފަރުވާތެރި ވިސްނުމެކެވެ. އީރާނުގެ ހާރިޖީ ވުޒާރާގެ ތަރުޖަމާނު އިސްމާއީލް ބަގާއީ ވިދާޅުވި ގޮތުގައި، ދެ ގައުމުގެ ދެމެދުގައި މެސެޖުތައް ބަދަލުކުރުމުގެ މަރުހަލާ އަދިވެސް ކުރިއަށްދެއެވެ. އަދި އެއްވެސް ކަމެއް މުޅިން ނިމި، ފުރިހަމަ އެއްބަސްވުމަކާ ހަމައަށް އާދެވިފައި ނުވާކަމަށް އޭނާ ފާހަގަކުރެއްވިއެވެ. މިއިން ދައްކައިދެނީ، ސީދާ ބައްދަލުވުންތަކުގެ ބަދަލުގައި ތިންވަނަ ފަރާތްތައް މެދުވެރިކޮށް ކުރިއަށްގެންދާ ނުސީދާ މަޝްވަރާތަކުގެ ލަސްކަމާއި އުނދަގޫކަމެވެ. މެސެޖު ބަދަލުކުރުން މި އިބާރާތުން ދޭހަކޮށްދެނީ ދެ ގައުމުގެ ދެމެދުގައި އަދިވެސް ސީދާ އިތުބާރު ނެތްކަމާއި، ކޮންމެ ފިޔަވަޅެއްވެސް އަޅަމުންދަނީ ވަރަށް ބޮޑަށް ވަޒަންކުރުމަށްފަހުގައި ކަމެވެ.
މި މަޝްވަރާތަކާ ގުޅޭގޮތުން އީރާނުގެ އެންމެ އިސް ނެގޯޝިއޭޓަރު މުހައްމަދު ބާގިރު ގާލިބާފް ވެސް ވަނީ ވާހަކަދައްކަވާފައެވެ. އޭނާ ވިދާޅުވި ގޮތުގައި، އެމެރިކާއާއެކު ވެވޭ އެއްބަސްވުމެއް ވަޒަންކުރާނީ ހަމައެކަނި ދައްކާ ވާހަކަތަކަކުން ނޫނެވެ. އޭގެ ބަދަލުގައި މިންގަނޑަކަށް ވާނީ އަމަލީ ގޮތުން ފެންނަ ކަންތައްތައް ކަމަށާއި، އަނެއް ފަރާތުން އަމަލީ ފިޔަވަޅެއް ނާޅަނީސް އީރާނުން އެއްވެސް ފިޔަވަޅެއް ނާޅާނެކަމަށް އޭނާ ވިދާޅުވިއެވެ. މިއީ ޑިޕްލޮމެސީގައި ވަރަށް އާންމު އުސޫލެކެވެ. މާޒީގައި ވެވިފައިވާ އެއްބަސްވުންތަކަށް އިހުތިރާމު ނުކުރުމުގެ ސަބަބުން އުފެދިފައިވާ އިތުބާރު ނެތުމުގެ މައްސަލަތަކާ ހެދި، ގައުމުތަކުން ބޭނުންވަނީ އަނގަބަހުން ވާ ވައުދުތަކުގެ ބަދަލުގައި، ދަތިކުރުމުގެ ފިޔަވަޅުތައް އުވާލުން ފަދަ އަމަލީ ނަތީޖާ ފެނުމަށެވެ. އީރާނުން ބޭނުންވަނީ އެމެރިކާގެ ސިޔާސަތުތަކުން ހަގީގީ ބަދަލެއް ފެނުމަށެވެ.
ސިޔާސީ މަޝްވަރާތައް މިހެން އޮތްއިރު، އިޒްރޭލުން ލުބުނާނުގައި ހިންގަމުންދާ އަސްކަރީ އޮޕަރޭޝަންތައް ވަނީ ވަރަށް ބޮޑަށް ފުޅާކޮށްފައެވެ. އިޒްރޭލުގެ ބޮޑުވަޒީރު ބެންޖަމިން ނަތަންޔާހޫ ހާމަކުރެއްވި ގޮތުގައި، އިޒްރޭލުގެ ސިފައިން މިހާރު ވަނީ ލުބުނާނުގެ ލިޓާނީ ކޯރު ހުރަސްކޮށް، އެ ގައުމުގެ އެތެރެއަށް ވަދެގަނެފައެވެ. ލިޓާނީ ކޯރަކީ ލުބުނާނާއި އިޒްރޭލު ގުޅޭ ސަރަހައްދީ ރޮނގުން ފެށިގެން ގާތްގަނޑަކަށް 30 ކިލޯމީޓަރު (19 މޭލު) އެތެރޭގައި އޮންނަ ކޯރެކެވެ. މިއީ ތާރީހީ ގޮތުންނާއި ސިޔާސީ ގޮތުން ވަރަށް މުހިންމު ސަރަހައްދެކެވެ. އދ. ގެ ސަލާމަތީ މަޖިލީހުގެ ގަރާރުތަކުގައިވެސް މި ކޯރަކީ ފާހަގަކޮށްފައިވާ މުހިންމު އިންފާރެކެވެ. އެހެންކަމުން، މި ކޯރު ހުރަސްކޮށް އިޒްރޭލު ސިފައިން ކުރިއަށް ދިއުމަކީ، މިއީ ހަމައެކަނި ސަރަހައްދީ ރޮނގު ކައިރީގައި ހިނގާ ކުރިމަތިލުންތަކެއް ނޫންކަމާއި، މިއީ ލުބުނާނުގެ ސިޔާދަތަށް އަރައިގަނެ ހިންގާ ފުރިހަމަ އިސްތިއުމާރީ ހަމަލާތަކެއްކަން ސާބިތުކޮށްދޭ ކަމެކެވެ. މީގެ ސަބަބުން މުޅި ސަރަހައްދު އިތުރު ހަނގުރާމައެއްގެ ތެރެއަށް ވެއްޓުމުގެ ބިރު ވަނީ ބޮޑުވެފައެވެ.
އިޒްރޭލުގެ މި އުދުވާންތަކުގެ ސަބަބުން ލުބުނާނުގެ އާންމު ރައްޔިތުންނަށް ދަނީ އިންތިހާއަށް ގެއްލުންވަމުންނެވެ. ހުކުރު ދުވަހު އެކަނިވެސް ލުބުނާނުގެ އެކި ސަރަހައްދުތަކަށް އިޒްރޭލުން ދިން ހަމަލާތަކުގައި އެތައް ބަޔަކު މަރުވެފައިވާކަމަށް ރިޕޯޓުކޮށްފައިވެއެވެ. މި ހަމަލާތަކުގައި އެންމެ ބޮޑު އަނިޔާއެއް ލިބެމުންދަނީ ކުޑަކުދިންނަށެވެ. އދ. ގެ ކުޑަކުދިންނާ ބެހޭ ޖަމިއްޔާ، ޔުނިސެފުން ހާމަކުރި ގޮތުގައި، އެންމެ ހަފުތާއެއްގެ ތެރޭގައި ލުބުނާނަށް ދިން ހަމަލާތަކުގައި 15 ކުޑަކުދިން މަރުވެ، 62 ކުދިންނަށް ވަނީ އެކިވަރުގެ އަނިޔާތައް ލިބިފައެވެ. ޔުނިސެފުން ވަނީ ކުޑަކުދިން މަރުވަމުންދާ ނިސްބަތަކީ “އިންތިހާއަށް ކަންބޮޑުވާންޖެހޭ” މިންވަރެއް ކަމަށް ސިފަކޮށްފައެވެ. ހަނގުރާމައިގެ ހާލަތްތަކުގައި މިފަދަ ބަހުރުވައެއް ބޭނުންކުރަނީ، އާންމުންނާއި ކުޑަކުދިންނަށް އަމާޒުކޮށް ހަމަލާދިނުމަކީ ބައިނަލްއަގުވާމީ އިންސާނީ ހައްގުތަކާ ބެހޭ ގާނޫނުތަކާ ކަނޑައެޅިގެން ހިލާފު، އަދި ބަލައިގަނެވޭނެ ކަމަކަށް ނުވާތީއެވެ. ކުޑަކުދިންނަށް ލިބޭ މިފަދަ އަނިޔާތަކުގެ ސަބަބުން މުޅި ޖީލެއްގެ މުސްތަގުބަލު ދަނީ ހަލާކުވަމުންނެވެ.
ލުބުނާނުގެ އިތުރުން، ގާޒާގެ ރައްޔިތުންނަށް އެހީތެރިކަން ފޯރުކޮށްދޭން މަސައްކަތްކުރާ ބައިނަލްއަގުވާމީ ފަރާތްތަކާމެދުވެސް އިޒްރޭލުން އަމަލުކުރަމުންދަނީ ވަރަށް އަނިޔާވެރިކޮށެވެ. މި މަހުގެ ކުރީކޮޅު، ގާޒާއަށް އިންސާނީ އެހީ ހިފައިގެން ދަތުރުކުރި އުޅަނދުފަހަރުގެ ގާފިލާއަކަށް އިޒްރޭލު ސިފައިން ހުރަސްއަޅައި، އޭގައި ތިބި ފަރަންސޭސިވިލާތުގެ ރައްޔިތުންތަކެއް ވަނީ ރަހީނުކޮށްފައެވެ. ފްލޮޓިލާ ނުވަތަ އުޅަނދުފަހަރުގެ ގާފިލާއަކީ އާންމުގޮތެއްގައި ބައިނަލްއަގުވާމީ ކަނޑުގެ ސަރަހައްދުގައި ދަތުރުކުރާ، އިންސާނީ އެހީ ފޯރުކޮށްދޭ މަދަނީ އުޅަނދުތަކެކެވެ. މިފަދަ އުޅަނދުތަކަށް ހަމަލާދީ، މީހުން ރަހީނުކުރުމަކީ ބައިނަލްއަގުވާމީ ކަނޑުގެ ގާނޫނުތަކާވެސް ހިލާފު ކަމެކެވެ. މި މައްސަލަ މިހާރު ވަނީ ޔޫރަޕުގެ ގާނޫނީ އިދާރާތަކުގެ ސަމާލުކަމަށް އައިސްފައެވެ. ފަރަންސޭސިވިލާތުގެ ޕަބްލިކް ޕްރޮސެކިއުޓަރު މިހާރު ދަނީ، އިޒްރޭލު ސިފައިންގެ ބެލުމުގެ ދަށުގައި އެ މީހުންނާމެދު އަމަލުކުރި ގޮތުގެ ޖިނާއީ ތަހުގީގެއް ހިންގަމުންނެވެ.
މި ތަހުގީގުގައި ބަލަމުންދާ މައްސަލަތަކުގެ ތެރޭގައި، އެހީދޭ ފަރާތްތަކަށް ޖިންސީ ގޯނާކުރުމާއި، ތަޅައި އަނިޔާކުރުމާއި، އަދި އިންސާނީ ކަރާމާތް ގެއްލޭ ފަދަ އިހާނެތި އަމަލުތައް ހިންގާފައިވާކަމުގެ ތުހުމަތުތައް ހިމެނެއެވެ. ގައުމެއްގެ ރަސްމީ އިދާރާއަކުން އެހެން ގައުމެއްގެ އަސްކަރިއްޔާއާ ދެކޮޅަށް މިފަދަ ތަހުގީގެއް ފެށުމަކީ، ކުރެވިފައިވާ ތުހުމަތުތަކުގެ ސީރިއަސްކަން ހާމަކޮށްދޭ ކަމެކެވެ. އިންސާނީ އެހީ ފޯރުކޮށްދޭ މީހުންނަށް މިފަދަ އަނިޔާތައް ދިނުމަކީ، ގާޒާގެ ނިކަމެތި ރައްޔިތުންނަށް އެހީތެރިވުމަށް މަސައްކަތްކުރާ އެންމެހާ ފަރާތްތަކުގެ ހިތްތަކުގައި ބިރުވެރިކަން އުފައްދައި، އެ މަސައްކަތް ހުއްޓުވުމަށް އިޒްރޭލުން ގެންގުޅޭ ރޭވުންތެރި އަދި އަނިޔާވެރި ސިޔާސަތެއްކަން މިކަމުން ސާބިތުވެއެވެ. މިއީ ހަމައެކަނި ފަލަސްތީނުގެ ރައްޔިތުންނަށް ދޭ އަނިޔާއެއް ނޫނެވެ. މިއީ މުޅި އިންސާނިއްޔަތާ ދެކޮޅަށް ހިންގޭ ޖަރީމާއެކެވެ.
މި ހުރިހާ ކަމަކަށް ބަލާއިރު، މެދުއިރުމަތީގެ މިހާރުގެ މަންޒަރުން ފެންނަނީ ވަރަށް ތަފާތު ދެ ހާލަތެކެވެ. އެއް ފަރާތުން، އެމެރިކާއާއި އީރާނާ ދެމެދު ސިޔާސީ ގޮތުން ބަސްމަގު ބޭނުންކޮށްގެން، ފަރުވާތެރިކަމާއެކު މަޝްވަރާތައް ކުރިއަށްދާއިރު، އަނެއް ފަރާތުން އިޒްރޭލުން ދަނީ އެއްވެސް ހިފެހެއްޓުމެއް ނެތި ލުބުނާނާއި ގާޒާގައި އަސްކަރީ ބާރުގެ ބޭނުންކުރަމުންނެވެ. ލިޓާނީ ކޯރު ހުރަސްކޮށް ލުބުނާނަށް އެރުމާއި، ކުށެއްނެތް ކުޑަކުދިންގެ ފުރާނަ ގެއްލެމުންދާ ނިސްބަތާއި، އަދި އިންސާނީ އެހީތެރިންނަށް ދެމުންދާ ލާއިންސާނީ އަނިޔާތަކަކީ، މި ހަމަނުޖެހުމުގެ ނުރައްކާތެރިކަން މުޅި ދުނިޔެއަށް ހާމަކޮށްދޭ ކަންކަމެވެ. މި ކަންކަމަށް އިންސާފުވެރި ހައްލެއް ނުލިބި، ހަމައެކަނި ސިޔާސީ މެސެޖުތަކެއް ބަދަލުކުރުމަކުން ސަރަހައްދަށް ހަގީގީ ހަމަޖެހުމެއް އަންނާނެކަމަކަށް ނުބެލެވެއެވެ. ހަގީގީ ސުލްހައެއް ގާއިމުކުރެވޭނީ، އަމަލީ ގޮތުން އަނިޔާވެރިކަން ހުއްޓުވައި، ބައިނަލްއަގުވާމީ ގާނޫނުތަކަށް ހުރިހާ ފަރާތްތަކަކުންވެސް ބޯލަނބައިގެންނެވެ.
